معارف
قدیمی ترین روزنامه ایران با ۹۲سال انتشار مستمر
روزنامه اطلاعات

معارف

  • حق مردم
    آیت‌الله‌العظمی حسین مظاهری - بخش دوم
    شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۶
      حقیقت دوزخ خدا جهنم دارد، اما خاموش است و مار و مور و عقرب و حمیم ندارد؛ خود ما آتش جهنم را درست می‌کنیم. قرآن در چندین جا می‌فرماید آتش جهنم را خودتان درست می‌کنید و مار و مور و عقرب را خودتان درست می‌کنید. قبر عقرب و مار ندارد، ما هستیم که مار و عقرب را در قبر می‌بریم. این سخنهای چو مار و کژدمت مار و کژدم می‌شود گیرد دُمت خدا در روز قیامت تَل چرک و خون ندارد، ما تل چرک و خون درست می‌کنیم؛ یعنی […]

      حقیقت دوزخ خدا جهنم دارد، اما خاموش است و مار و مور و عقرب و حمیم ندارد؛ خود ما آتش جهنم را درست می‌کنیم. قرآن در چندین جا می‌فرماید آتش جهنم را خودتان درست می‌کنید و مار و مور و عقرب را خودتان درست می‌کنید. قبر عقرب و مار ندارد، ما هستیم که مار و عقرب را در قبر می‌بریم. این سخنهای چو مار و کژدمت مار و کژدم می‌شود گیرد دُمت خدا در روز قیامت تَل چرک و خون ندارد، ما تل چرک و خون درست می‌کنیم؛ یعنی […]

  • تربیت ومربیان تربیتی
    مرحوم آیت‌الله‌العظمی مجتبی تهرانی - بخش دوم
    شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۶
      اولین و سخت‏ترین گام تربیت بحث ما راجع به کسانی بود که قصد دارند دیگران را تربیت کنند، یعنی روش گفتاری و رفتاری به دیگران بدهند. عرض شد اولین شرط برای شخص «مربی» این است که ابتدا خود را در ابعاد گوناگون وجودی‎اش (مثل عقل، قلب و نفس) تربیت کند. آنچه انبیای عظام هم بر آن تکیه ‎کرده‏اند، مسأله تربیت نفوس است و نفْس مجموعه‎ای است از قوای سه‌گانة شهوت، غضب و وهم. تربیت نفس روش دارد، از کجا شروع کنیم؟ چون قوای سه‌گانه تشکیل‌دهندة نفس هستند، می‎گویند ابتدا […]

      اولین و سخت‏ترین گام تربیت بحث ما راجع به کسانی بود که قصد دارند دیگران را تربیت کنند، یعنی روش گفتاری و رفتاری به دیگران بدهند. عرض شد اولین شرط برای شخص «مربی» این است که ابتدا خود را در ابعاد گوناگون وجودی‎اش (مثل عقل، قلب و نفس) تربیت کند. آنچه انبیای عظام هم بر آن تکیه ‎کرده‏اند، مسأله تربیت نفوس است و نفْس مجموعه‎ای است از قوای سه‌گانة شهوت، غضب و وهم. تربیت نفس روش دارد، از کجا شروع کنیم؟ چون قوای سه‌گانه تشکیل‌دهندة نفس هستند، می‎گویند ابتدا […]

  • مقدمات فهم قرآن
    گفتگو با دکتر غلامحسین دینانی - کریم فیضی ۳
    شنبه ۵ اسفند ۱۳۹۶
      اشاره: سخن به اینجا رسید که قرآن سخنانی دارد که همه انسان‌ها در هر دوره‌ای می‌توانند بفهمند و اگر خوب بفهمند، حتما مجذوبش می‌شوند و می‌بینند که کاملا تازه است. اینک ادامه بحث: این ادعایی است که ما مسلمان‌ها می‌کنیم. باید دید هرکس که قرآن یا هر کتاب آسمانی را می‌خواهد بفهمد، با چه مقیاسی می‌خواهد آن را بفهمد. دنیای امروز شرایطی دارد که در مجموع می‌گوییم: نمی‌فهمد! ما جهان جدید را صرفاً متهم نمی‌کنیم، بلکه برای این موضوع دلیل داریم. علتش این است که انسان امروزی اگر چیزی […]

      اشاره: سخن به اینجا رسید که قرآن سخنانی دارد که همه انسان‌ها در هر دوره‌ای می‌توانند بفهمند و اگر خوب بفهمند، حتما مجذوبش می‌شوند و می‌بینند که کاملا تازه است. اینک ادامه بحث: این ادعایی است که ما مسلمان‌ها می‌کنیم. باید دید هرکس که قرآن یا هر کتاب آسمانی را می‌خواهد بفهمد، با چه مقیاسی می‌خواهد آن را بفهمد. دنیای امروز شرایطی دارد که در مجموع می‌گوییم: نمی‌فهمد! ما جهان جدید را صرفاً متهم نمی‌کنیم، بلکه برای این موضوع دلیل داریم. علتش این است که انسان امروزی اگر چیزی […]

  • مقدمات فهم قرآن
    گفتگو با دکتر غلامحسین دینانی - کریم فیضی - بخش دوم
    شنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۶
      اشاره: سخن به اینجا رسید که بدون پیش‌فرض، هیچ‌کس هیچ فهمی از هیچ چیزی نخواهد داشت. برای درک قرآن نیز حتما پیش‌فرض داریم. اینک ادامه بحث: کلیت موضوع همین است که بدون پیش‌فرض، به هیچ متنی نمی‌توانیم مراجعه کنیم. بنابراین ما همیشه پیش‌فرض داریم. اما پیش‌فرض شما در باب قرآن این است که این کتابی است وحیانی. البته کسی می‌تواند بگوید: من وحیانی بودن قرآن را در پرانتز می‌گذارم و به قول فلاسفه جدید: در تعلیق قرار می‌دهم. یعنی فارغ از وحیانی بودنش، می‌خواهیم ببینیم اصولا چه کتابی است […]

      اشاره: سخن به اینجا رسید که بدون پیش‌فرض، هیچ‌کس هیچ فهمی از هیچ چیزی نخواهد داشت. برای درک قرآن نیز حتما پیش‌فرض داریم. اینک ادامه بحث: کلیت موضوع همین است که بدون پیش‌فرض، به هیچ متنی نمی‌توانیم مراجعه کنیم. بنابراین ما همیشه پیش‌فرض داریم. اما پیش‌فرض شما در باب قرآن این است که این کتابی است وحیانی. البته کسی می‌تواند بگوید: من وحیانی بودن قرآن را در پرانتز می‌گذارم و به قول فلاسفه جدید: در تعلیق قرار می‌دهم. یعنی فارغ از وحیانی بودنش، می‌خواهیم ببینیم اصولا چه کتابی است […]

  • تربیت ومربیان تربیتی
    مرحوم آیت‌الله‌العظمی مجتبی تهرانی (ره) - بخش اول
    شنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۶
      تربیت به معنای روش رفتاری و گفتاری‌دادن به غیر است. انسان در چهار محیط خانوادگی، آموزشی، شغلی و رفاقتی ساخته می‎شود و فضای پنجمی حاکم بر این چهار محیط است؛ چه بسا که انسان در آن چهار محیط ساخته شود و این فضای پنجم نقش تخریبی بر او داشته باشد و برعکس٫ اما روش‌گرفتن از غیر، متوقف بر قصد روش‌دهنده نیست؛ یعنی اگر من بخواهم چه از نظر گفتاری و چه از نظر رفتاری از دیگری روش بگیرم، متوقف بر این نیست که او قصد کند و بخواهد به […]

      تربیت به معنای روش رفتاری و گفتاری‌دادن به غیر است. انسان در چهار محیط خانوادگی، آموزشی، شغلی و رفاقتی ساخته می‎شود و فضای پنجمی حاکم بر این چهار محیط است؛ چه بسا که انسان در آن چهار محیط ساخته شود و این فضای پنجم نقش تخریبی بر او داشته باشد و برعکس٫ اما روش‌گرفتن از غیر، متوقف بر قصد روش‌دهنده نیست؛ یعنی اگر من بخواهم چه از نظر گفتاری و چه از نظر رفتاری از دیگری روش بگیرم، متوقف بر این نیست که او قصد کند و بخواهد به […]

  • حق مردم
    آیت‌الله‌العظمی حسین مظاهری - بخش اول
    شنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۶
      از قرآن و روایات استفاده می‌کنیم که حق‌الناس مشکل است، و خدا از آن نمی‌گذرد و اگر جهنم نبرد، حق دیگران را می‌گیرد؛ ولو به اینکه اعمال بدهکار را به بستانکار بدهد: «و قدمنا الى ما عملوا من عمل فجعلناهُ هباء منثورا: به هر گونه کارى که کرده‏اند، مى‏پردازیم و آن را [چون‏] گردى پراکنده مى‏سازیم.»(الفرقان، ۲۳)؛ کسی اعمال خوبی دارد؛ اما روز قیامت این اعمال را از او می‌گیرند و به بستانکار می‌دهند. حتی در روایات می‌خوانیم اگر اعمال خوب هم نداشته باشد، اعمال بد بستانکار را به […]

      از قرآن و روایات استفاده می‌کنیم که حق‌الناس مشکل است، و خدا از آن نمی‌گذرد و اگر جهنم نبرد، حق دیگران را می‌گیرد؛ ولو به اینکه اعمال بدهکار را به بستانکار بدهد: «و قدمنا الى ما عملوا من عمل فجعلناهُ هباء منثورا: به هر گونه کارى که کرده‏اند، مى‏پردازیم و آن را [چون‏] گردى پراکنده مى‏سازیم.»(الفرقان، ۲۳)؛ کسی اعمال خوبی دارد؛ اما روز قیامت این اعمال را از او می‌گیرند و به بستانکار می‌دهند. حتی در روایات می‌خوانیم اگر اعمال خوب هم نداشته باشد، اعمال بد بستانکار را به […]

  • کوثر در کلام امام(ره)
    مروری بر گفتار امام خمینی درباره حضرت زهرا(س)
    شنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۶
      اشاره: یک هنر گفتاری امام خمینی(ره) این بود که می‌توانستند مطالب والای عرفانی را به زبانی مردمی و مفهوم برای طبقات مختلف بیان کنند؛ نمونه‌اش آنچه درباره حضرت زهرای اطهر(س) گفته‌اند که در زیر به مواردی از آنها به نقل از «صحیفه نور» (مجلدات: ۶، ۱۲، ۱۴، ۱۶، ۱۹ و وصیت‌نامه) اشاره می‌شود: تمام ابعادی که برای زن و برای یک انسان متصور است، در فاطمه زهرا(س) جلوه کرده بوده است؛ یک زن معمولی نبوده است. یک زن روحانی، یک زن ملکوتی، یک انـسان به تمام معنا انسان، تمام […]

      اشاره: یک هنر گفتاری امام خمینی(ره) این بود که می‌توانستند مطالب والای عرفانی را به زبانی مردمی و مفهوم برای طبقات مختلف بیان کنند؛ نمونه‌اش آنچه درباره حضرت زهرای اطهر(س) گفته‌اند که در زیر به مواردی از آنها به نقل از «صحیفه نور» (مجلدات: ۶، ۱۲، ۱۴، ۱۶، ۱۹ و وصیت‌نامه) اشاره می‌شود: تمام ابعادی که برای زن و برای یک انسان متصور است، در فاطمه زهرا(س) جلوه کرده بوده است؛ یک زن معمولی نبوده است. یک زن روحانی، یک زن ملکوتی، یک انـسان به تمام معنا انسان، تمام […]

  • قرآن و مکاتب کلامی و فلسفی
    آیت‌الله دکتر سیدمصطفی محقق داماد - بخش اول
    شنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۶
      اشاره: از خوشبختی‌های چند دهه اخیر، روی‌آوردن گسترده به قرآن مجید و تدوین ترجمه‌ها و تفسیرهای متعدد است. از آن جمله است پژوهش‌هایی که در این زمینه به زبان انگلیسی انجام شده و یکی از آنها اثری است که به همت دکتر سیدحسین نصر پدید آمده و تنی چند تن ایشان را یاری کرده‌اند که استاد محقق داماد یکی از آنهاست و همچنان که خود متذکر شده‌اند، مقاله حاضر به درخواست جناب نصر فراهم شده و توسط ایشان به انگلیسی ترجمه و به ضمیمه کتاب The Study Quran سال […]

      اشاره: از خوشبختی‌های چند دهه اخیر، روی‌آوردن گسترده به قرآن مجید و تدوین ترجمه‌ها و تفسیرهای متعدد است. از آن جمله است پژوهش‌هایی که در این زمینه به زبان انگلیسی انجام شده و یکی از آنها اثری است که به همت دکتر سیدحسین نصر پدید آمده و تنی چند تن ایشان را یاری کرده‌اند که استاد محقق داماد یکی از آنهاست و همچنان که خود متذکر شده‌اند، مقاله حاضر به درخواست جناب نصر فراهم شده و توسط ایشان به انگلیسی ترجمه و به ضمیمه کتاب The Study Quran سال […]

  • مقدمات فهم قرآن
    گفتگو با دکتر غلامحسین دینانی - کریم فیضی - بخش هشتم
    شنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۶
      اشاره: بحث شماره پیش به اینجا رسید که قرآن میزان عالم امکان است، نه اینکه عالم امکان میزان قرآن باشد. غیرقرآن نمی‌تواند میزان قرآن باشد. این همان معنی از بالا به پایین آمدن است. اینک ادامه سخن: آیا قرآن مخاطب را لحاظ کرده است یا بدون لحاظ او حرفش را زده تا بعداً مخاطب خودش بیاید و پیدا کند؟ قرآن برای مردم آمده و به همین جهت کاملا مردم را لحاظ کرده و با زبان مردم سخن گفته است. مخاطب قرآن مردمند و به همین جهت، قرآن مرتب مردم […]

      اشاره: بحث شماره پیش به اینجا رسید که قرآن میزان عالم امکان است، نه اینکه عالم امکان میزان قرآن باشد. غیرقرآن نمی‌تواند میزان قرآن باشد. این همان معنی از بالا به پایین آمدن است. اینک ادامه سخن: آیا قرآن مخاطب را لحاظ کرده است یا بدون لحاظ او حرفش را زده تا بعداً مخاطب خودش بیاید و پیدا کند؟ قرآن برای مردم آمده و به همین جهت کاملا مردم را لحاظ کرده و با زبان مردم سخن گفته است. مخاطب قرآن مردمند و به همین جهت، قرآن مرتب مردم […]

  • فرزند قرآن و قبله
    استاد محمدرضا حکیمی
    شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۶
      از عناصر برجسته و والایی که در پیروزی انقلاب اسلامی ایران، نقش شگرفی داشت، شخصیت ممتاز رهبر این انقلاب یعنی حضرت امام خمینی(ره) بود. در اینجا به برخی از این برجستگی‌ها در مورد ایشان اشاره می‌کنیم: ۱ـ والایی‌های شخصی حضرت امام(ره)، از لحاظ عناصر تکوین‌دهندة شخصیت، از واقعیاتی برخوردار است که در رهبری عظیمی که خداوند برای او مقدر کرده است، بسی درخور و شایسته است. امام‌خمینی(ره) در بین عالمان بزرگ اسلام در طول سده‌های تاریخ اسلام، از نظر علم و عمل و درک وسیع اسلامی و تقوای اصولی […]

      از عناصر برجسته و والایی که در پیروزی انقلاب اسلامی ایران، نقش شگرفی داشت، شخصیت ممتاز رهبر این انقلاب یعنی حضرت امام خمینی(ره) بود. در اینجا به برخی از این برجستگی‌ها در مورد ایشان اشاره می‌کنیم: ۱ـ والایی‌های شخصی حضرت امام(ره)، از لحاظ عناصر تکوین‌دهندة شخصیت، از واقعیاتی برخوردار است که در رهبری عظیمی که خداوند برای او مقدر کرده است، بسی درخور و شایسته است. امام‌خمینی(ره) در بین عالمان بزرگ اسلام در طول سده‌های تاریخ اسلام، از نظر علم و عمل و درک وسیع اسلامی و تقوای اصولی […]

  • ریشه‌ها و آثار خوارج
    استاد شهید آیت‌الله مطهری - بخش دهم و پایانی
    شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۶
      اشاره: این نوشتار همچنان که در بخش آغازین آمد، به مناسبت برکنده‌شدن شرّ داعش از عراق و سوریه بازنشر یافت تا یادآور شویم که شکست نظامی یک نحله، به معنای نابودی فکری آنها نیست و بی‌گمان خطر جمود و تحجر آنان و تأثیرگذاری‌شان بر ساده‌اندیشان، کمتر از فعالیت آشکار و نهان نظامی آنها نیست. خوانندگان گرامی می‌توانند متن کامل این نوشتار ارجمند را در کتاب «جاذبه و دافعه علی(ع)» دنبال کنند. اینک بخش پایانی: قرآن می‌خواهد مسلمانان رشد عقلی و اجتماعی داشته باشند و به موجب همان رشد عقلی، […]

      اشاره: این نوشتار همچنان که در بخش آغازین آمد، به مناسبت برکنده‌شدن شرّ داعش از عراق و سوریه بازنشر یافت تا یادآور شویم که شکست نظامی یک نحله، به معنای نابودی فکری آنها نیست و بی‌گمان خطر جمود و تحجر آنان و تأثیرگذاری‌شان بر ساده‌اندیشان، کمتر از فعالیت آشکار و نهان نظامی آنها نیست. خوانندگان گرامی می‌توانند متن کامل این نوشتار ارجمند را در کتاب «جاذبه و دافعه علی(ع)» دنبال کنند. اینک بخش پایانی: قرآن می‌خواهد مسلمانان رشد عقلی و اجتماعی داشته باشند و به موجب همان رشد عقلی، […]

  • اندیشه‌های اخلاقی و عرفانی امام‌خمینی (ره)
    آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی
    شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۶
      امام (رضوان الله تعالی علیه) خصوصیاتی داشت که در دیگر عارفان کمتر بود. البته دیگر عارفان نیز خصوصیاتی داشتند که در امام فرصت ظهور و بروز پیدا نکرد. هر یک از عُرفا مظهر اسمی از اسماءالله هستند. کاری که دیگران کرده‌اند، این است که کتاب‌های مبسوطی در این زمینه نوشته‌اند، امام (رضوان الله علیه) فرصت این کار را پیدا نکردند؛ اما نوشته‌های دیگران را از علم به عین و از گوش به آغوش آوردند؛ چیزی که نهایت سعی و تلاش دیگران بود. خصوصیت ممتاز امام این بود که اولاً […]

      امام (رضوان الله تعالی علیه) خصوصیاتی داشت که در دیگر عارفان کمتر بود. البته دیگر عارفان نیز خصوصیاتی داشتند که در امام فرصت ظهور و بروز پیدا نکرد. هر یک از عُرفا مظهر اسمی از اسماءالله هستند. کاری که دیگران کرده‌اند، این است که کتاب‌های مبسوطی در این زمینه نوشته‌اند، امام (رضوان الله علیه) فرصت این کار را پیدا نکردند؛ اما نوشته‌های دیگران را از علم به عین و از گوش به آغوش آوردند؛ چیزی که نهایت سعی و تلاش دیگران بود. خصوصیت ممتاز امام این بود که اولاً […]

  • فهم فیلسوفانة قرآن
    گفتگو با دکتر غلامحسین دینانی - کریم فیضی - بخش هفتم
    شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۶
      اشاره: بحث شماره پیش به اینجا رسید که قرآن کریم وحی است و وحی فلسفه نیست، ولی می‌توانیم در قرآن، فلسفه پیدا کنیم. اینک ادامه سخن: خود وحی چیست؟ همان که نازل شده است و شما می‌بینید. ما مُنزَل را می‌بینیم که وحی شده، ولی خود وحی را نمی‌بینیم. سؤال این است که: خود وحی چیست؟ وحی هم همین است. همین «یُوحی الیه»، وحی است. قرآن خودش منزل است. شما باید بپرسید که «کیفیت نزول» چگونه است؟ کیفیت نزول مقوله‌ دیگری است. خود وحی را تعریف کنید. وحی از […]

      اشاره: بحث شماره پیش به اینجا رسید که قرآن کریم وحی است و وحی فلسفه نیست، ولی می‌توانیم در قرآن، فلسفه پیدا کنیم. اینک ادامه سخن: خود وحی چیست؟ همان که نازل شده است و شما می‌بینید. ما مُنزَل را می‌بینیم که وحی شده، ولی خود وحی را نمی‌بینیم. سؤال این است که: خود وحی چیست؟ وحی هم همین است. همین «یُوحی الیه»، وحی است. قرآن خودش منزل است. شما باید بپرسید که «کیفیت نزول» چگونه است؟ کیفیت نزول مقوله‌ دیگری است. خود وحی را تعریف کنید. وحی از […]

  • ریشه‌ها و آثار خوارج
    استاد شهید آیت‌الله مطهری - بخش نهم
    شنبه ۷ بهمن ۱۳۹۶
      در بین مکتب‌های اعتقادی و علمی اسلامی و همچنین فقهی نیز مکتب‌هایی را می‌بینیم که مولود روح تفکیک «تعقل» از «تدین» است و درست مکتب‌شان جلوه‌گاه اندیشه خارجی‌گری است؛ عقل در راه کشف حقیقت و یا استخراج قانون فرعی به طور کلی طرد شده است، پیروی از آن را بدعت و بی‌دینی خوانده‌اند و حال اینکه قرآن در آیاتی بسیار بشر را به سوی عقل خوانده و بصیرت انسانی را پشتوانه دعوت الهی قرار داده است. مکتب عقلی اعتزال معتزله که در اوایل قرن دوم هجری به وجود آمده‌اند […]

      در بین مکتب‌های اعتقادی و علمی اسلامی و همچنین فقهی نیز مکتب‌هایی را می‌بینیم که مولود روح تفکیک «تعقل» از «تدین» است و درست مکتب‌شان جلوه‌گاه اندیشه خارجی‌گری است؛ عقل در راه کشف حقیقت و یا استخراج قانون فرعی به طور کلی طرد شده است، پیروی از آن را بدعت و بی‌دینی خوانده‌اند و حال اینکه قرآن در آیاتی بسیار بشر را به سوی عقل خوانده و بصیرت انسانی را پشتوانه دعوت الهی قرار داده است. مکتب عقلی اعتزال معتزله که در اوایل قرن دوم هجری به وجود آمده‌اند […]

  • بن مایه اخلاق
    حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر احمد احمدی
    شنبه ۷ بهمن ۱۳۹۶
      در باب فلسفه اخلاق، مکتب‌های گوناگون مطرح شده و کتاب‌های فراوان هم نوشته‌اند. طرح و تبیین این مکتب‌ها هر قدر هم به اختصار باشد، کتاب‌های کلان خواهد شد. ما در این مقال برآنیم که بُن و بنیاد و رکن و اساس و در واقع فلسفه واقعی اخلاق را در قالبی کوتاه بیان کنیم. شاید در کمتر زمینه‌ای در نحله‌های گوناگون به اندازه اخلاق مطلب نوشته شده باشد. تقریبا هر فیلسوفی که حکمت نظری نوشته، حکمت عملی یا اخلاق هم نوشته است به جز گروهی از فلاسفه مسلمان که به […]

      در باب فلسفه اخلاق، مکتب‌های گوناگون مطرح شده و کتاب‌های فراوان هم نوشته‌اند. طرح و تبیین این مکتب‌ها هر قدر هم به اختصار باشد، کتاب‌های کلان خواهد شد. ما در این مقال برآنیم که بُن و بنیاد و رکن و اساس و در واقع فلسفه واقعی اخلاق را در قالبی کوتاه بیان کنیم. شاید در کمتر زمینه‌ای در نحله‌های گوناگون به اندازه اخلاق مطلب نوشته شده باشد. تقریبا هر فیلسوفی که حکمت نظری نوشته، حکمت عملی یا اخلاق هم نوشته است به جز گروهی از فلاسفه مسلمان که به […]

  • فهم فیلسوفانة قرآن
    گفتگو با دکتر غلامحسین دینانی - کریم فیضی - بخش ششم
    شنبه ۷ بهمن ۱۳۹۶
      اشاره: بحث شماره پیش به اینجا رسید که کسی که قرآن را فیلسوفانه می‌فهمد، طبعاً فیلسوفانه سخن می‌گوید و از این مهمتر، تمام مطالب دقیق عقلانی فلسفی خودش را در قرآن می‌یابد. اینک ادامه سخن: آیا می‌توانیم بگوییم قرآن یک کتاب فلسفی است؟ نه، قرآن کتابی فلسفی نیست، چون با زبان فلسفه سخن نگفته است. فلسفه زبانی مخصوص به خود دارد، همچنان‌که فیزیک و شیمی و جامعه‌شناسی زبانی مخصوص دارد. مرادتان از «زبان مخصوص»، اصطلاحات است که در فلسفه اصطلاحات فلسفی را ساخته است؟ فلسفه، هم اصطلاحات دارد، هم […]

      اشاره: بحث شماره پیش به اینجا رسید که کسی که قرآن را فیلسوفانه می‌فهمد، طبعاً فیلسوفانه سخن می‌گوید و از این مهمتر، تمام مطالب دقیق عقلانی فلسفی خودش را در قرآن می‌یابد. اینک ادامه سخن: آیا می‌توانیم بگوییم قرآن یک کتاب فلسفی است؟ نه، قرآن کتابی فلسفی نیست، چون با زبان فلسفه سخن نگفته است. فلسفه زبانی مخصوص به خود دارد، همچنان‌که فیزیک و شیمی و جامعه‌شناسی زبانی مخصوص دارد. مرادتان از «زبان مخصوص»، اصطلاحات است که در فلسفه اصطلاحات فلسفی را ساخته است؟ فلسفه، هم اصطلاحات دارد، هم […]

  • ریشه‌ها و آثار خوارج
    استاد شهید آیت‌الله مطهری - بخش هشتم
    شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۶
      خوارج مردمی جامدفکر بودند و ماوراء آنچه می‌شنیدند، یارای درک نداشتند و لذا وقتی امیرالمؤمنین ابن‌عباس را فرستاد تا با آنها احتجاج کند، به وی گفت: لا تُخاصمهُم بالقرآن فانّ القرآن حمالٌ ذو وُجوه تقولُ و یقولون، و لکن حاججهُم بالسُّنه فانهُم لن یجدوا عنها محیصا: با قرآن با آنان استدلال مکن؛ زیرا که قرآن احتمالات و توجیهات بسیار می‌پذیرد، تو می‌گویی و آنان می‌گویند، ولکن با سنت و سخنان پیغمبر با آنان سخن بگو و استدلال کن که صریح است و از آن راه فراری ندارند. (نهج‌البلاغه، نامه […]

      خوارج مردمی جامدفکر بودند و ماوراء آنچه می‌شنیدند، یارای درک نداشتند و لذا وقتی امیرالمؤمنین ابن‌عباس را فرستاد تا با آنها احتجاج کند، به وی گفت: لا تُخاصمهُم بالقرآن فانّ القرآن حمالٌ ذو وُجوه تقولُ و یقولون، و لکن حاججهُم بالسُّنه فانهُم لن یجدوا عنها محیصا: با قرآن با آنان استدلال مکن؛ زیرا که قرآن احتمالات و توجیهات بسیار می‌پذیرد، تو می‌گویی و آنان می‌گویند، ولکن با سنت و سخنان پیغمبر با آنان سخن بگو و استدلال کن که صریح است و از آن راه فراری ندارند. (نهج‌البلاغه، نامه […]

  • امکان تأسیس مابعدالطبیعة اخلاق بر مبنای قرآن
    دکتر غلامرضا اعوانی - بخش اول
    شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۶
      سؤالی که در این مقاله مطرح می‌شود، این است که: «آیا تأسیس مابعدالطبیعة اخلاق بر مبنای قرآن و بر اصل و اساس برهان که با موازین مسلم حکمت قابل توجیه و تبیین باشد، امکان دارد یا نه؟» در اینجا باید این نکته را متذکر شد که اصطلاح «مابعدالطبیعه اخلاق» را برای نخستین بار فیلسوف آلمانی کانت به کاربرده و آن را عنوان برخی از کتاب‌های خود در زمینه اخلاق قرار داده است. تعبیر مابعدالطبیعه در این مقاله با فحوای کلام کانت از جهاتی تفاوت دارد: نخست آنکه کانت امکان […]

      سؤالی که در این مقاله مطرح می‌شود، این است که: «آیا تأسیس مابعدالطبیعة اخلاق بر مبنای قرآن و بر اصل و اساس برهان که با موازین مسلم حکمت قابل توجیه و تبیین باشد، امکان دارد یا نه؟» در اینجا باید این نکته را متذکر شد که اصطلاح «مابعدالطبیعه اخلاق» را برای نخستین بار فیلسوف آلمانی کانت به کاربرده و آن را عنوان برخی از کتاب‌های خود در زمینه اخلاق قرار داده است. تعبیر مابعدالطبیعه در این مقاله با فحوای کلام کانت از جهاتی تفاوت دارد: نخست آنکه کانت امکان […]

  • فهم فیلسوفانة قرآن
    گفتگو با دکتر غلامحسین دینانی - کریم فیضی ۵
    شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۶
      اشاره: بحث شماره پیش به اینجا رسید که برای فیلسوف، قرآن چگونه مطرح می‌شود؛ به عبارت دیگر قرآن فیلسوف چگونه قرآنی است. اینک ادامه سخن: فهم فیلسوفانه چگونه فهمی است؟ همان‌گونه که فارابی از خدا و اسماء و صفات خدا می‌فهمد. این تراز فهم فیلسوف است. شما که دعای فارابی را که من در آن کتاب آورده‌ام خوانده‌اید، حتما مسبوق هستید. دعای فارابی با دعای مرحوم مجلسی و شیخ صدوق علیهم‌الرحمه از زمین تا آسمان متفاوت است. شیخ صدوق و مرحوم مجلسی به زبان دینی یعنی همان زبانی که […]

      اشاره: بحث شماره پیش به اینجا رسید که برای فیلسوف، قرآن چگونه مطرح می‌شود؛ به عبارت دیگر قرآن فیلسوف چگونه قرآنی است. اینک ادامه سخن: فهم فیلسوفانه چگونه فهمی است؟ همان‌گونه که فارابی از خدا و اسماء و صفات خدا می‌فهمد. این تراز فهم فیلسوف است. شما که دعای فارابی را که من در آن کتاب آورده‌ام خوانده‌اید، حتما مسبوق هستید. دعای فارابی با دعای مرحوم مجلسی و شیخ صدوق علیهم‌الرحمه از زمین تا آسمان متفاوت است. شیخ صدوق و مرحوم مجلسی به زبان دینی یعنی همان زبانی که […]

  • ریشه‌ها و آثار خوارج
    استاد شهید آیت‌الله مطهری - بخش هفتم
    شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۶
      تنگ‌نظری مذهبی ۴٫ [خوارج] مردمی تنگ‌نظر و کوته‌دید بودند. در افقی بسیار پست فکر می‌کردند. اسلام و مسلمانی را در چهاردیواری اندیشه‌های محدود خود محصور کرده بودند. مانند همه کوته‌نظران دیگر مدعی بودند که همه بد می‌فهمند و یا اصلا نمی‌فهمند و همگان راه خطا می‌روند و همه جهنمی هستند. این گونه کوته‌نظران اول کاری که می‌کنند، این است که تنگ‌نظری خود را به صورت یک عقیده دینی درمی‌آورند، رحمت خدا را محدود می‌کنند، خداوند را همواره بر کرسی غضب می‌نشانند و منتظر اینکه از بنده‌اش لغزشی پیدا شود […]

      تنگ‌نظری مذهبی ۴٫ [خوارج] مردمی تنگ‌نظر و کوته‌دید بودند. در افقی بسیار پست فکر می‌کردند. اسلام و مسلمانی را در چهاردیواری اندیشه‌های محدود خود محصور کرده بودند. مانند همه کوته‌نظران دیگر مدعی بودند که همه بد می‌فهمند و یا اصلا نمی‌فهمند و همگان راه خطا می‌روند و همه جهنمی هستند. این گونه کوته‌نظران اول کاری که می‌کنند، این است که تنگ‌نظری خود را به صورت یک عقیده دینی درمی‌آورند، رحمت خدا را محدود می‌کنند، خداوند را همواره بر کرسی غضب می‌نشانند و منتظر اینکه از بنده‌اش لغزشی پیدا شود […]

Page 1 of 4412345...Last »