آب‌های کارستی نجات‌بخش مشکل کشور است
سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور مطالعات “کارستی” را با استفاده از روش‌های نوین ژئوفیزیکی در دستور کار قرار داده و این مطالعات تحول عظیمی در مطالعات آب‌های “کارستی” و ژئوفیزیکی کشور ایجاد می‌کند.
به گزارش روابط‌ عمومی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، مسعود مرسلی مجری پروژه آب‌های کارستی این سازمان با بیان این مطلب گفت: با توجه به نیاز شدید و روزافزون کشور به آب و همچنین با توجه به برداشت و مصرف بیش از حد آن دچار مشکلات زیست‌محیطی شده‌ایم که نمونه بارز آن نشست زمین در نقاط مختلف کشور است.
به گفته وی، بر همین اساس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور مطالعاتی فراتر از مطالعات معمول در زمینه منابع آب زیرزمینی به ویژه آب‌های کارستی از حدود ۲ سال پیش از دیدگاه زمین‌شناسی این منابع، آغاز کرده تا کمکی به حل مشکل کشور در زمینه کمبود آب شرب شود. مجری پروژه آب‌های کارستی با بیان این‌که علاوه بر مطالعات معمول، مطالعات صحرایی و عملیات صحرایی وسیعی شامل مطالعات زمین‌شناسی، هیدروژئولوژی، زمین‌شناسی مهندسی و غیره در سطح کشور انجام شد، خاطرنشان کرد: نتایج امید بخشی از این مطالعات حاصل شدکه در مقیاس ناحیه‌ای بیش از ۱۸۳ هزار کیلومترمربع از مساحت کشور مستعد تشکیل آب‌های کارستی تشخیص داده شدند که در قالب ۳۰ حوضه آبریز درجه یک قابل مطالعه است.
وی تصریح کرد: بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، سایت مشهد-کلات به دلیل پتانسیل نسبتاً بالای آب‌های کارستی و وجود مشکل شدید کمبود آب در نواحی شمال شرقی کشور، برای انجام مطالعات پایلوت انتخاب شد که نیازمند راهکار جدی و عملی است. نامبرده با بیان این‌که این سایت ارتفاعات هزار مسجد را پوشش داده و مطالعات تکمیلی‌تر شامل ژئوالکتریک، حفاری‌های اکتشافی و حفاری ژئوتکنیکی همراه با آزمایش‌های لازم بود، تصریح کرد: همین‌طور مطالعات هیدروژئوشیمی، مطالعات چینه‌شناسی کارست و مطالعات زمین‌شناسی ساختمانی هم در منطقه انجام شد.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به این‌گونه مطالعات تاکنون پتانسیل آب قابل‌توجهی برای استحصال آب‌های کارستی در منطقه تشخیص داده شد که در صورت اجرای موفق می‌تواند تا حدود نیمی از آب شرب مشهد را تأمین کند که این عملیات در چند فاز پیشنهاد شده است.
به گفته مرسلی، منابع آب کارستی فوق تجدیدپذیر بوده و کمک بسیاری در کاهش برداشت از آبخوان‌های آبرفتی منطقه خواهد داشت و همچنین می‌توان با اجرای این طرح تا حدی از بحث فرار آب زیرزمینی ایران به ترکمنستان جلوگیری کرد.
وی گفت: علاوه بر سایت فوق در بسیاری از مناطق کشور مانند استان‌های مرزی در غرب ایران هم پتانسیل‌های قابل‌توجهی وجود دارد که می‌تواند موردتوجه واقع شود.
لازم به ذکر است، افزون بر ۱۱ درصد از سطح کل کشور متشکل از واحدهایی سنگی کربناته است که این سنگ‌ها در اثر درز و شکاف و انحلال در طول زمان زمین‌شناسی دارای فضاهای خالی و حفره‌هایی می‌شوند که به این پدیده کارست و به آبی که درون این سنگ‌ها جمع می‌شود آب کارستی می‌گویند.
بیش از ۲۵ درصد جمعیت جهان یا مستقیماً بر روی مناطق کارستی زندگی یا آب شرب مورد نیاز خود را از منابع کارستی تأمین می‌کنند که برخلاف میزان دارایی آب‌های سطحی، ایران و کشورهای دیگر مانند چین، امریکا، اتریش و صربستان جزو کشورهای بسیار مستعد از لحاظ پتانسیل آب‌های کارستی هستند.
بسیاری از کشورهای دارای آب کارست ۳۰ تا ۴۰ درصد از مصارف آب شرب خود را از آب‌های کارستی تأمین می‌کنندکه از مزایای استفاده از آب‌های کارستی به عنوان آب شرب می‌توان به افت تراز آب در آبخوان‌ها، جلوگیری از آفت آبخوان‌ها و دستیابی به آب‌های تجدید پذیر باکیفیت مناسب از نظر شیمیایی است.
یادآور می‌شود، دکتر اسحاق جهانگیری چندی پیش با اشاره به گزارش ارائه شده از مطالعات صورت گرفته در خصوص منابع آب کارستی کشور، از وزارت نیرو و سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی به خاطر این مطالعات قدردانی و بر لزوم تکمیل آن تاکید کرد. معاون اول ‌رئیس‌جمهوری‌‌
خواستار تشکیل کارگروهی با عضویت وزارت نیرو، سازمان برنامه و بودجه کشور، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، سازمان حفاظت محیط ‌زیست و سایر دستگاه‌های ذی‌ربط شد تا ابعاد و زوایای مختلف در خصوص امکان برداشت از این منابع را مورد بررسی قرار دهند.
لازم به توضیح است : منابع آبهای کارستی معمولا در سنگ‌های آهکی وجود دارند. کارست ها حاصل پدیده انحلال یا شکاف‌دار شدن سنگ های آهکی هستند که سبب می شوند سنگ بتواند در خودش آب‌های باران را نگه‌دارد و در واقع ضریب ذخیره سنگ‌ساز هم بالا برود، به‌طوری‌که در فرصت‌‌های مناسب بتوانیم از آن آب استفاده بکنیم .

Email this page

نسخه مناسب چاپ