فرهنک مردم | Ettelaat International Newspaper | Page 10

صفحه اصلی » فرهنک مردم (page 10)

فرهنک مردم

حکایت دزد خیاط

  قصه‌گویی در شب، نیرنگهای خیاطان را نقل می‌کرد که چگونه از پارچه‌های مردم می‌دزدند. عده زیادی دور او گرد آمده بودند و با جان و دل گوش می‌دادند. نقال از پارچه دزدی بی رحمانه خیاطان می‌گفت. در این زمان یکی از سرزمین مغولستان از این سخنان به شدت خشمگین شد و به نقال گفت:‌ای قصه‌گو در شهر شما کدام ...

‏‎ریشه زبانزد (ضرب المثل)

ریش گرو گذاشتن معنی زبانزد: غیرت و شرافت و مردانگی را گرو گذاشتن و ضمانت کردن مَثَل «ریش گرو گذاشتن» در مواردی به کار می‌رود که کسی ضامن کاری شود یا قول دهد تا کاری را انجام دهد و چون اعتبار و شهرت خوبی دارد، قول و قسمش را قبول می‌کنند. در باره این زبانزد، یک مثل دیگر هم هست ...

پیشگویی های عامیانه

درباره طرز نشستن و … اگر کسی روی یک زانو بنشیند و زانوی دیگر را در بغل بگیرد فقیر و بی‌چیز خواهد شد. چمباتمه نشستن نیز فقر می‌آورد ه. همین‌طور است ادرار کردن به دیوار. اگر کسی در خزینه حمام ادرار کند فراموش‌کار خواهد شد و به عقیده بعضی‌ها این کار سبب نابینائی خواهد گردید ه. اگر کسی روی شکم ...

پندار های خرافی

* شب ۱۲ شعبان یا اول برات حلوا می‌پزند و برای آمرزش مردگان به گدا می‌دهند و شب دوم روغن جوش و شب سوم در هر یک از دالانهای اطاق‌ها فتیلة روغنی یا شمع روشن می‌کنند چون مردگان در آن شب به دیدن خانه‌های خودشان می‌آیند. * اگر کسی روز عاشورا نان شیرینی بپزد و در مجالس عزا بخواهد بخورد ...

جشن سده؛ نمادی از شکوه ایرانیان

  شامگاه چهلمین روز پس از جشن شب چله، آبان روز از بهمن ماه (دهم بهمن ماه) و در چله زمستان، جشن «سَدَه» یا «سَت» یا «سده سوزی» برگزار می‌شود. جشن سده در نواحی گوناگون با نام‌های جورواجوری شناخته می‌شود: در خراسان «سَرِه»، در نواحی اراک «جشن چوپانان»، در خمین «کُردِه»، در دلیجان «هَله هَله» و در بَدَخشان تاجیکستان به ...

جشن سده در چکامه ادیب برومند

شاعر ملی، استاد «ادیب برومند» نیز در چکامه‌ای دلنشین برپایی جشن سده را یاد آور ایران شکوهمند و فروزاننده آتش مهر میهن در دل‌های ایرانیان می‌داند: از آن رو آتش افشانیم در دشت که از اندیشه روشن نشانی‌ست مبارک باد این جشن کیان زاد بر آن کو در تنش خون کیانی‌ست سده، یاد آورِ ایرانِ بشکوه گران فر چون درفش ...

گرمای دلچسب کرسی و خاطره خوش زمستان در قدیم

  بسیاری از ما، نشستن و خوابیدن زیر کرسی، با آن گرمای دلچسب و بی‌مانند و تنبلی آورش را تجربه‏ کرده‌ایم؛ زمستانهایی را که همراه با بزرگترهای خانواده و با خوردن خوراکیهای زمستانی و شنیدن حکایات پدر بزرگ و مادربزرگ سپری می‌شدند از جمله خاطره انگیزترین دورانهای زندگی و کودکی و نوجوانی خود می‌دانیم. هرچند سالهاست که روشهای گرمایش جدید، ...

کرسی و دوران ما

در دوران کودکی و نوجوانی ما، در تهران، برق به چیزی عادی تبدیل شده و روشنایی خانه را فراهم می‌کرد. به همین دلیل کم کم پای اجاقها و منقلهای برقی که از جنس آجر نسوز بود و با چند المنت (مانند بخاری برقی) کار می‌کرد، به خانه‌ها باز شد و جای منقلهای ذغالی را گرفت. این منقلهای برقی که در ...

‏‎ریشه زبانزد (ضرب المثل)

  * به کرسی نشاندن حرف‏ نشستن عروس بر کرسی ‏* هرگاه کسی در اثبات نظر خود پای فشاری کند و سرانجام آن را به دیگری بقبولاند و یا تحمیل نماید، می‌گویند: سرانجام حرفش را به کرسی نشاند.‏ * رسم خواستگاری و بله بران در گذشته ایجاب می‌کرد که پس از آن که میان خانواده‌های عروس و داماد درباره مهریه ...

حمام درصبح‌های قدیم زمستان ‏

  ‏ امروزه، حمام رفتن دیگر مانند گذشته‌ها نیست؛ چرا که حمام رفتن در قدیم، آداب و زمان خاصی داشت. در آن روزها مردم تهران از تمام طبقات، ساعت سه از شب گذشته (ساعت هشت بعد از ظهر) خواب می‌رفتند و ناچار پیش از اذان صبح برمی خاستند و پیش آهنگ این سحرخیزان، بوق حمام بود. بوق حمام بوق حمام، ...

جام چهل کلید

  و اما ، یک جام برنجی (نوعی فلز) بود که توی آن به خط خوشی آیة الکرسی را حکاکی کرده بودند. این جام دسته‌ای داشت و توی دسته آن را سوراخ می‌کردند. چهل بسم الله الرحمن الرحیم را که روی چهل تکه برنجی یا مسی حکاکی کرده بودند، با سیم و مفتولی محکم به آن دسته سوراخ کرده می‌بستند. ...

‏‎ریشه زبانزد (ضرب المثل)

با آب حمام دوست می‌گیرد کسانی که به طرز سهل و ساده و بدون تحمل و رنج و زحمت در مقام جلب دوست بر آیند و بیان خوش و حسن خلق را پایه و اساس دوست یابی و جلب محبت قرار دهند زبانزد بالا در مورد آنان به کار برده شده، می‌گویند «فلانی با آب حمام دوست می‌گیرد.» زیرا بسیاری ...

روزهای سال در باورهای مردم

نخستین روز ماه: اگر اول ماه قمری از دست کسی که به سخاوت مشهور است سکه‌ای دریافت کنید تا پایان ماه کار و بارتان به اصطلاح سکه خواهد شد و خیر و برکت به شما روی آور خواهد شد. به خانه‌ای که تازه خریده‌اید نباید پیش از هر چیز زغال بیاورید وگرنه نحوست خواهد داشت. نخستین چیزی که به خانة ...

آیا می‌دانید، ماست به عنوان میان وعده مصرف می‌شده است؟

  امروزه در بیشتر سفره‌های ما ایرانیان، ماست همراه غذا خورده می‌شود. شوربختانه، مردمان امروزی مانند دیگر رسوم اشتباه جا افتاده، بدون آن که تدابیر درست را رعایت نمایند و از خوب و بد بودن آن آگاه باشند، آن را مصرف می‌کنند و کودکان خود را نیز به خوردن آن تشویق و آنان را نیز به این رویه اشتباه عادت ...

تاریخچه گرمابه‌های همگانی در ایران

  همه جای ایران در گذشته، گرمابه همگانی وجود داشت و اهالی محل دستکم هفته‌ای یک بار برای پاکیزگی به گرمابه می‌رفتند. با این تفاوت که مردان پیش از برآمدن آفتاب تا ساعت هشت صبح گرمابه می‌رفتند و از آن ساعت تا ظهر و نیز چند ساعت پس از ظهر گرمابه در اختیار زنان بود. امروز هم، گرمابه همگانی در ...

‏‎چرا سفره‌های غذای ایرانی قدیم، بهتر بودند؟

  ‏ ما ایرانی‌ها در گذشته، عادت‌های بسیار خوب غذایی داشتیم که به مرور بسیاری از آنها را فراموش کرده‌ایم؛ عادت‌هایی مانند دور هم غذاخوردن، مصرف کمتر گوشت‌قرمز و خوردن موادغذایی تازه. البته برخی عادت‌های غذایی قدیمی‌ها هم ناسالم بود؛ مانند علاقه‌شان به مصرف غذاهای چرب و شور. در این مطلب نگاهی می‌اندازیم به مهم‌ترین شیوه‌های غذایی قدیمی‌ها و نقد ...

یاوری ؛امروز کمک از من، فردا کمک از تو

  یاور در واژه به معنی کمک‌کننده و یاری‌دهنده است. یاوری یک کار دسته‌جمعی است که برای مددکاری و کمک به دیگری در روستاهای جلگه‌ای و کوهپایه‌ای گیلان و نیز همکاری و همیاری در امور شالیکاری (نشاء کردن، وجین اولیه و دوم، درو، جمع‌آوری برنج و غیره…) یک آیین است. یاوری از دیرباز در این خطه از سرزمین ایران وجود ...

حکایت های شیرین

دانا زنده است و نادان مرده مولوی در دفتر دوم مثنوی خود، قصه‌ای را عنوان می‌کند که خلاصه آن این است: پادشاهی شنید که در هندوستان، درختی وجود دارد که از میوه آن، هر که بخورد هرگز نمیرد. وزیر اعظم خویش را به جستجوی آن درخت فرستاد و او پس از کندوکاو فراوان، از نتیجه ناامید گشت و اندوهگین عزم ...

سنّت‌های عالمانه و باورهای عامیانه

  روزه شاه پریان آیینی کاملا زنانه و عامیانه است که با گرد آمدن زنان و دختران صورت می‌گیرد. برای خواندن نماز آن، حتما یک یا دو زن به همراهی دو دختر باید آن را برگزار کنند. حتما، یک دختر یا زن درمراسم شاه پریان باید روزه بگیرد، البته بقیه هم اگر بخواهند حاجت بگیرند می‌توانند روزه بگیرند، روزه این ...

بهشت در کف دست

  هنوز، آن‌قدرها از سن و سال‌مان نگذشته که انگشت‌ها و دست‌های حناگذاشته مادربزرگ و ریش‌های حنایی‌رنگ پدربزرگ‌ها از ذهنمان بروند به جمع چیزهای از یاد رفته. هرچند حالا دیگر به سر نوزاد تازه به دنیا آمده حنا نمی‌گذارند، اما هنوز هم در شب حنابندان، نوعروس و داماد، کف دست هم حنا می‌گذارند و هنوز هم وقتی کسی نه راه ...

زبانزد (ضرب المثل)

  دستِ کسی را توی حنا گذاشتن این زبانزد را در باره کسی به کار می‌برند که میان کاری، تنها رها شده یا به گونه ای قرار گرفته باشد که هیچ کاری نتواند انجام دهد. در گذشته نه چندان دور که ابزار آرایشی مانند امروز نبود، مردان و زنان، دست و پا و سر و موی خود را حنا می‌بستند ...

پندار های خرافی در باره بیماری ها

  برای ناخوش شب چهارشنبه، یک خشت را آورده چهار گوشه آن نُه شمع یا فتیلة روغن‌زده روشن می‌کنند و بعد یک پول سیاه، کمی زغال، اسفند و ادویه روی آن می‌گذارند. بعد آن را می‌برند سر چهارراه می‌گذارند. ولی کسی که حامل آن است نباید برگردد و پشت سرش را نگاه بکند. شمع و مشک و زعفران بالای سر ...

دختران ارمنی و عید مریم مقدس

  از آیین‌های بزرگ ارامنة ایران، که غالباً از ارامنة گریگوری هستند، برگزاری عید مریم مقدس است. در این عید، کلیة دختران ارمنی که نام آنها با حرف میم شروع می‌شود جشن تولد می‌گیرند و برخی خانواده‌ها قربانی می‌کنند و انگور نیاز به کلیسا می‌برند تا پس از تبرک از آبش بنوشند. جالب آنکه در این روز، با وجودی که ...

‏‎عید مولود و شادمانی مردم

  روز ۱۷ ربیع‌الاول یا به روایت اهل تسنن،۱۲ ربیع‌الاول روز میلاد حضرت رسول اکرم (ص) است. این روز درمیان مردم به «عیدمولود» نیز معروف است. عید مولود روز شادی وجشن و سرور است و مردم اکثر نقاط ایران ‏خیابان‏ها، کوچه‏ها، سردرخانه‏ها، مغازه‏ها، ادارات، مساجد و تکایا را با پارچه و چراغ‏های رنگی تزئین‏می‏کنند. آنان مراسم مولودخوانی و مدیحه‏سرایی در ...

شام عروسی در سمل (Samal)

  لابد هر کسی فکر می‌کند چرا می‌گوییم شام عروسی؟ چون که تا یاد داریم و شنیده‌ایم عروسی‌ها در شب انجام می‌گرفته. و باز هم بیشتر در شب جمعه. و شام دادن هم سرگرمی‌های خودش را داشته. شام دادن وظیفه خانواده داماد بوده. و در هر عروسی دعوتی‌ها هم داستانهای بسیاری داشته‌اند. کی را دعوت کنیم؟ چه کسی را دعوت ...

«کینه شتر» از کجا آمده؟

بشر جایزالخطاست و از این رو بسیاری از رفتار و کردارش که برگرفته از اشتباه یا علت و جوانی باشد، قابل گذشت و بخشش است. ولی بعضیها که لذت بخشش را نچشیده‌اند در کینه توزی چنان یک دنده و خودرأی هستند که به هیچ وجه حاضر نمی‌شوند ذره‌ای ازکینه توزی دست بردارند. کینه توزی این گونه افراد لجوج و یکدنده ...

‏‎ریشه زبانزد (ضرب المثل)

  پزشکان ماهر و مردان خدا را که دارای نَفَس گرم و اثربخش و صاحب کرامات چشمگیر و احیاگر باشند، مسیحا نَفَس یا عیسی دَم می‌نامند و به این دو اصطلاح و مانند آن برای گرامیداشت و بزرگداشت آنان استناد و استشهاد می‌کنند. اکنون ببینیم مسیحا کیست و از نفس گرمش چه آثاری بروز و ظهور کرده که به صورت ...

آزمون شاه عباس از مدیران و اطرافیان

  مرده شوی تان ببرد که بخاطر حفظ پست و مقام، حاضرید بجای تنباکو، پِهِن اسب بکشید و بَه‌‌‌ بَه‌‌‌‌‌‌ و چَه چَه کنید. نقل است «شاه عباس صفوی» رجال کشور را به ضیافت شاهانه میهمان کرد، دستور داد تادرسرقلیان‌ها به جای تنباکو، ازسرگین اسب استفاده نمایند. میهمان‌ها، مشغول کشیدن قلیان شدند! ودود و بوی پهنِ اسب فضا را پر ...

Scroll To Top