کوچ والی هنر
حسین عسکری
 

روز ۲۷ آذر ۱۳۹۵ حوالی ظهر یکی از دوستان اهل هنر، تماس گرفت و خبر داد که متاسفانه استاد گرامی آقای جعفر والی هنرمند نامدار در سن ۸۳ سالگی در بیمارستان «تهران کلینیک» درگذشته است. استاد والی کارگردان، نویسنده، بازیگر و گوینده گفتار متن سینما و تئاتر ایران در سال ۱۳۱۲ در یک خانواده اهل روستای ولیان از توابع بخش چندار شهرستان ساوجبلاغ واقع در استان البرز زاده شد. پس از دریافت دیپلم، وارد دانشگاه تهران شد و در رشته بازیگری از دانشکده هنرهای دراماتیک فارغ التحصیل شد. تئاتر را از سال ۱۳۳۶ آغاز کرد و از سال ۱۳۳۷ با عنوان کارگردان به استخدام وزارت فرهنگ و هنر درآمد. او به مدّت ده سال در کار دوبله فیلم های سینمایی فعالیت کرد.
اهل فرهنگ و هنر، استاد والی را با نمایشنامه های دکتر غلامحسین ساعدی معروف به گوهر مراد می شناسند که بین سال های ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰ در تالار سنگلج تهران و تلویزیون ایران کارگردانی و بازی کرده است. استاد والی در دهه چهل و پنجاه خورشیدی نمایشنامه های «فقیر»، «چوب به دست های ورزیل»، «بام ها و زیر بام»، «از پانیفتاده ها»، «ننه انسی»، «گرگ ها»، «گاو»، «آی باکلاه آی بی کلاه»، «دعوت»، «دست بالای دست» او را در تالار سنگلج تهران و تلویزیون کارگردانی کرده است. در آن سال ها با علی نصیریان، بیژن مفیدی، جمشید مشایخی، عزت الله انتظامی و دیگران همکار بود. او در پاییز سال ۱۳۹۳ مجوز اجرای دوباره «آی باکلاه آی بی کلاه» را از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت کرد.
استاد والی فعالیت در سینمای حرفه ای را از سال ۱۳۴۸ با بازی در فیلم «گاو» به کارگردانی داریوش مهرجویی آغاز کرد و تا سال ۱۳۶۶ به تدریس بازیگری در دانشکده هنرهای زیبا اشتغال داشت. فیلم گاو، براساس داستانی از دکتر ساعدی است. دکتر احسان نراقی می گوید که محمّدرضا شاه پهلوی شخصاً فیلم گاو را دید و پیام آن را نیز دریافت. امام خمینی (ره) هم فیلم گاو را نمونه یک فیلم آموزنده و فرهنگی دانسته است.
استاد والی مدّتی مقیم کشور کانادا بود و در سال های اخیر به ایران بازگشته و بیشتر اوقاتش را در روستای ولیان می گذراند و به اعضای گروه نمایش بهمن شهرستان ساوجبلاغ به سرپرستی مهرداد کورش نیا، تئاتر آموزش می داد. استاد والی در سال ۱۳۸۶ در نمایش «اتاق شماره شش» براساس داستانی از آنتوان چخوف و به کارگردانی ناصر حسینی مهر و فیلم سینمایی «پاداش سکوت» به کارگردانی مازیار میری بازی کرد. تأسیس اداره هنرهای دراماتیک در تئاتر شهر در سال ۱۳۳۷، فعالیّت در نمایش های زنده نخستین تلویزیون خصوصی ایران در سال ۱۳۳۹ و نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمّل مرد در بیست و پنجمین جشنواره بین المللی فیلم فجر در سال ۱۳۸۵ از دیگر فعالیّت های هنری استاد والی است. در زمستان ۱۳۹۳ با حضور گروهی از هنرمندان پیش کسوت سینما و تئاتر ایران، از شصت سال فعالیّت هنری او در تورنتوی کانادا تجلیل شد. قرار بود استاد والی با همکاری دکتر امید روحانی خاطرات و تجربیات خود را در کتابی منتشر کند. این کتاب دربردارنده خاطرات و تجربیات این هنرمند پیشکسوت در دوره های گوناگون زندگی اش و در حوزه هایی همچون تئاتر، دوبلاژ، سینما و تدریس است.
فیلم شناسی استاد والی به این شرح است: کارگردانی «تا غروب» در سال ۱۳۶۷؛ نویسنده فیلنامه «مریم و می تیل» در سال ۱۳۷۱ و «تا غروب» در سال ۱۳۶۷؛ گوینده گفتار متن فیلم «میهمان ناخوانده» در سال ۱۳۶۷؛ بازیگری از سال ۱۳۴۸ تا ۱۳۸۵ در فیلم های «گاو»، «گرگ بیزار»، «خاک»، «تنگسیر»، «سفر سنگ»، «هجرت»، «گفت هر سه نفرشان»، «آقای هیروگلیف»، «پاییزان»، «ملخ زدگان»، «دادشاه»، «مردی که زیاد می دانست»، «گل های داوودی»، «مداربسته»، «گمشده»، «ستاره دنباله دار»، «ناخدا خورشید»، «بهار در پاییز»، «باد سرخ»، «مسافران درّه انار»، «راه و بیراه»، «جاده عشق»، «تهران روزگار نو» و «پاداش سکوت».

منابع: روزنامه ایران، ش ۳۷۸۷، ص ۱۷؛ روزنامه اعتماد ملّی، ش ۴۳۲، ص ۷؛ روزنامه شرق، ش ۲۰۵۹، ص ۱۱؛ جمال امید، فرهنگ سینمای ایران، ص ۴۷۵؛ محسن شهرنازدار، مهرگان: جشن نامه مشاهیر معاصر ایران، ج ۱، ص ۴۱۵؛ جمشید لایق، شاهین سرکیسیان بنیان گذار تئاتر نوین ایران، ص ۷۸؛ مسعود مهرابی، تاریخ سینمای ایران، ص ۲۱۴، ۳۷۵٫

code

Email this page

نسخه مناسب چاپ