اوضاع فلسطین در دوران آمریکای ترامپ
بخش اول
 

مرکز عربی پژوهش‌ها و مطالعات سیاسی در پژوهشی تحت عنوان “سیاست‌های احتمالی دولت ترامپ در قبال نزاع فلسطینی ـ اسرائیلی” آورده است: با وجود آنکه پیش‌بینی درباره سیاست‌های دولت ترامپ دشوار است اما روشن است که مواضع آمریکا در قبال منازعه فلسطینی‌ـ‌اسرائیلی با تغییرات زیادی مواجه شده است که این امر پیامدهای بزرگی را برای آمریکا در سطح ملی و بین‌المللی به همراه خواهد داشت.به گزارش مرکز اطلاع رسانی فلسطین متن کامل این مقاله به شرح زیر است:
همزمان با برعهده گرفتن رسمی امور آمریکا از سوی دونالد ترامپ، رئیس جمهوری جدید آمریکا، جهانیان به دنبال رصد رویکرد سیاست خارجه او هستند به ویژه اینکه او هنوز رویکرد سیاست خارجه منسجمی را ارائه نکرده ، علاوه بر آن مواضعی که او تا به امروز بیان کرده، پر از ابهام و تضادهایی است که در این میان منازعه فلسطینی ـ اسرائیلی هم از این مساله مستثنی نبوده است. پیش از این نیز ترامپ مواضعی را بیان و چندین بار هم مواضع متضاد با مواضع قبلی را مطرح کرد؛ او هم چنین خود را بیش از همه، فردی دارای صلاحیت و شایستگی در تحقق “صلح” میان فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها می داند و اینکه او می تواند بین طرفین درگیر فلسطینی و اسرائیلی “بی طرف” باشد، اما در مقابل به این مساله اشاره می کند که اسرائیل خواهان صلح نیست و بعد از آن نیز کاملا بر جناح راستگرایان اسرائیلی متمرکز شده و قول داد تا سفارت آمریکا را از تل آویو به بیت المقدس منتقل کند؛ اما او مجددا تأکید می کند که در راستای تحقق “صلح” میان فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها قدم برخواهد داشت و در این راستا جارید کوشنر، دامادش را به عنوان “ناظر بر روند صلح در خاورمیانه” انتخاب کرد. در این چند صفحه نگارنده می کوشد تا به بیان بایدهای سیاست‌های دولت ترامپ در قبال نزاع فلسطینی – اسرائیلی به واسطه چهار مساله روابط با اسرائیل، موضع احتمالی در قبال مذاکرات سیاسی با فلسطینی‌ها، انتقال سفارت آمریکا به بیت المقدس و شهرک سازی بپردازد .
روابط با اسرائیل
اطلاعاتی در قبال وجود روابطی ویژه و متمایز بین ترامپ و اسرائیل وجود ندارد و این چیزی است که در جریان رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری مشخص بود ونهایت چیزی که توانست از یهودیان آمریکا به دست آورد، تقدیرنامه‌هایی بود که از سازمان‌های صهیونیستی همچون صندوق پول یهود به دست آورد که جایزه” درخت زندگی” را در سال ۱۹۸۳ به وی اعطا کرد؛ جایزه ای که بنابر قدردانی از افراد به خاطر “ارائه خدمات به جامعه و تعهداتشان در موضوع دوستی آمریکا –اسرائیل”، تقدیم می‌شود. وی همچنین در سال ۲۰۰۴ در جشن «روز اسرائیل» در نیویورک شرکت کرد و در اوایل سال ۲۰۱۵ از یک سازمان صهیونیستی آمریکایی محافظه کار تقدیرنامه دریافت کرد. همچنین می‌توان در اینجا به این مساله اشاره کرد که روابط ویژه‌ای بین ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر فعلی اسرائیل وجود دارد؛ به گونه‌ای که ترامپ برای تشویق اسرائیلی‌ها به حمایت از رقابت‌های انتخاباتی نتانیاهو در سال ۲۰۱۳، یک فیلم ویدئویی ویژه را ضبط کرد.
اما روابط ویژه ترامپ و برخی تقدیرنامه‌هایی که او از سازمان‌های یهودی، آمریکایی و اسراییلی دریافت کرده بیانگر مواضع سیاسی روشن او در قبال حمایت از اسرائیل و سیاست‌های آن نیست که این امر تردید‌هایی را درباره او بین یهودیان جمهوریخواه و یهودیان آمریکایی به ویژه در جریان رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری ایجاد کرده است؛ رقابت‌هایی که او در آن بارها اعلام کرده است که “اسرائیل را دوست دارد.او در یکی از مناظره‌های انتخاباتی جمهوریخواهان در فوریه ۲۰۱۵ بیان کرد که می خواهد در مذاکرات صلح میان فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها بی‌طرف باشد و در دسامبر ۲۰۱۵ یک بار دیگر خشم یهودیان آمریکایی را برانگیخت. زمانی که گفت: تحقق صلح به این امر بستگی دارد که آیا اسرائیل می خواهد به یک توافق برسد یا خیر یا اینکه آیا اسرائیل آماده است بعضی چیزها را قربانی کند یا خیر .و به این ترتیب شک و تردیدهای یهودیان آمریکا نسبت به ترامپ زمانیکه در همان ماه (دسامبر) اعلام کرد که قدس را به عنوان پایتخت ابدی اسرائیل! می داند، افزایش یافت.مواضع ترامپ در قبال اسرائیل از مارس ۲۰۱۶ با تغییرات زیادی مواجه شد؛ به ویژه اینکه او در سخنرانی اش در کنفرانس سالانه سازمان روابط آمریکا و اسرائیل “آیپک” در واشنگتن اعلام کرد:در روزی که به عنوان رئیس جمهوری آمریکا انتخاب خواهم شد، رفتار با اسرائیلی‌ها به عنوان شهروندان درجه دو نیز پایان خواهد یافت. وی هم چنین قول داد تا سفارت آمریکا را از تل آویو به بیت المقدس پایتخت ابدی ملت یهود! منتقل کند.ترامپ همچنین گفته بود که در صورت انتخابش به عنوان رئیس جمهوری با نتانیاهو درباره تلاش برای تحقق صلح و ثبات در اسرائیل و کل منطقه گفت وگو خواهد کرد. از آن زمان، ترامپ مستقیما مواضعی را در قبال راستگرایان تندروی اسرائیلی در پیش گرفت و در مواضع و اظهارنظرهای حمایتی اش در قبال اسرائیل و توسعه شهرک سازی‌ها و حتی دردوره بعد از انتخابش به عنوان رئیس جمهوری، ثابت قدم شد و تأکید کرد که او به قول و قرارهایش در قبال انتقال سفارت آمریکا به بیت المقدس متعهد است.او همچنین با سنت‌های متعارف آمریکا مخالفت کرد. او در دسامبر ۲۰۱۶ تصمیم دولت باراک اوباما، رئیس جمهوری قبلی آمریکا را در خصوص خودداری از استفاده از حق وتو در قبال قطعنامه شماره ۲۳۳۴ شورای امنیت سازمان ملل، محکوم کرد. قطعنامه‌ای که توسعه شهرک سازی‌های اسرائیل در کرانه باختری و بیت المقدس شرقی را محکوم کرد و اراضی اشغالی بعد از چهارم ژوئن ۱۹۶۷، را به عنوان اراضی اشغالی برشمرد وهمه شهرک سازی‌های انجام شده را نیز نامشروع خواند.ترامپ برای اینکه تأکید کند به وعده‌هایش در قبال اسرائیل پایبند است، دو روز بعد از انتصابش به عنوان رئیس جمهوری آمریکا تلفنی با نتانیاهو صحبت و بر پایبندی‌اش بر روابط مستحکم با اسرائیل و التزام بی سابقه به امنیت آن، تأکید کرد و او (نتانیاهو) را به کاخ سفید دعوت کرد.
موضع احتمالی در قبال مذاکرات سیاسی
شاید بیشتر مسایل مبهم در رویکرد ترامپ در قبال منازعه فلسطینی –اسرائیلی در مواضع احتمالی دولت او در قبال روند مذاکرات و آنچه که باید انجام دهد، نهفته باشد؛ چرا که اظهارنظرهای او و اطرافیان محدودش بر این موضوع موجب تناقض گویی می شود. از یک‌سو دولت ترامپ معتقد است که صلح بین اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها تنها از طریق مذاکرات مستقیم میان طرفین محقق می شود (که این امر با مواضع راستگرایان اسرائیلی که به دنبال تنها گذاشتن فلسطینی‌ها و انجام مذاکرات با آنها براساس قدرت دوجانبه هستند، مطابقت دارد) که این امر به معنای دور کردن نقش سایر نهادها از جمله سازمان ملل و قطعنامه‌های مشروع بین‌المللی است و اینکه نقش آمریکا عملا و به طور مستحکم با اسرائیل به تحقق پیشرفت منحصر خواهد شد.اما از سوی دیگر، ترامپ بعد از موفقیتش در انتخابات در گفت وگو با روزنامه نیویورک تایمز اعلام کرد: او قصد دارد کسی باشد که صلح را میان اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها محقق می کند. برخی از مسئولان عالیرتبه دولت وی همانند رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه، جیمز ماتیس، وزیر دفاع و نیکی‌هالی، سفیر ونماینده آمریکا در سازمان ملل تأیید می کنند که توافق صلح میان فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها به تشکیل دولت فلسطینی منجر می‌شود و برای تحقق این امر ترامپ بر این باور است که کوشنر داماد او مناسبترین شخص برای تحقق این هدف است و این در حالی است که کوشنر از هیچ تجربه دیپلماتیکی برخوردار نیست؛ علاوه بر اینکه در بی طرفی او جای شک بسیاری وجود دارد؛ چرا که او متعلق به یک خانواده مذهبی یهودی است که به حمایت از اسرائیل وشهرک‌سازی‌های یهودی در کرانه باختری و بیت‌المقدس شرقی اشغالی شهرت دارد.همچنان که دیوید فریدمن که از سوی ترامپ به عنوان سفیر آمریکا در اسرائیل تعیین شده، به حمایت مطلق از اسرائیل و شهرک‌سازی در کرانه باختری و قدس شرقی شهرت دارد و او صراحتا از “حق” اسرائیل در الحاق کرانه باختری و قدس شرقی به اسرائیل سخن به میان می آورد. برخی از کارشناسان آمریکایی معتقدند حداقل در ماه‌های اولیه تشکیل دولت ترامپ، از سرگیری مجدد مذاکرات صلح میان طرفین فلسطینی و اسرائیلی، جزو اولویت‌های دولت آمریکا نخواهد بود.
انتقال سفارت آمریکا به بیت المقدس
ترامپ یک روز قبل از مراسم تحلیف تأکید کرد که به تعهداتش در قبال انتقال سفارت آمریکا به بیت المقدس شرقی عمل خواهد کرد؛ اما بعد از هشدارهای مسئولان آمریکایی، متحدان، کشورهای اروپایی و عربی مبنی بر اینکه این گونه اقدامات موجب بحرانی شدن اوضاع فلسطین اشغالی و منطقه به شکل کامل خواهد شد و بر منافع و امنیت ملی آمریکا تأثیر خواهد گذاشت، به نظر می رسد دولت ترامپ باید صبر کند و آنطور که سخنگوی کاخ سفید گفته است “دولت (ترامپ) در مراحل اولیه بررسی این موضوع قرار دارد. همچنین نشانه‌ها حاکی از آن است که اسرائیل خود اکنون تمایلی به پرداخته شدن به این موضوع ندارد؛ چرا که آمادگی بروز خشونت‌های احتمالی بر اثر انجام این اقدام را ندارد. بنا بر اعلام منابع اسرائیلی، نتانیاهو سعی نکرده است تا در جریان تماس تلفنی برقرار شده میان او و ترامپ به مساله تعهد آمریکا به انتقال سفارتخانه‌اش و حتی تعیین یک جدول زمانبندی شده برای تحقق این امر، بپردازد. با این وجود، به نظر می رسد که دولت ترامپ در موضوع انتقال سفارتخانه جدی است؛ اگر چه برای کاهش تأثیر این تصمیم گام‌های تدریجی برمی دارد، البته مساله انتقال سفارت آمریکا به بیت المقدس عملا تا پیش از اوایل ژوئیه آینده امکان پذیر نیست؛ چرا که اوباما در دسامبر ۲۰۱۶، قانون تعویق معمول از سال ۱۹۹۵ را برای این انتقال به مدت شش ماه امضا کرده بود. در راستای گزینه‌های مطرح در مرحله اولیه انتقال، سفیر باید در بیت المقدس زندگی کند، در حالی که در سفارت آمریکا در تل آویو فعالیت دارد یا اینکه سفیر باید درهتل یا دفتر مشخصی در کنسولگری آمریکا در بیت المقدس فعالیت کند بدون اینکه عملا سفارتخانه منتقل شود. با این وجود اصلا نمی توان درباره تصمیم نهایی ترامپ در این باره پیش بینی داشت.
شهرک‌سازی
با وجود آنکه هنوز موضع گیری مشخصی از سوی دولت ترامپ در قبال شهرک سازی‌های اسرائیل در کرانه باختری و بیت المقدس شرقی وجود ندارد و این اقدام صهیونیست‌ها ـ بر اساس موضع گیری رسمی آمریکایی‌ها ـ نامشروع به شمار می رود، مشخصه‌های اولیه حاکی از آن است که این موضوع هرگز آنطور که در دولت اوباما بود، نقطه بحران بین آمریکا و اسرائیل نخواهد بود.از سوی دیگر ترامپ قطعنامه شماره ۲۳۳۴ شورای امنیت سازمان ملل را محکوم کرد و کوشنر داماد او و دیوید فریدمن، سفیر پیشنهادی برای اسرائیل نیز از حامیان شهرک‌سازی هستند. در راستای اطمینان اسرائیل از دولت ترامپ، شهردار بیت المقدس از پیشرفت در پروژه ساخت ۵۵۰ واحد مسکونی جدید در بیت المقدس شرقی در روز تحلیف ترامپ به عنوان رئیس جمهوری خبر داد. این در حالی است که این پروژه به درخواست دولت اسرائیل تا پایان دوره ریاست جمهوری باراک اوباما به تأخیر افتاده بود .بنابر اعلام مئیر ترجمان، معاون شهردار بیت المقدس، بعد از روی کار آمدن ترامپ قوانین بازی تغییر کرد. همچنین امروز احزاب راستگرا در ائتلاف حاکم در اسرائیل مثل حزب خانه یهودی به رهبری نفتالی بنت برای پیوستن شهرک معالیه أدومیم در شمال شرق بیت‌المقدس به تل‌اویو فشار وارد می کند؛ مساله‌ای که احتمال تشکیل دولت فلسطینی یکپارچه را به پایان خواهد رساند؛ چرا که این شهرک‌ها شمال و جنوب کرانه‌باختری را به هم وصل می کنند. روشن است که دولت ترامپ صرف نظر از مواضع رسمی بر سر توسعه شهرک سازی تسامح به خرج خواهد داد و هرگز نظارتی بر آن نخواهد داشت. جنبش اسرائیلی “اکنون صلح” که از سالها پیش مأموریتش تنها انتقاد از شهرک سازی، نظارت بر آن و ارائه گزارش درباره آن بود، متحدی را در داخل دولت ترامپ نخواهد یافت. نتانیاهو در سخنانی درباره کنفرانس صلح در خاورمیانه که ۱۵ ژانویه ۲۰۱۷ در پاریس برگزار و از سوی دولتش نیز تحریم شد، گفت: این کنفرانس مربوط به دوره قبل است و جهان به زودی شاهد دوره جدیدی خواهد بود .
در چنین شرایطی،دکتر «فواد ایزدی» استاد دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران در گفتگو با خبرگزاری قدس (قدسنا) در باره طرح انتقال سفارت ایالات متحده آمریکا از تل آویو به قدس و سخنان ترامپ در این رابطه گفت: این مواضع و سخنان را دونالد ترامپ در زمان انتخابات گفته است و این سفیری هم که انتخاب کرده است سفیر به شدت طرفدار رژیم صهیونیستی است. منتها این اقدامات تبعات و هزینه بسیار گسترده و بالایی برای ایالات متحده آمریکا دارد.
کارشناس ارشد روابط بین الملل در ادامه بیان داشت: اکنون که آقای ترامپ به عنوان رئیس جمهوری وارد کاخ سفید شده است کمتر در این مورد سخن می گوید. حتی زمانی که از سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا در این رابطه یکی از خبرنگاران سوال پرسیده بود، سخنگو با قطعیت پاسخ نگفت که می خواهند این کار را انجام دهند. در حال حاضر سوال اساسی که مطرح می شود این است که در عالم واقع آیا ترامپ این اقدام را انجام می دهد یا نه، می توان گفت که این مسئله همچنان در‌هاله‌ای از ابهام قرار دارد.وی در ادامه در خصوص پیش بینی آینده روابط واشنگتن‌– تل آویو در دوره ترامپ افزود: روابط میان ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی همواره خوب بوده است منتها در بین خود صهیونیست‌ها گاهی اختلاف نظرهایی وجود دارد. در طول سال‌های گذشته بعضی وقت‌ها دولت آمریکا در این اختلاف نظرها طرف یک بخش و یا گروه را در مقابل گروه دیگر گرفته است. استاد دانشگاه تهران بیان کرد: در حال حاضر در میان خود صهیونیست‌ها اختلاف نظر وجود دارد که شهرک سازی باید با چه سرعتی انجام شود. در دوره آقای اوباما، او نظر یک بخش دیگر از صهیونیست‌ها را تائید و در عین حال هم او بیشترین کمک‌ها را به رژیم صهیونیستی می کرد. با مطالعه و بررسی سخنان انتخاباتی آقای ترامپ و همچنین سفیری که انتخاب کرده (سفیر جدید آمریکا در سرزمین‌های اشغالی) تاکنون به نظر می رسد نظرش به جناح دست راستی رژیم صهیونیستی نزدیک تر بوده است.ایزدی در پایان با اشاره به روابط ترامپ – نتانیاهو گفت: به نظر می رسد روابط ترامپ با دولت نتانیاهو قائدتا باید بهتر شود و حمایت‌هایی که از شخص نتانیاهو و رژیم صهیونیستی می شود نیز بهتر خواهد شد.
ادامه دارد

Email this page

نسخه مناسب چاپ