راهبرد توسعه همکاری در پروژه شمال ـ جنوب | Ettelaat International Newspaper

صفحه اصلی » ابوالقاسم قاسم زاده » راهبرد توسعه همکاری در پروژه شمال ـ جنوب

راهبرد توسعه همکاری در پروژه شمال ـ جنوب

ابوالقاسم قاسم زاده :

نشست سه‌جانبه سران ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان در باکو در حالی پایان گرفت که سند نهایی راهبرد توسعه همکاری برای انجام پروژه موسوم به «کریدور شمال جنوب» به امضای روحانی رئیس جمهوری ایران، پوتین رئیس جمهوری فدراتیو روسیه و علی‌اف رئیس جمهوری کشور آذربایجان رسید. این سند راهبردی مسیر بسیار مهمی را برای سه کشور به لحاظ روابط اقتصادی، سیاسی و امنیتی ترسیم کرده است که از منظر ژئوپولتیک و ژئواکونومیک بسیار حائز اهمیت و از امتیازات زیاد برخوردار است.
محور اصلی و عمده این سند، بازآفرینی و گشایش کامل پروژه کریدور شمال جنوب است که علاوه بر سه کشور در آینده همه کشورها در قفقاز جنوبی را در بر خواهد گرفت. در کنار مسیر اتصال ایران از طریق ترکیه به اروپا که اکنون در حمل‌ونقل ریلی و زمینی برقرار است، از مسیر جمهوری آذربایجان، راههای ارتباطی به روسیه و شرق و غرب اروپا برقرار می‌شود. روسیه و کشور آذربایجان نیز از طریق ایران و اجرای این سند راهبردی به خلیج‌فارس و دریای عمان متصل می‌گردند. شعاع این اتصال کشور بزرگ هند را نیز در بر خواهد گرفت. افغانستان و پاکستان هم در مدار آن وارد می‌شوند.
از نگاه اقتصادی (ژئواکونومیک) در اجرای این سند راهبردی سه کشور مرکزیت دارند و بسیاری از کارشناسان اقتصادی بین‌المللی آن را نقطه عطف بزرگ نامیده‌اند. یکی از کارشناسان بین‌الملل وزارت خارجه در شرح اهمیت امضای سند راهبردی در باکو می‌گوید:
«… دستور کار مشخص این اجلاس به تصمیم‌گیری جدی‌تر در مورد کریدور شمال به جنوب می‌پردازد. کریدوری که اقیانوس هند را از طریق ایران، آذربایجان و روسیه هم به خاک روسیه وصل می‌کند و هم از طریق روسیه به اروپا وصل می‌شود. هفت هزار و ۲۰۰ کیلومتر طول این کریدور است و از قسمت‌های مختلف از جمله زمینی، دریایی و ریلی عبور می‌کند و مسیر دریایی را فوق‌العاده کوتاه می‌کند. در کنار آن تکمیل راه‌آهن رشت به آستاراخان مطرح می‌شود و انجام می‌پذیرد.»
پوتین در مصاحبه‌های اخیر خود، روابط ایران و روسیه را رابطه «راهبردی» خوانده است. این گفته رئیس جمهوری روسیه. درباره استراتژیک بودن روابط مسکو تهران، نشان می‌دهد که حرکت جدید و جدی در منطقه در حال شکل‌گیری و اقدام است. روسیه حضور فعال ایران را در حوزه کشورهای قفقاز که همواره مسکو آن را حیات خلوت خود می‌داند، پذیرفته است. با امضای سند در باکو در روابط دوجانبه تهران باکو و تهران مسکو تحول جدیدی پیش‌بینی می‌گردد که اولین گام آن
حل و فصل مشکلات سهم‌بندی دریای خزر، همچنین جهت‌گیری حل بحران کشور آذربایجان با ارمنستان از مسیر سیاسی است. دایره تبادل اطلاعات امنیتی برای تثبیت صلح و امنیت در منطقه فصل دیگری از این همکاری است. سران هر سه کشور بر مبارزه با تروریسم تأکید کردند. همگونی مواضع ایران و روسیه درباره بحران جنگ و تروریسم در عراق و سوریه، نزدیکی دیدگاه دو کشور را نشان می‌دهد.
سند پیمان باکو نگاه به تبادل اطلاعات امنیتی و هماهنگی سیاسی میان سه کشور ایران، روسیه و آذربایجان دارد. هر چه مسیر روابط اقتصادی رشد یابد، دایره روابط سیاسی امنیتی نیز گسترش پیدا خواهد کرد. این سند و امضای آن در باکو اگر چه در آغاز سه کشور ایران، آذربایجان و روسیه را شامل می‌شود، اما پتانسیل بسیار قوی برای گسترش و عضویت کشورهای دیگر در آن دیده می‌شود. این دورنما حساسیت آمریکا را برانگیخته است. دایره همکاری‌ها علاوه بر روابط اقتصادی، چتر نوینی از همکاری‌های امنیتی و سیاسی را باز می‌کند. تنها ضامن موفقیت آن اجرای مطلوب از طریق مدیریت کارآمد است تا گام به گام توافق در باکو، شعاع وسیعی از قفقاز جنوبی تا اقیانوس هند را در بر گیرد. سند و پیمان باکو علیه هیچ کشوری نیست و پیام شروع همکاری جمعی برای صلح و امنیت پایدار و توسعه مطلوب است.


Scroll To Top