کاشان شهر خانه‌های زیبا و تپه تاریخی سیلک | Ettelaat International Newspaper

صفحه اصلی » فرهنک مردم » کاشان شهر خانه‌های زیبا و تپه تاریخی سیلک

کاشان شهر خانه‌های زیبا و تپه تاریخی سیلک

 

در کوهپایه‌های پرغرور زاگرس و بر تن داغ کویر مرکزی ایران شهری است که عطر گل‌های محمدی و کاهگل در کوچه‌هایش به هم می‌پیچد و هر خانه تاریخی آن گنجینه‌ای دیدنی است که تلفیق هنرمندانه‌ای از معماری ایرانی و اسلامی را در خود دارد. این شهر سرزمین نام‌آورانی چون سهراب سپهری، کمال‌الملک و مفاخر مذهبی، علمی و ادبی بی‌شمار است؛ دارالمؤمنینی که مسجد آقابزرگش نگین درخشان معماری اسلامی است و بقاع متبرکش چون آرامگاه سلطان علی‌بن امام محمدباقر(ع) آرامبخش جان مسافران اهل دل می‌شود.
با ما بیایید تا در تماشای تاریخ ۵۰۰۰ ساله شهر کاشان و بخشی از دیدنی‌ترین مناطق اطراف آن همسفر باشیم؛ این یک سفر کم‌نظیر است به جایی که از میان خشت‌ها و یادگارهای تپه سیلک آن می‌توان با افتخار قصه نخستین شهرنشینی و تمدن‌سازی اقوام آریایی را شنید و با سیاحت در جغرافیای فرهنگی و طبیعی متنوعش لذت برد و تأمل کرد.
* * *
کاشان، دروازه مدنیت
کاشان شهری است که به دلیل وجود تپه‌های سیلک در نزدیکی آن، از قدیم با عنوان «دروازه تمدن جهان» خوانده شده و این روزها هم برای مسافران علاقه‌مند تاریخ مقصدی دیدنی و اصیل است؛ جایی که هنوز می‌شود تاریخ کهن آن را با تماشای بادگیرهای خشتی، شیشه‌های رنگین اروسی‌های قدیمی، حیاط‌ها و هشتی‌هایش مرور کرد. به علاوه، در این شهر گرمابه‌های قدیمی، مساجد دیدنی، گلدسته‌های کاشیکاری شده، گنبدهای بلند فیروزه‌ای و بقعه‌های تاریخی فراوانند و گرچه سلطه زندگی شهری امروزی گاهی نشانه‌های قدیمی را کمرنگ کرده است اما خوشبختانه بافت سنتی شهر هنوز پابرجا است.
جالب است بدانید که کاشان به دلیل دیانت مردمانش و استقبال گسترده آن‌ها از مذهب تشیع، مورد توجه و علاقه ویژه پادشاهان صفوی و به‌ویژه شاه عباس اول بوده است که به سبب این توجه و علاقه، صنایعی مانند قالیبافی، پارچه‌بافی، کاشیکاری و سفالگری در این منطقه رونق خاصی پیدا کرده و در پی آن، شهر در بسیاری از زمینه‌ها به اوج شکوفایی خود رسیده است. کاشان علاوه بر جاذبه‌های تاریخی، از لحاظ جغرافیایی هم کوه و دشت و کویر را در خود دارد و با توجه به آنچه گفته شد یکی از پنج شهر مهم گردشگرپذیر ایران است که هر ساله با جاذبه‌های فراوانش میلیون‌ها مسافر داخلی و خارجی را میزبانی می‌کند.
جلوه‌گری تمدن ایرانی در گرمابه‌های کاشان
به روایت تاریخ، ایرانیان از گذشته‌های دور مردمانی پاکیزه بوده‌اند که اولین گرمابه‌ها را در عصر هخامنشیان ساختند و به همین دلیل حمام‌های تاریخی بی‌تردید به عنوان یکی از نشانه‌های تمدن ایرانی دارای اهمیت ویژه‌ای هستند. حمام‌های تاریخی فراوان شهر کاشان هم با داشتن سردرهای پرنقش و نگار، هشتی‌ها، سربینه‌های دلپذیر و حوض‌های زیبایشان به دلیل داشتن تزئینات هنرمندانه‌ای از گچبری، کاشیکاری، رسمی‌بندی گرفته تا یزدی‌بندی، آهک‌بری و مقرنس‌کاری از بهترین و زیباترین حمام‌های تاریخی ایرانی هستند. بخشی از حمام‌های تاریخی شهر کاشان: «حمام کوچک باغ فین» مخصوص خدمه باغ بازمانده عصر صفویه، «حمام بزرگ باغ فین» بازمانده از دوره قاجار که امیرکبیر در آن به قتل رسید، «حمام خان» بازمانده از دوره کریم‌خان زند که توسط عبدالرزاق خان (حاکم کاشان) در راسته بازار سنتی شهر ساخته شد.
بازار کاشان، بازمانده سه دوره تاریخی
بازار تاریخی کاشان با داشتن مجموعه‌ای از کاروانسراها، چهارسوق‌ها، تیمچه‌های سرپوشیده، مسجدها و آب‌انبارهایی با معماری منظم و نورگیرهای مدور و طاق‌های چشمه‌ای‌اش یکی از دیدنی‌ترین بازارهای ایرانی است. این بازار که سه کیلومتر طول دارد از نظر تنوع سبک‌های معماری به کار رفته در آن که مربوط به سه دوره تاریخی صفویه، زندیه و قاجاریه هستند، کم‌نظیر بوده و با قدم زدن در آن می‌توان نفیس‌ترین و بدیع‌ترین جلوه‌های هنر و تزئیات ایرانی را تماشا کرد.
هرچند ساختمان اولیه بازار تاریخی کاشان پیش از دوره سلجوقیان ساخته شده اما اوج شکوفایی این بازار مربوط به دوران صفویه و به ویژه شاه عباس اول است. برای نمونه در این دوره بازار قیصریه به همراه چهار بازار دیگر با تزئینات و معماری استادانه در میان بازار کاشان به طور کامل ساخته شد که بازار قیصریه آن به عنوان اولین مرکز تفریحات عمومی و جشن‌های درباری هم مورد استفاده قرار می‌گرفت. یکی دیگر از تماشایی‌ترین قسمت‌های این بازار مربوط به تیمچه حاجب‌الدوله در بازار میانچال و یادگار اواخر دوره قاجاریه است که گنبد رفیع و معماری هنرمندانه آن با سقف پرنقش و نگار و رسمی‌بندی‌هایش حیرت‌انگیز است.
خانه بروجردی‌ها، زیباترین خانه آسیایی
کاشان شهر خانه‌های تاریخی است که بخشی از آن‌ها عبارتند از: خانه طباطبایی‌ها، خانه بروجردی‌ها، مجموعه خانه عباسیان، خانه عامری‌ها، خانه تاج، خانه رییسیان، خانه تاریخی آل‌یاسین، خانه منوچهری، خانه آب‌ماهی و بسیاری دیگر. از میان خانه‌های تاریخی گفته شده، خانه بروجردی‌ها در سال ۲۰۱۵ از سوی سازمان جهانی یونسکو به عنوان زیباترین خانه و خانه برتر آسیایی به گردشگران دنیا معرفی شد. این عمارت که در محله سلطان امیراحمد کاشان قرار گرفته است، در حدود ۱۶۰ سال پیش به دست تاجری به نام حاج سیدحسن نطنزی ساخته شده و معمار آن استاد علی مریم کاشانی بوده است؛ کسی که تیمچه امین‌الدوله بازار کاشان و خانه تاریخی طباطبایی‌ها از دیگر شاهکارهای هنری او در زمینه معماری بناهای شهری است.
خانه بروجردی‌ها مطابق با رسم معماری عصر قاجار از دو بخش بیرونی و اندرونی تشکیل شده که قسمت بیرونی آن در معرض دید عمومی است. در این بنا که شامل اتاق‌های متعدد، پنج‌دری‌ها، بهارخواب، ایوان‌ها، نورگیرها و بادگیرهای قرینه هلالی، چندین حیاط، باغچه و سرداب است، مجموعه معماری و تزئینات ساختمان به اوج کمال خود رسیده است، به ویژه با وجود تالار بزرگ شاه‌نشین و تالارهای جنبی آن، نقوش گچبری حیرت‌انگیز سقف بنا و دیوارها، مقرنس‌کاری‌های استادانه و پنجره‌های مشبک گچی بسیار ظریف از یک سو و نگارگری‌هایی که با هنرمندی تمام روی دیوارهای بنا زیرنظر کمال‌الملک اجرا شده‌اند از سوی دیگر، خانه بروجردی‌های کاشان به یک شاهکار تحسین‌برانگیز و تماشایی تبدیل شده است.
مدرسه و مسجد آقابزرگ، نگین معماری اسلامی
اگر از علاقه مندان مساجد و اماکن مذهبی تاریخی ایران باشید، بازدید از مسجد و مدرسه آقابزرگ، که یکی از دیدنی‌ترین و باشکوه ترین بناهای تاریخی و اسلامی این شهر است، بدون شک بخشی از بهترین خاطرات سفر شما به شهر کاشان را خواهد ساخت. این مسجد و مدرسه تاریخی که به دست حاج محمدتقی بن‌خانبان برای اقامه نماز جماعت و تدریس علوم دینی دامادش، حاج ملامهدی نراقی دوم معروف به آقابزرگ، طی هفت سال (از ۱۲۵۸ تا ۱۲۶۵ هـ.ق) بنا شده است، به دلیل بهره‌گیری از معماری با عظمت، اصیل و متناسب با جغرافیای کویری شهر کاشان، یک نمونه استثنایی است. برای مثال در حیاط تحتانی این بنا گودال باغچه، حوض بزرگ و باغچه‌های سبز متعددی طراحی شده تا به تلطیف هوای داغ تابستان در شبستان‌هایش کمک کند، از طرف دیگر، تزئینات هنرمندانه نفیسی چون آجرکاری، کاشیکاری، کتیبه‌های گچی، مقرنس‌کاری، نقاشی، خطاطی ثلث و نستعلیق و گنبد آجری باشکوه این مسجد که برای کمک به جریان یافتن هوای خنک در این بنا روی هشت پایه عظیم ساخته شده، جالب توجه است بنابراین می‌توان معماری این مسجد را در میان تمام مساجد شهر کاشان منحصربه‌فرد دانست. در پایان هم باید بگوییم که مسجد آقابزرگ دو در بسیار باارزش دیدنی و کنده‌کاری شده دارد که تعداد ۶ هزار و ۶۶۶ گل میخ به تعداد آیات قرآن روی آنها به چشم می‌خورد که ضمن داشتن زیبایی چشمگیر از تخریب درب‌های مسجد توسط موریانه‌ها جلوگیری می‌کنند.
تپه سیلک، یادگار تمدن ۷۰۰۰ ساله
برای بسیاری از مسافران تاریخ دوست کاشان «تپه سیلک» نام آشنایی است؛ تپه‌ای باستانی در فاصله چهار کیلومتری جنوب غربی کاشان که یادگار گردهمایی آریایی‌ها برای یکجانشینی و تجربه شهرسازی و مدنیت برای نخستین بار در تاریخ جهان است. در محوطه همین منطقه تاریخی است که بشر برای اولین بار چرخ‌های سفالگری ابتدایی را طراحی کرد و ابداعات و اختراعات خود را از ساخت ابتدایی‌ترین تا پیشرفته‌ترین سفالینه‌ها و پارچه‌بافی تا ساخت نیزه و ذوب فلزات تکمیل کرد. زندگی در خانه‌های ابتدایی تپه سیلک ۷۵۰۰ سال قدمت دارد؛ یعنی از همان وقت‌ها که انسان کوه‌نشین برای اولین بار زندگی در دشت را تجربه کرد، اما متاسفانه تا ۸۵ سال پیش که رومن گریشمن فرانسوی با سالها کاوش در این منطقه به رازهای گنجینه و تمدن عظیم سیلک پی نبرده بود، نه تنها مسئولان و مردم به آن توجهی نداشتند، حتی این منطقه به اسم شهر نفرین شده معروف بود؛ به همین دلیل، محوطه تاریخی تپه‌های سیلک به دست عده‌ای از مردم یا سودجویانی که اشیا یا سفالینه‌هایش را به قیمت‌های نازل در بازار می‌فروختند، تا حدود زیادی تخریب شد. ضمن آنکه بسیاری از اشیای با ارزش به دست آمده از این تپه باستانی بی‌نظیر راهی موزه‌های کشورهای بیگانه شده است.
تپه سیلک این روزها شامل دو تپه به فاصله ۵۰۰ متر است که در ابتدا دو گورستان ۳۰۰۰ و ۳۵۰۰ ساله را نیز در خود داشته، اما متاسفانه یکی از گورستان‌های آن به دلیل بی‌توجهی مسئولان تخریب شده است. همچنین در این محوطه زیگورات بزرگی دیده می‌شود که به سبک سایر زیگورات‌ها، ساختمانی هرمی شکل دارد و با تعداد بسیار زیادی خشت ساخته شده است. زیگورات تپه سیلک قدیمی‌ترین زیگورات جهان است.
باغ تاریخی فین کاشان
باغ تاریخی فین کاشان یکی از زیباترین باغ‌های ایرانی با شهرت جهانی است؛ باغی که با درختان سرو و چنار بلندقامت و حوضچه‌ها و فواره‌های جوشان جان گرفته از چشمه تاریخی سلیمانیه، واحه‌ای است آرامش‌بخش و معجزه‌آسا در دل کویر کاشان. این باغ مساحتی بیش از ۲۳ هزار مترمربع دارد و در میان هفت برج و باروی رفیع خشتی قرار گرفته است. جالب اینکه تاجگذاری رسمی شاه عباس دوم در آن برگزار شده و در عصر صفویه مانند یک گنج گرانبها و نفوذناپذیر محافظت شده است.
چشمه سلیمانیه الهام‌بخش شاهکار مهندسی آبرسانی باغ فین کاشان است که به روایتی ساخته غیاث‌الدین جمشید و به روایت دیگر ساخته شیخ بهایی است. این چشمه که از هفت هزار سال پیش عامل پیدایش تمدن سیلک بوده و آن را نوید داده است، هنوز می‌جوشد و با این وصف، باغ فین به دلیل نوع آبرسانی و داشتن چشمه‌ای به قدمت تاریخ هم یک باغ استثنایی است. در این باغ دلگشا درختان کهنسال سرو و چنار با عمارت‌های کهن و کوشک‌های تاریخی بسیار دیدنی، درحالی که صدها فواره کوتاه نغمه دلپذیر آب را در دل کویر زمزمه می‌کنند، شانه به شانه هم ایستاده‌اند. عمارت‌های موجود در باغ فین کاشان شامل بنای باشکوه «سردر» با ورودی عظیم و رفیع، اروسی پنج لنگه و نیم تاج خورشیدی، درهای مشبک چوبی و شتر گلوی عباسی یادگار دوره صفویه، «عمارت اندرونی کریم‌خانی» و شاه‌نشین دیدنی‌اش بازمانده دوره زندیه، ساختمان «شترگلوی فتحعلی‌شاهی» با صفه‌های مرمرین و سقف پرنقش و نگار و یک حمام سلطنتی بزرگ از دوره قاجاریه هستند که با شیشه‌کاری‌ها، گچبری‌ها و آینه‌کاری‌هایشان یکی از دیگری دیدنی‌ترند اما دریغ که لذت قدم زدن در این پردیس زیبا همواره با یادآوری فاجعه تبعید و قتل امیرکبیر، بزرگمرد تاریخ ایران، در حمام باغ فین تلخ می‌شود.
طعم شیرین باقلوا در شوری کویر
کاشان شهری تاریخی و کویری است که در فرهنگ غذایی آن، مانند بسیاری از شهرهای کویری ایران، غذاهای مقوی و خوشمزه‌ای با مواد اولیه مختصر و طرز تهیه ساده دیده می‌شود. البته ما می‌خواهیم این بار پیش از معرفی محبوب‌ترین و خوشمزه‌ترین غذاهای کاشی، از لذیذترین شیرینی‌های این شهر برایتان بگوییم و ناگفته پیداست باید از باقلوای کاشان شروع کنیم؛ شیرینی پرطرفداری که پر از آجیل است و نان آن بافتی لطیف و شبیه نان لواش دارد.
برای تهیه این شیرینی ابتدا نان باقلوا را که شامل آرد، شیر، تخم‌مرغ و روغن حیوانی است درست کرده و یک لایه نازک از آن را کف ظرف پهن می‌کنند، سپس روی این خمیر پنج نوع مغز خرد شده (مغز گردو، پسته، بادام، فندق و بادام هندی) را که با پودر هل مخلوط شده ریخته و در مرحله بعد لایه نان دوم را روی مواد میانی پهن می‌کنند، در آخر باقلوا را در فر پخته، برش زده و روی آن را با شربتی معطر از شکر، گلاب و مقداری گلوکز می‌پوشانند. هرچند بعد از خوردن باقلوای کاشان بدون هیچ اما و اگری این شیرینی به یکی از محبوب‌ترین خوردنی‌ها برایتان تبدیل خواهد شد، اما علاوه بر باقلوا، در سفر به این شهر خوردن نان عباسعلی را هم فراموش نکنید که خشکه‌پزی‌ها می‌پزند و نانی بیضی شکل و پر از کنجد و سیاه دانه است.
گوشت لوبیا، فقط کاشان
در تمام شهرهای کویری ایران آبگوشت یکی از پرطرفدارترین غذاهاست و انواع مختلفی هم دارد که کاشان هم از این قاعده مستثنی نیست. بنابراین اگر شما میهمان این شهر باشید می‌توانید انواع آبگوشت را در آن امتحان کنید، اما همه آبگوشت‌هایی که خورده‌اید یک طرف و خوراک گوشت لوبیای کاشان یک طرف!
«گوشت لوبیا» معروف‌ترین غذای سنتی کاشانی است. این غذا که مواد اولیه آن شامل گوشت گوسفند، لوبیا سفید و پیاز بوده و ادویه آن هم نمک، فلفل، زردچوبه و دارچین است، آبگوشتی با رنگ روشن و بسیار خوشمزه است.
اگر میزان آب خوراک گوشت لوبیا بیشتر باشد، آبگوشت آن را ترید می‌کنند و گوشت و لوبیای کوبیده آن با نان خورده می‌شود و گاهی هم به عنوان خورش همراه برنج سفید یا شویدپلو خورده می‌شود. اما اگر آب آن کم باشد، گوشت و لوبیا را کوبیده و می‌خورند.
جوجویی تاس‌کباب یا چلو دیزی؟
جوجویی تاس‌کباب غذایی است که مواد اولیه آن عبارتند از ماهیچه گوسفند، گوجه‌فرنگی، پیاز و بادنجان حلقه شده؛ این غذا با اینکه جوجویی ندارد، اما به این نام معروف است و طرز تهیه آن به این ترتیب است که مواد گفته شده را به همراه نمک و ادویه روی هم چیده، با رب انار مزه‌دار می‌کنند و بعد هم آن را روی حرارت می‌پزند.
«چلو دیزی» نام خوراک پرطرفدار دیگری در روستاهای اطراف کاشان است که برای درست کردن آن قطعات گوشت گوسفند را به همراه پیازداغ، لوبیای چشم‌بلبلی و ادویه پخته و بعد برنج را به این مخلوط اضافه می‌کنند تا به شکل کته کاملاً بپزد، انگار به دیزی آبگوشتی که سیب‌زمینی ندارد برنج اضافه کرده باشید. با این وصف، اسم چلودیزی برای این خوراک لذیذ نام بامسمایی است.
در کاشان به سفره‌خانه بروید
اگر به سفره‌خانه‌های سنتی و باصفای شهر کاشان بروید در میان فهرست غذاهای سنتی آن حتماً نام شفته سماق را می‌بینید؛ این غذا نوعی خوراک آبدار با ترکیبی از گوشت چرخ‌کرده، آردنخودچی، تخم‌مرغ، آبلیمو، پیاز و ادویه است که طعم ترش سماق دارد و مزه متفاوتش را حتماً دوست خواهید داشت. ضمن اینکه پیشنهاد می‌کنیم شانس امتحان نوشیدنی‌های منحصربه‌فرد کاشانی را که با گلاب مرغوب یا عرقیات درجه یک دست‌ساز درست می‌شوند، به هیچ‌وجه از دست ندهید؛ لذت نوشیدن شربت خاکشیر و اسفرزه یا شربت بیدمشک و کاسنی فرصت نابی است که فقط در کاشان به مسافران دست می‌دهد.
خورش نخودآله
خورش نخودآله، از غذاهای سنتی شهر کاشان است و موادی شبیه به خورش قیمه دارد، با این تفاوت که در این خورش به جای لپه، نخود ریخته می‌شود و سایر مواد اولیه آن عبارتند از: گوشت خورشی، رب، زعفران، لیموعمانی، زردچوبه و دارچین. برای درست کردن این غذا ابتدا نخودهای خیس خورده را پوست کنده و به دو قسمت تقسیم می‌کنند سپس گوشت و نخود را به همراه پیازداغ و زردچوبه تفت می‌دهند تا جایی که رنگ گوشت برگردد، در مرحله بعد به قابلمه آب، رب و زعفران اضافه می‌شود و اجازه می‌دهند تا خورشت روی حرارت بپزد در پایان لیموعمانی به عنوان چاشنی و مقداری گلاب در صورت دلخواه به خورش اضافه می‌شود.
تسکین عصبانیت در ضیافت عرقیات
بهار فصل گلاب‌گیری کاشان است و بسیاری از افراد برای تماشای این مراسم زیبا و دیدنی به کاشان سفر می‌کنند. اما گذشته از گلاب، در این فصل عرقیات دیگری هم در کاشان پیدا می‌شود که می‌توانید ضمن سفر یک روزه آنها را تهیه کنید و تا چندین ماه از خواص مفیدشان بهره‌مند شوید.
نعنا برای رفع دلپیچه
یکی از مشهورترین عرقیات گیاهی است که شاید مهمترین خاصیت آن رفع دل پیچه و دل درد است.علاوه بر این، عرق نعنا اشتهاآور است و با داشتن طبیعت گرم و خشک، شما را از نفخ شکم نجات می دهد.
انتخاب بی‌اعصاب‌ها
اگر این روزها دچار نگرانی و مشکلات عصبی شده‌اید، ناراحت هستید و با قرص آرام بخش به خواب می‌روید، برای آرامش بیشتر عرق بیدمشک را امتحان کنید، چون آرامش بخش و خونساز است و به تقویت قلب و معده کمک می کند. در کنار این ها، در برطرف شدن دردهای عضلانی هم تاثیر دارد.
کاسنی برای گرمایی‌ها
مهمترین مزیت عرق کاسنی که به روزهای گرم سال مربوط می‌شود این است که حرارت بدن را تسکین می‌دهد. علاوه بر این کاسنی تب بر است، کلسترول خون را پایین می‌آورد و به تقویت پوست کمک می‌کند. بعضی از عطاری‌ها به شما توصیه می‌کنند تا برای رفع گرمازدگی عرق کاسنی و شاتره را با هم ترکیب کنید و قبل از غذا یک استکان بخورید.
آرامش بیشتر در کنار بهارنارنج
عرق بهارنارنج به تقویت اعصاب شما کمک می‌کند. اگر شب‌ها فکر و خیال به سراغتان می‌آید و خواب راحتی ندارید، عرق بهار نارنج را امتحان کنید چون در درمان بی‌خوابی نقش موثری دارد.
خارشتر محبوب بیماران کلیوی
واقعیت این است که اصلاً مزه خوبی ندارد و به شدت بد بو است. افرادی که می‌خواهند با کمک عرق خارشتر با سنگ کلیه و مثانه مبارزه کنند باید طعم و مزه ناخوشایند آن را تحمل کنند. عرق خارشتر گاهی برای رفع تب و لرز هم استفاده می شود.
آویشن برای رهایی از درد
آویشن گیاه خوش‌بویی است که عرق آن طبیعت گرمی دارد. اگر بعد از هر غذا یک استکان از آن را بنوشید از دردهای مفصلی در امان می مانید.
زیره، دشمن چاقی
برخلاف ادویه زیره که خوش‌عطر و بوست، عرق زیره کمی تلخ و تند است اما برای افرادی که از چاقی رنج می‌برند این طعم ناخوشایند اصلاً مهم نیست. به هرحال، باید بدانید که عرق زیره دشمن چاقی است و ناراحتی‌های روده را برطرف می‌کند.
سوغات شیرین و اصیل کاشان
تا می‌گویید «کاشان» اولین چیزی که به ذهن خطور می‌کند و اکثر مسافران با آن آشنا هستند، عرقیات، به ویژه گلاب دوآتشه کاشان است. اما در کنار عرقیات معروف و نام آشنا، سوغاتی که نام استان کاشان را در بین مسافران پرطرفدار کرده «باقلوای سنتی» شهر کاشان است. باقلوای کاشان یکی از همان سوغات‌های معروف و خوشمزه‌ای است که نمی‌توان تنها به وصفش بسنده کرد و حتما باید آن را امتحان کنید.
این باقلوا با پنج مغز تهیه می‌شود که شامل مغز گردو، بادام، فندق، پسته و بادام هندی است. رویه این باقلواها با نارگیل و یا پسته پوشانده شده که هر کدام‌شان طعم و عطر متفاوت و خاصی به آن می‌دهند. برش باقلواها به شکل حبه قند و لوزی است و شربت آن هم از شکر، گلاب و مقدار کمی گلوکز تهیه می‌شود. باقلوای کاشان یکی از شیرینی‌هایی است که در مراسم‌ها و مناسبت‌های مختلف زیاد از آن استفاده می‌شود و میزبانی بدون وجود این باقلوا برای کاشانی‌ها معنا ندارد.
علاوه بر باقلوا، نوعی کلوچه سنتی نیز در کاشان می‌توانید بیابید که جزو شیرینی‌های ارزان قیمت و البته بسیار خوشمزه کاشان محسوب می‌شود.
ترکیب این کلوچه از آرد سبوس‌دار گندم، شکر، روغن نباتی یا حیوانی، هل و زعفران است که با مغزپسته تزیین می‌شود. برای خرید این دو شیرینی سری به بازار بزرگ کاشان بزنید و از همان جا با خیال راحت خریدتان را انجام دهید.
سوغات گران کاشان
یکی از معروف‌ترین و البته گران‌ترین سوغات استان کاشان فرش دستباف آن است که گفته می‌شود در تمام جهان شناخته شده است. البته علاوه بر فرش دستباف، استان کاشان در زمینه تولید فرش ماشینی نیز مقام اول را در کشور دارد.
برای خرید فرش، شهر کاشان را پیشنهاد می دهیم که در حجره‌های فروش فرش و بازار بزرگ کاشان می‌توانید بهترین و مرغوب‌ترین نوع آن را پیدا کنید.
مخمل‌هایی که دارد نخ‌نما می‌شود
در کنار فرش اگر به دنبال خرید صنایع دستی ارزان‌تری هستید، ما زیلو، گلیم و پارچه‌های مخمل را پیشنهاد می‌دهیم که می‌تواند خاطره و یادگار خوبی از سفرتان به این استان برایتان باقی بگذارد. از روزگاران بسیار دور پارچه‌های مخمل استان کاشان زبانزد و معروف بوده که اوج این صنعت به دوره آل بویه و سلجوقیان می‌رسد. هر چند این صنعت همانند گذشته دیگر رونق ندارد، اما در بازار کاشان هنوز هم می‌شود با گشت‌وگذار در آن از این مخمل‌های زیبا پیدا کرد.
بند دلم سِلید
در گویش فارسی عامه مردم ایران، به کسی که خیلی ضعیف و لاغر باشد می‌گویند: «پهلوان پنبه» که کاشانی‌ها با اندک تغییری در گویش می‌گویند: «پَلو پَمبه». به طور معمول ضرب‌المثل «آب در هاون کوبیدن» را برای کسی به کار می‌برند که کار بیهوده‌ای انجام دهد. در کاشان درباره فردی که از روی بیکاری فعالیت عبثی انجام دهد، می‌گویند: «آدم بیکار آب تو سرکو می‌کند و می‌کوبد» (سرکو، ظرفی قدیمی است). کاشانی‌ها برای اینکه بگویند یک کاری در هر حال و به هر روشی که انجام شود، در نتیجه‌اش هیچ فرقی ندارد این مثل را استفاده می‌کنند: «با پا بری گیوه می‌درَ، با سر بری، کالا» (با پا بروی گیوه پاره می‌شود، با سر بروی کلاه).کاشانی‌ها به دو نفر که خیلی با هم صمیمی و نزدیک باشند می‌گویند: «جو در یَ قالب» (جان در یک جسم). «بند دلم پاره شد» اصطلاحی است که اغلب کسی که خیلی ترسیده باشد آن را به کار می‌برد که کاشانی‌ها می‌گویند: «بند دلم سِلید».
ریشه واژه کاشان
گروهی ریشه «کاشان» را «کاسان» و گرفته شده از نام قوم کهن کاسی می‌دانند؛ قومی که کاسپین (دریای مازندران) هم به نام همان‌ها است. اما گروهی از باستان‌شناسان بعد از حفاری‌های باستان‌شناسی در تپه‌های سیلک به این نتیجه رسیدند که نام کاشان از واژه «کاشو» یا «کاسو» گرفته شده که اسم قومی قدیمی در بین‌النهرین بوده که بعدها به این سرزمین کوچ کردند و سرزمین آنها کاسیان یا کاشیان خوانده شده است.
بعضی از نویسندگان دوره‌های اسلامی هم گفته‌اند که کاشان در اصل چهل‌حصاران بوده؛ به این ترتیب که در زمان هارون‌الرشید عباسی به خواهش مردم آن سرزمین، زبیده‌خاتون، همسر خلیفه، دستور ساختن شهر و برج و باروی آن را می‌دهد و به این دلیل که از ابتدا برای نقشه دیوار شهر جای آن را کاه‌اَفشانی کرده بودند، «کاه‌اَفشان»کم‌کم به «کاشان» تبدیل شده است.
در کتاب «آثار تاریخی کاشان و نطنز» آمده: «چون نخستین جایگاه آبادانی در این ناحیه به دستور پادشاهان اساطیری در کنار چشمه فین ساخته شده به آن «کی‌آشیان» یعنی جایگاه شاهان، گفته‌اند که در طول زمان به «کیاشیان»، «کیاشان» و «کاشان» تبدیل شده است.»
سعیده خداوردیان


Scroll To Top