موج استعفا در دولت ترامپ؛ چرایی و پیامدها
بخش اول
 

تنها پس از گذشت یک ماه از عمر دولت جمهوریخواه ترامپ، انتشار برخی اسناد به استعفای مشاور امنیت ملی دولت وی انجامید؛ پرونده‌ای که حتی می تواند تا استعفا و حتی استیضاح دولتمردان جدید آمریکا پیش رود.به گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، در مدت اندکی که از روی کار آمدن «دونالد ترامپ» به عنوان رییس جمهوری ایالات متحده می گذرد، چند استعفا در دولت وی به وقوع پیوسته است. نخستین شوک به دولت نوپای ترامپ را گروهی از دیپلمات‌ها و مقام‌های ارشد وزارت خارجه آمریکا وارد کردند. آنها به طور جمعی استعفای خود را اعلام کردند به‌دلیل تعارض دیدگاه، حاضر به همکاری با دولت جدید نیستند. حال اما با استعفای «مایکل فلین» مشاور امنیت ملی دونالد ترامپ موضوع استعفاها در کابینه دولت آمریکا به خاطر روابط پنهانی و نزدیک با مقام‌های روسی، شکل دیگری به خود گرفته است. عمر حضور مشاور امنیت ملی ترامپ در دولت کنونی جمهوریخواه آمریکا به یک ماه نرسید که با استعفا پایان یافت.
گفته می شود علت استعفا، انتشار گزارش‌هایی بود که نشان می داد فلین در پایان سال ۲۰۱۶، به «سرگئی کیسلیاک» سفیر روسیه در ایالات متحده در زمینه کاستن از تحریم‌های روسیه و بهبود روابط با مسکو پس از آغاز ریاست جمهوری دونالد ترامپ، وعده‌هایی داده است. به گزارش برخی رسانه‌ها، فلین ۲۹سپتامبر (نهم مهرماه امسال) یعنی همان روزی که اوباما دستور اخراج ۳۵ دیپلمات روس را صادر و دو نهاد اطلاعاتی روسیه را تحریم کرد، پنج تماس تلفنی با سفیر روسیه داشته است.وقتی این قضیه با پیگیری رسانه‌ها شکل جدی تری به خود گرفت، مقام‌های دولت آمریکا اعلام کردند که در جریان محتوای صحبت‌های فلین با سفیر روسیه نبوده‌اند و مشاور امنیت ملی ترامپ در این موضوع حتی «مایک پنس» معاون رییس جمهوری را گمراه کرده است. در نتیجه فلین مجبور به استعفا شد اما در متن استعفانامه نوشت که در این ارتباط به مایک پنس اطلاعات ناقص داده است.به دنبال این رویداد، رییس جمهوری آمریکا پس از استعفای مایکل فلین، ژنرال «جوزف کیث کلاگ» ژنرال بازنشسته ارتش را به طور موقت به عنوان مشاور امنیت ملی آمریکا منصوب کرد. حال این پرسش به ذهن می رسد که پس از استعفای فلین آیا پرونده جنجالی نفوذ روسیه بسته خواهد شد یا اینکه ابعاد تازه تری پیدا می کند؟اینکه چقدر پرونده ارتباط بین مقامات کاخ سفید با سران مسکو ادامه خواهد یافت به نوع عملکرد منتقدان جمهوریخواه در دولت، طیف دموکرات، فشار عمومی و مهمتر از همه رسانه‌های پر نفوذ این کشور بستگی دارد. هر چند «دیمیتری پسکوف» سخنگوی کرملین این رخداد را یک مساله داخلی در ایالات متحده دانسته و از ورود به آن خودداری کرده است اما در صورت اثبات اطلاع ترامپ از زد وبندهای دولتمردان آمریکا با روسیه قضیه به گونه ای دیگر پیش خواهد رفت.
پرونده استعفا و اثرگذاری آن بر دولت ترامپ
آمریکا و روسیه از دهه‌ها پیش تاکنون رفتاری رقابتی و حتی تنازعی را تجربه کرده‌اند؛ از جنگ سرد و بلوک بندی جهانی گرفته تا اختلاف‌های کنونی همچون آنچه بر سر اوکراین شکل گرفت و به تیرگی روابط دو کشور و تحریم روسیه انجامید. طبیعی است که تفکر ضدروسی در اندیشه و عمل آمریکایی‌ها جا خوش کند. حتی در دوره انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، مسئله نفوذ و تاثیرگذاری روسیه مطرح بود، روس‌ها متهم شدند که هکرهایشان با حمله سایبری به کامپیوترهای حزب دموکرات و انتشار ایمیل‌ها و اسناد کمیته ملی دموکرات‌ها نقش بسزایی در شکست طیف مقابل ترامپ ایفا کردند؛ امری که برای مدت‌ها به موضوعی جنجالی در ایالات متحده تبدیل شده بود. پس از افشای تماس‌های تلفنی مشاور امنیت ملی ترامپ با سران مسکو آن هم در بحبوحه تیرگی روابط، دولت ترامپ باید هزینه آن را بپردازد؛ حال این هزینه با استعفای فلین می‌تواند پرداخت شود یا با استیضاح رییس جمهوری بستگی به مواردی دارد که پیشتر به آن اشاره شد. بسیاری بر این باورند که ترامپ و معاون اول وی از تماس‌های تلفنی فلین با مقام‌های روسی مطلع بوده‌اند چرا که فلین یکی از افراد بسیار نزدیک به ترامپ بوده که حتی در زمان رقابت‌های انتخاباتی در زمینه امنیت ملی و سیاست خارجی به او مشاوره داده است. از طرفی، جانبداری فلین و حتی شخص ترامپ از سران روسیه و تاکید آنها بر همکاری با مسکو بر کسی پوشیده نبوده و نیست. شاید یکی از دلایل استعفای فلین، جلوگیری از افشای بیشتر اطلاعات در این زمینه بوده است زیرا فاش سازی اسنادی فزون تر می تواند کار را برای دولت ترامپ در آستانه راه دشوار کند و به رسوایی افراد بیشتری بینجامد. به هر حال پرونده نفوذ روسیه در آمریکا به ابزاری برای مخالفان دولت ترامپ تبدیل شده است تا با تکیه بر آن به رییس جمهوری جدید و هیات دولت فشار وارد آورند. دولت ترامپ در آستانه راه یک قربانی بزرگ داد. همان طور که اشاره شد، برخی معتقدند که این موضوع می تواند تا استیضاح رییس جمهوری نیز پیش برود و دومینوی آغاز شده همچنان ادامه یابد. موضوع مهم دیگر مسئله جنگ رسانه‌ها و ترامپ است که از مدت‌ها پیش وجود دارد.
ترامپ همواره رسانه‌های آمریکا را به انتشار اطلاعات نادرست و دشمنی با خود متهم می کرد و حال این موضوع به ضرر وی تمام شده است. نفوذ روسیه در هیات حاکمه ایالات متحده چه درست باشد چه نادرست، دولت ترامپ را با وضعیت دشواری رو به رو خواهد کرد. البته به خاطر دعوای ترامپ با رسانه‌های مشهور آمریکایی همچون «سی‌ان ان» و «نیویورک تایمز» حتی به فرض عبور دولت از این بحران، چه بسا که با انتشار موضوعی تازه از سوی رسانه‌ها، هجمه ای دیگر علیه ترامپ و کابینه وی شکل گیرد. در صورت ادامه این روند پس از پایان دوره چهارساله کنونی، ترامپ برای انتخابات بعدی با مشکلات زیادی مواجه خواهد شد.
برکناری مایکل فلین ضربه سنگینی به ترامپ است
یک کارشناس مسائل آمریکا در گفتگو با خبرگزاری خبرآنلاین معتقد است: تصمیم فلین نشان داد که گروه ضد روسی در آمریکا دست بالا را دارند و می توانند رئیس جمهوری را به قدری تحت فشار قرار بدهند که از یک مهره بسیار کلیدی خود صرف نظر کند و این موضوع می تواند تنشها و رقابتهایی را که بین روسیه و آمریکا از زمان اوباما باقی مانده را شدت بخشد. ترامپ دوست دارد در بحران و تنش حکومت کند. چه در داخل و چه در خارج. تنش فرمان ممنوعیت صدرو ویزا برای مسلمانان و کش و قوس او با قوه قضائیه تمام نشده، موضوع استعفای مایکل فلین مشاور امنیت ملی ترامپ به تیتر اول خبرها تبدیل شد. این خبر با تحلیل‌ها و گمانه زنی‌های زیادی همراه شده است. روند آینده مسائل داخلی آمریکا و مناسبات با روسیه چشم انداز مبهمی را پیش روی آمریکا قرار داده است. در این باره خبرآنلاین با امیر علی ابوالفتح کارشناس مسائل آمریکا گفت و گو کرده که از نظر می گذرانید.
-به نظرتان چرا در حالی که هنوز یک ماه از روی کار آمدن ترامپ نگذشته است، نوعی افتضاح سیاسی با کناره‌گیری فلین از پست کلیدی مشاور امنیت ملی آمریکا به بار می آید؟ آیا برنامه منسجمی در سیاستهای ترامپ و تیم او وجود ندارد؟
* موضوع مناسبات پشت پرده تیم ترامپ با مقامات روسیه موضوع جدیدی نیست. ماه‌ها قبل از انتخابات ریاست جمهوری، حدس و گمان‌هایی زده می شد. حتی خانم کلینتون در یکی از مناظرات تلویزیونی مقابل ترامپ گفت:اگر برنده انتخابات شود عروسک خیمه شب بازی روس‌ها در کاخ سفید خواهد بود و چنین اتهاماتی وارد می شد. ترامپ هم هیچ ابایی از اینکه از پوتین تجلیل کند و اعلام و تاکید کند که روسیه و سوریه و ایران نه باراک اوباما در حال مبارزه با داعش هستند، نداشت. بنابراین موضوع ارتباط ترامپ و روسیه برای رسانه‌ها و بخش عمده نخبگان سیاسی آمریکا جا افتاده بود. حتی کنگره آمریکا با اینکه در اختیار جمهوریخواهان است حاضر شدند همراه با دموکرات‌ها یک کمیته تحقیق دو حزبی تشکیل دهند برای اینکه مشخص شود که آیا واقعا روسها در جریان انتخابات از طریق حملات سایبری دخالت کردند یا نه و آیا برای اینکه در نتیجه انتخابات دستکاری کنند تلاشی شده است؟ این موضوع به یک گزارش ۳۸ صفحه ای منجر شد و مطابق آن دولت اوباما در روزهای آخر حکومت خود ۳۸ دیپلمات روسی را اخراج کرد و دو دفتر دیپلماتیک روسها در آمریکا را به تلافی این اقدامات بست.
- چرا تصمیم فلین برای کناره گیری از مشاور امنیت ملی یکباره اتفاق افتاد؟
*تصمیمی که فلین گرفت، تصمیمی غیر منتظره بود و به نظر نمی رسید که ماجرا به این سرعت، زمانی که حتی یک ماه از آغاز دولت نگذشته ماجرا به این شکل عمیق شده باشد و شواهد آنقدر مستند باشد که کسی مثل آقای فلین در سمت عالی ترین مشاور امنیتی رئیس جمهوری آمریکا کناره گیری کند. ظاهر امر نشان می دهد که آقای فلین فریب کاری را پذیرفته است، از این نظر که اطلاعات دقیقی در مورد مکالمه خود با سفیر روسیه در واشنگتن در اختیار معاون آقای ترامپ مایکل پنس قرار نداده است. حال که این فریب کاری و دروغ مشخص شده است در ظاهر به نظر می رسد که فلین با پذیرش این خطا استعفاء داده است. اما ماجرا باید عمیق تر از این مسائل باشد. مسئله یک جنگ تمام عیار بین جریان با نفوذ و قدرتمند ضد روسی در درون هیات حاکمه ایالات متحده با گروهی از سیاستمداران و نخبگان یا اندیشکده‌ها می تواند باشد که اعتقاد دارند باید روابط با روسیه را بهبود بخشید بدون اینکه روسیه برای اقدامات گذشته تحت فشار قرار گیرد یا بدون تحت فشار قرار دادن پوتین برای تغییر رفتار آن.تصمیم فلین نشان داد که گروه ضد روسی دست بالا را دارند و می‌توانند رئیس جمهوری را به قدری تحت فشار قرار بدهند که از یک مهره بسیار کلیدی خود صرف نظر کند و این موضوع می تواند تنشها و رقابتهایی را که بین روسیه و آمریکا از زمان اوباما باقی مانده را شدت بخشد. بخصوص اینکه احتمال دارد ترامپ برای فرار از اتهام همکاری‌های غیر قانونی با روسها تصمیم بگیرد که مواضع ضد روسی اتخاذ کند تا انگ همکاری با روسها را از خود دور کند که این می تواند واکنش روسها را به دنبال داشته باشد و سطح تنشها را ارتقاء بخشد.
- پس به نظر می رسد ارتباطات آینده و دیدار ترامپ و پوتین که بسیار مطرح شده بود به محاق برود؟
*اینطور به نظر می رسد، بخصوص اینکه کنگره اعلام کرده است می خواهد یک جلسه محرمانه بازجویی از فلین برگزار کند. ممکن است در این جلسه یا تحقیقات بعدی پای افراد دیگری به میان کشیده شود و چه بسا دونالد ترامپ هم در مظان اتهام قرار گیرد. در این فضایی که به شدت ضد روسی شده است و مسئله فقط بر سر رقابت بر منافع دو کشور در مناطق پیرامونی نیست، بحث بر سر این است که یک کشور خارجی در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا دخالت کرده است. این شائبه وجود دارد و این اتهام مطرح است که باید اثبات شود. تا وقتی که این موضوع اثبات یا نفی شود تردید‌ها باعث می شود که دولت آمریکا با احتیاط بیشتری بخواهد مسئله تنش زدایی با روسیه یا مناسبات با روسیه را دنبال کند. در غیر اینصورت جریان ضد روسیه حملات سنگین تری را علیه دولت ترامپ انجام خواهد داد. پای مقامات دیگری هم ممکن است وسط کشیده شود. از این طریق که ترامپ را وادار کنند که در موضوع وعده آشتی با مسکو تجدید نظر کند. حداقل تا زمانی که به نظر آمریکایی‌ها سیاستهای روسیه در قبال مسائل جهانی تغییر نکرده باشد.
- با توجه به اینکه در هر دوره ای برنامه‌ها و سیاستگذاری ایالات متحده را یا مشاور امنیت ملی یا وزیر سیاست خارجی دنبال می کند و هر کدام وزن بیشتری داشته باشد آنرا دنبال می کند به نظرتان وزن فلین چقدر بود و این موضوع می‌تواند سیاست خارجی ترامپ را دچار اختلال کند؟
* البته سیاست‌ها بستگی به اشخاص هم دارد. مشاور امنیت ملی در حقیقت جمع کننده دیدگاه‌ها و نظرات دستگاههای مسئول و فعال در حوزه سیاست خارجی و سیاست امنیتی است. از جمله وزارت خارجه، وزارت دفاع، وزارت انرژی، مجموعه جامع اطلاعاتی آمریکا و وزارت امنیت داخلی که گزارش‌ها و دیدگاهها در اختیار شورای امنیت ملی قرار می گیرد و مشاور رئیس جمهوری گرداننده این شورا است و در دسترس رئیس جمهوری قرار داده می شود که می تواند این اطلاعات را کانالیزه کند و سمت و سو دهد. اما افراد هم تا حدودی موثر هستند. بستگی دارد که فرد چقدر مهم باشد و چه وزنی داشته باشد. وزن کسی مانند کیسینجر آنقدر زیاد است که می تواند وزیر خارجه را تحت الشعاع قرار دهد و بعضی وقتها وزرای خارجه قوی هستند. هیلاری کلینتون به شخصه هم به لحاظ حزبی و هم کارکتر سیاسی وزنه قوی تری به نسبت مشاور امنیت بود. به همین خاطر وقتی او وزیر خارجه بود اسم مشاور امنیت ملی زیاد شنیده نمی شد و در سایه او بود.
در مورد فلین نمی توان از الان صحبت کرد که به تازگی به این پست گذاشته شده بود، یا تیلرسون هم سه هفته است که رای اعتماد گرفته است. نمی شد تشخیص داد یا قضاوت کرد که سایه تیلرسون سنگینی می کرد یا برعکس٫ اما چیزی که می توان گفت این است که نوعی سردرگمی و یک تزلزل در تیم امنیتی رئیس جمهوری وجود دارد، به خصوص در روزهای ابتدایی برای اینکه سیاست‌های خارجی و امنیتی خود را تدوین کنند. بسیاری از رقبا، دشمنان و همچنین متحدان آمریکا منتظر هستند ببینند که دولت آمریکا در این عرصه چه می خواهد بکند. این به نوعی دوره انتقال است. در دوره انتقال نیاز هست که ثبات و انسجام در دولت وجود داشته باشد. اگر یکی دو سال از عمر دولت می گذشت تغییرات تبعات کمتری به دنبال داشت تا اینکه در دوره انتقال اتفاق بیفتد.
از این رو ضربه سنگین است. ضمن اینکه در گذشته هم مواردی بوده است که مشاور امنیت ملی کناره گیری کرده یا برکنار شده است. اما اتهامی که به مشاور امنیت ملی وارد شده است اتهام سنگینی است. زمانی ممکن است اختلاف نظر بر سر سیاستها باشد یا نوعی رقابتهای درون سازمانی مانند نوعی رقابت بین مشاور امنیت ملی با وزیر خارجه وجود داشته باشد. رویدادی که در دوران انقلاب اسلامی بین برژینسکی و سایرس ونس بین استراتژی‌ها و سیاستها وجود داشت که در آن زمان وزیر خارجه قربانی شد و به نفع مشاور امنیت ملی کنار رفت. در آنجا بین دیدگاهها یا تاکتیک‌ها اختلاف پیش آمده بود. ولی الان نوعی اتهام شبه جاسوسی وجود دارد. وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرده است که فلین در معرض باج خواهی توسط روس‌ها قرار گرفته است. این موضوع اتهام سنگینی است و با رفتن یک نفر و آمدن کسی دیگر موضوع جمع و ختم به خیر نمی شود. حتی تبعاتی وجود خواهد داشت و این تبعات در سیاست خارجی و سیاست امنیتی دولت ترامپ سنگینی می کند، بخصوص که دولت مشکلات عدیده و اختلافاتی با متحدان خود داشته است. انواع و اقسام مسائل از ناتو تا شرق آسیا و موضوع مهاجران وجود دارد که ابعاد امنیتی زیادی دارد و نیاز به حفظ انسجام وجود دارد و با بحرانی که پیش آمده اگر مسائل به سمت رسوایی‌ها در حد واترگیت حرکت نکند، حتما لطمه سنگینی به تیم امنیتی ترامپ وارد می شود.

Email this page

نسخه مناسب چاپ