نگاهی دوباره به ضرورت ایمن‌سازی راه‌ها و کاهش حوادث جاده‌ای ـ بخش دوم و پایانی
ایرانیان مهربانند، اما نه در رانندگی!‏
 

شاید شما هم شنیده باشید که یک ایرانی در بزرگراهی در کانادا مشغول رانندگی بوده که ناگهان متوجه می‌شود خروجی مورد نظر خود را رد کرده است. بنابراین طبق عادت همیشگی رانندگان ایرانی، دنده عقب می‌گیرد تا به ابتدای خروجی برسد. در همین حال یک ماشین از عقب و با سرعت زیاد با او تصادف می‌کند.‏

پلیس پس از بررسی صحنه تصادف به سمت راننده ایرانی می‌رود و به او می‌گوید ما باید راننده خودرویی که با شما تصادف کرده است را بازداشت کنیم. زیرا به‌قدری مست است که ادعا می‌کند شما در اتوبان دنده عقب گرفته اید!‏

برخی عقیده دارند این عادت دنده عقب گرفتن ما ایرانی‌ها، از آنجا می‌آید که خیال می‌کنیم در زندگی، همیشه فرصت جبران اشتباهات وجود دارد و دوست داریم زمان تا جایی که بتوانیم تصمیم درست بگیریم، به عقب برگردد. اما بالاخره روزی باید یاد بگیریم که همیشه نمی‌توان دنده عقب رفت! همه اشتباهات، قابل جبران نیست و گاهی یک لحظه سهل انگاری ما می‌تواند حتی به قیمت جان خودمان یا دیگران تمام شود.‏

‏گردشگران خارجی و رانندگی ایرانیان‏

اگر به رفتارهایمان به هنگام رانندگی دقت کنیم، می‌بینیم در نتیجه این رفتارها، شهر را به مکانی غیر ایمن تبدیل کرده‌ایم که بزرگراه‌هایش، شبیه پارکینگ شده است و کوچه‌هایش، شبیه قبرستان ماشین! گردشگران خارجی به زحمت و با ترس فراوان از روی خط‌کشی‌های عابر پیاده در شهرهای بزرگ ایران می‌گذرند و وضعیت رانندگی ایرانیان را غالبا وحشتناک و غیرقابل تحمل توصیف می‌کنند! آنها معتقدند ایرانیان، بسیار مهربان هستند، اما نه در رانندگی! یک گردشگر آمریکایی که به ایران سفر کرده بود، از بالای پل هوایی، فیلمی از رانندگی ایرانیان گرفته و در سایت یوتوب قرار داده است که بیش از صد هزار نفر آن را دیده‌اند و از نحوه رانندگی در ایران، به شدت متعجب شده اند. ‏

مسئولان برگزاری کنگره بین المللی ایمنی راه‌ها که آن را طی دو روز آخر بهمن ماه ۱۳۹۲ برای سومین سال متوالی برگزار کردند، آرزو دارند روزی برسد که رانندگی ایرانیان به عنوان جاذبه و دافعه کشورمان تلقی نشود! ‏

کنگره امسال،‌فرصتی بود برای انتقال تجربیات متخصصان، امدادرسانان و پزشکان خارجی به همتایان ایرانی شان. به وسیله یک دستگاه «هدست» ناقابل، به ترجمه همزمان گفته‌های سخنرانان خارجی متصل می‌شویم و از آنها بهره می‌گیریم.‏

نجات کل بشریت

پروفسور«گونتر لوپ»، استاد دانشگاه مونیخ با اشاره به این که تعداد کشته شدگان تصادفات رانندگی در کشور آلمان از ۲۲ هزار نفر در سال ۱۹۷۰ به ۳۰۰۰ نفر در سال ۲۰۱۳ میلادی رسیده است، مراحل رسیدن به این موفقیت را چنین تشریح می‌کند: فرمانده پلیس شما جمله جالبی از قرآن کریم برایم نقل کرد که می‌گوید «کسی که جان یک نفر را نجات بدهد، گویی کل بشریت را نجات داده است»، با این حساب، تدابیر زیادی باید برای حفاظت از جان انسان‌ها انجام داد. پیامد این که در هر دقیقه چندین نفر در جاده‌های جهان می‌میرند و چندین نفر ممکن است دچار معلولیت شوند، میلیاردها دلار ضررهای اقتصادی است. آلمان، ۸۰ میلیون نفر جمعیت دارد، پس تقریبا با ایران قابل مقایسه است. اما کشور شما ۵ برابر بزرگ‌تر از آلمان و درصد جمعیت جوان کشورتان ۲ برابر کشور ماست. ما میزان سرعت مجاز را در جاده‌های بیرون شهر پایین آورده‌ایم و استفاده از کلاه و کمربند ایمنی در صندلی‌های جلو و عقب خودروها را اجباری کرده ایم، با این حال در سال ۲۰۱۳، همچنان ۳۰۱۳ نفر تلفات جاده‌ای داشتیم. باید همه اعداد و ارقام و اقدامات را کنار هم بگذاریم تا به نتیجه برسیم. بسیار خوب است که آموزش‌های رانندگی از دوران کودکی آغاز شود و بچه‌ها یاد بگیرند به قوانین احترام بگذارند، ما در آلمان، موضوعات ترافیکی را به افراد مسن نیز آموزش می‌دهیم.‏

سیستم‌های مدرن و ایمن در خودروسازی

پروفسور لوپ، از مشاهدات خود در تهران، مثال‌های جالبی می‌آورد: من در بزرگراه، تعداد موتورسوارانی را که کلاه ایمنی نداشتند، شمردم، ۸۶ نفر بودند! شما خودروهای قدیمی فراوانی دارید و این مساله می‌تواند خطرآفرین باشد. در کشورهای اروپایی و از جمله آلمان، خودروها باید دائما معاینه فنی شوند. حتی شرکت بی. ام. و برای داشتن خودروهای ایمن‌تر با ما همکاری می‌کند. تجهیزات جدید الکترونیکی، دائم وارد بازار می‌شوند، از جمله سیستمی برای تشخیص کودک یا مانعی که پشت ماشین قرار دارد و در آینه دیده نمی‌شود.‏

پروفسور لوپ، ضمن نمایش فیلمی درباره یک سیستم کنترل الکترونیک هوشمند که با حفظ ثبات خودرو در جاده، موانع را رد می‌کند، می‌افزاید: یکی از امکانات مدرن امدادرسانی در آلمان، متصل بودن سیستم هوشمندی در خودروها به مرکز اورژانس است که به محض وقوع تصادف، آن را گزارش می‌دهد و از آنجا که «جی پی اس» نشان می‌دهد خودرو در کجا قرار دارد، بلافاصله نیرو به محل اعزام می‌شود.‏

به گفته پروفسور لوپ، زمان طلایی امداد رسانی، به فاصله زمان وقوع حادثه و حضور نیروهای امدادی در محل، تا رساندن به محل درمان گفته می‌شود. ‏

وی می‌افزاید: در مورد کودکان، بیشینه زمانی که در اختیار داریم، ۳۰ دقیقه است. خونریزی‌های بعد از وقوع تصادف، بسیار خطرناک است و ۴۰۰ مورد از تصادفات اطفال، به همین دلیل منجر به مرگ شده است.‏

ثبت و پردازش داده‌های اپیدمیولوژیک

‏ «برتیل بویلون» ـ استاد ارتوپدی دانشگاه‌های آلمان، مراحل ثبت آمارهای مرتبط با تصادفات در آلمان را به این شکل طبقه بندی می‌کند: ابتدا باید داده‌های اپیدمیولوژیک داشته باشیم و سپس بدانیم چگونه از این داده‌ها در تحلیل‌های آینده استفاده کنیم. ما در آلمان، در بخش‌های اورژانس، مراقبت‌های ویژه، عمومی، به هنگام مرخص شدن و ۲ سال بعد از درمان، کیفیت زندگی مصدومان را بررسی می‌کنیم. اینترنت به ما یاری می‌دهد تا به محض ثبت داده‌ها، بتوانیم از آنها استفاده کنیم.‏تحلیل داده‌ها شامل بررسی و طبقه بندی علت مرگ و میرهای اتفاق افتاده از جمله شکستگی گردن یا استخوان ران است. بیش از ۱۵۰ هزار بیمار در این سیستم ثبت شده‌اند و دریافته‌ایم که اغلب آنها ۴۰ ساله و مرد هستند. آسیب دیدگان از محل تصادف با هلیکوپتر به مرکز درمان فرستاده می‌شوند و به طور متوسط ۱۵ روز در آی سی یو و ۳۰ روز در بیمارستان می‌مانند. همچنین به طور متوسط ۱۵ درصد از افراد در حوادث ترافیکی فوت می‌کنند که اغلب آنها جوان هستند و به محض تصادف و بر اثر وارد شدن ضربه به سر و خونریزی، از دنیا می‌روند، البته یک نقطه اوج دیگر هم در سنین بین ۶۰ تا ۷۰ سال داریم که گروه سنی حساسی است.‏

یکی از روش‌های تشخیص و تحلیل، تعداد سی تی اسکن‌های انجام شده در اورژانس است که به دلیل لزوم اقدام فوری برای تشخیص میزان‌آسیب دیدگی، روند فزاینده‌ای را طی می‌کند. سیتی اسکن کامل از بدن نشان می‌دهد که آیا مساله بیمار به درستی تشخیص داده شده است یا خیر؟دکتر بویلون می‌افزاید: از آنجا که نیمی از موارد اورژانسی خارج از ساعات اداری به مراکز مراجعه می‌کنند، یک تیم برجسته از متخصصان باید همواره در مراکز اورژانس حضور داشته باشد.‏

کتاب سفید

پروفسور«استیون روچلد»، جراح ترمیمی و استاد دانشگاه در آلمان، درباره بیمارانی که سخت آسیب دیده اند، می‌گوید: بررسی‌ها نشان می‌دهد که از سال ۲۰۰۵ میلادی تا کنون، تعداد کشته شدگان در مناطقی از آلمان ۲ برابر و در مناطقی دیگر، کم شده است. دلیل این موضوع، کیفیت درمان و رسیدگی، توزیع بیمارستان‌ها و وجود متخصصان در آنهاست. پس همواره راه‌هایی برای بهبود وضعیت درمان وجود دارد. اگر فرد آسیب دیده را بلافاصله به درمان مناسب برسانیم، ریسک مرگ ۲۵ درصد کمتر می‌شود.‏

پروفسور روچلد با اشاره به چاپ کتابی با عنوان«کتاب سفید» در آلمان می‌گوید: این کتاب، مانند کتاب مقدس ماست. علت چاپش، مشارکت همه متخصصان برای بررسی آسیب‌های ناشی از حوادث و تدوین رهنمودهایی برای مواجهه با آنهاست. از نکات قابل توجه آن است که به شکل شبانه روزی باید سیستم پرستاری و پزشکی داشته باشیم. برای درمان آسیب‌های شدید، اتاق شوک، تنفس مصنوعی و امکان انجام سی تی اسکن، حتی در هلیکوپتر لازم است.‏

وی می‌افزاید: ما ۱۴ بیمارستان ویژه موارد اورژانسی در آلمان داریم که همگی آنها از کیفیت یکسانی برخوردارند.‏‎ ‎در فاصله سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ میلادی با ۱۳ درصد کاهش در صدمات و ۲۳ درصد کاهش در مرگ و میر، در راستای اهداف خود گام برداشتیم.‏

بازسازی صحنه تصادف

دکتر «کارل‌هاسپر»، با اشاره به مطالعات عمیقی که در آلمان درباره آسیب‌های ناشی از تصادفات انجام گرفته است، می‌گوید: در سال ۱۹۷۰ میلادی، اولین مرکز «تروما» در آلمان به وجود ‌آمد، سعی کردیم امکانات فنی را بیشتر کنیم و کنترل بیشتری روی تصادفات داشته باشیم. ما تمامی تصادفات گزارش شده توسط پلیس را بررسی می‌کنیم و همه ۲۰۰۰ تصادفی که در سال رخ می‌دهد، ثبت می‌شود. در حال حاضر، مصدومان در مناطق شهری، طی ۱۲ دقیقه و در مناطق روستایی، طی ۲۱ دقیقه (در بدترین حالت) به یکی از مراکز بزرگ تروما منتقل می‌شوند.‏همچنین ما یک سیستم کامپیوتری برای بازسازی صحنه تصادف داریم تا با بررسی چگونگی وقوع آن، بتوانیم از تکرار حوادث مشابه جلوگیری کنیم. پلیس از ما می‌پرسد که بعد از بازسازی صحنه، با چه مسائلی مواجه شده‌ایم؟ مثلا آیا اتومبیل سرعت غیرمجاز داشته یا پیچ جاده ناجور بوده است. یک سیستم سه بعدی لیزری، طرح محل وقوع حادثه را ارائه می‌دهد و تحلیل می‌کند که مثلا در تصادف یک خودرو سواری با یک کامیونت، دقیقا چه اتفاقی می‌افتد و چه صدماتی به خودروها وارد می‌شود. همچنین آیا ضربه‌ای که به سرنشین وارد شده، اول به پا خورده و بعد به سر، یا از مدل دیگری پیروی می‌کند. ‏دکتر‌هاسپر، عواملی را که منجر به وقوع تصادف می‌شوند، دسته بندی می‌کند و می‌گوید: فاکتورهای انسانی از جمله رانندگی خطرساز، سرعت بالا، سن راننده، مصرف الکل به ویژه از سوی جوانانی که کم تجربه‌اند و اعتماد به نفس کاذب دارند و از خودروی ارزان و غیرایمن استفاده می‌کنند، در حوادث رانندگی موثر است و فاکتورهای تکنیکی از جمله استفاده از خودروهای قدیمی یا غیر استاندارد نیز می‌تواند خطرساز باشد. به عنوان مثال، در بررسی‌ها معلوم شده است که یک مدل خودرو به دلیل فرم صندلی و اتاقش، باعث می‌شود سرنشین آن پس از تصادف، بتواند راحت‌تر از خودرو بیرون بیاید تا خودرویی دیگر. به طور کلی مدل‌های جدید خودروها، بر اساس امنیت بالاتر طراحی می‌شوند، نه بر اساس زیبایی.‏

یکپارچگی قوانین راهنمایی و رانندگی در اتحادیه اروپا

دکتر «اشموکر» درباره قانونگذاری در زمینه امنیت راه‌ها در اروپا اظهار می‌دارد: هدف ما فقط بحث در مورد ایمنی راه‌ها نیست، بلکه همگن بودن کشورها با رویکردی یکپارچه است که قانونگذاری نیز بخشی از این پازل را تشکیل می‌دهد. ‏

اتحادیه اروپا، یک اتحادیه سیاسی نیست، بلکه نظامی هماهنگ است که همه کشورها همزمان با یکدیگر بر روی مسائل مختلف کار می‌کنند. برای یک دهه تمرین کردیم تا هر کشور بنا به شرایط خودش، دلایل وقوع تصادفات رانندگی را بررسی و آمارهای مربوط به آن را ارائه کند تا بتوان برنامه ریزی یکدستی در تمامی اروپا انجام داد. ‏

دکتر اشموکر درباره تفاوت قوانین راهنمایی و رانندگی در کشورهای مختلف اروپایی می‌گوید: ـ استانداردها در غرب اروپا بیشتر جا افتاده است، زیرا اروپای شرقی به لحاظ زیرساختی، کندتر عمل می‌کند. از میان ۲۷ کشور اتحادیه اروپا، در بریتانیا و ‌مالت، قوانین به شکل سختگیرانه تری اعمال می‌شوند و آلمان نیز در سطحی نزدیک به این دو قرار دارد. ۵ کشور از جمله چک و بلژیک، به هیچ عنوان مصرف الکل توسط راننده را نمی‌پذیرند، اما برخی کشورها تا حدی از آن را قبول دارند. قوانین از نظر اجرایی و اداری نیز متفاوت است. در برخی کشورها موتور سیکلت‌ها چراغ ندارند، اما در برخی دیگر، به محض روشن شدن خودرو، چراغ‌های آن هم به طور خودکار روشن می‌شود. در برخی کشورهای اروپا این اجبار وجود دارد که پلیس به بیمارستان هم برود و نوع و میزان صدمات مصدومان را در گزارش خود ثبت کند، درحالی که در برخی کشورها تنها وظیفه پلیس، کشیدن کروکی حوادث رانندگی است.‏

دکتر اشموکر می‌افزاید: حدود ۶۰ سال است که سعی می‌شود تمامی مشخصات فنی خودروها و قوانین راهنمایی و رانندگی در اتحادیه اروپا از نظر ضریب ایمنی یکسان و هماهنگ شود. یکی از قوانین یکپارچه، اجباری بودن نصب صندلی‌های مخصوص کودکان است که تنها داشتن‌آن مهم نیست و باید به نصب درستش هم توجه کرد.‏

امدادرسانی سریع

پروفسور «اروین استولپ» در زمینه روند تکامل سیستم ارائه خدمات درمانی به آسیب دیدگان، اطلاعاتی می‌دهد و می‌گوید: در سال ۱۹۷۰ میلادی ما از هلیکوپترهای خاص کوچکی که همه جا امکان فرود داشت استفاده کردیم و هدفمان، حمل یک نفر با یک برانکارد بود. زیرا برای پایین‌آوردن آمار تلفات، لازم است که درمان در محل انجام شود. در برخی موارد مانند خونریزی‌های داخلی، نمی‌شود کاری در محل انجام داد و در این موارد، پزشکان نباید وقت را برای تثبیت وضعیت بیمار و انتقال او به مرکز درمانی از دست بدهند. اکنون در هر نقطه از آلمان که حادثه‌ای رخ دهد، ظرف ۸ تا ۱۵ دقیقه، اقدامات لازم صورت می‌گیرد و روزی ۴ ماموریت با هلیکوپتر انجام می‌شود. در برخی پایگاه‌ها، هلیکوپترها فقط در شب پرواز می‌کنند. ‏

از پیکان تا خودرو مدل بالا!‏

یکی از نکات قابل توجه در کنگره ایمنی راه‌ها، حضور اقشار مختلف مردم در آن است. با دیدن حمید استیلی،‌هافبک سابق پرسپولیس و مربی فوتبال، کنجکاو می‌شوم دلیل حضور او را در این کنگره بدانم. او با بیان این موضوع که امسال، سومین سالی است که در کنگره شرکت می‌کند، می‌گوید: برگزاری اولین دوره، مصادف شد با تصادف مرگبار برادر خودم. من با پروفسور گرجی آشنا شدم و در دو سال اول که کنگره در شهر مشهد برگزار می‌شد، در آن شرکت کردم. ‏با‌آن که پرسش دردناکی است، اما از آقای استیلی می‌خواهم درباره تصادف برادرش توضیح بیشتری بدهد. او با تاثر پاسخ می‌دهد: برادرم به گاردریل زد. فرمان خودرو وارد شکمش شد و طحالش آسیب دید. از آنجا که نوروز بود و به پزشک متخصص حاذق دسترسی نبود، متاسفانه پانکراس برادرم سیاه و منجر به فوت ایشان شد.‏حمید استیلی در پاسخ به این پرسش که ‌آیا خودش هم تا به حال تجربه تصادف داشته است یا نه، متواضعانه می‌گوید: بله، وقتی خودروی آدم ناگهان از پیکان تبدیل به یک خودروی مدل بالا می‌شود، ممکن است بیش از حد لازم گاز بدهد تا با نهایت سرعت برود. ما هم همین کار را کردیم و ماشین چپ کرد!‏

به گفته آقای استیلی، برپایی چنین کنگره‌هایی بسیار تاثیرگذار است، زیرا ضمن آن که تجربیات مفید کشورهای دیگر را به ما منتقل می‌کند، راهی است برای آموزش همگانی در زمینه رفتارهای درست اجتماعی به هنگام رانندگی.‏

ارمغان زمان فشمی

Email this page

نسخه مناسب چاپ