یادداشت
شهرنشینى و آلودگى هوا
سید مصطفی میرسلیم
به مناسبت روز درختکارى و با کاشتن نهالى، دل رئیس محترم قوه مقننه‎ ‎به رقت آمد و خواستار رفع مشکل آلودگى هوا شد و پیشنهاد کرد ولو به صورت موقت و در مدت زمان محدود این مسئولیت و اختیارات متناظر آن به شهردارى واگذار شود.
از ایشان و دلسوزى که نسبت به سرنوشت مردم رنجدیده از آلودگیها، ابراز فرمودند باید تقدیر و تشکر کرد.
موضوع آلودگى هوا ناشى از عملکرد غلط است و صرفاً با احساسات و عواطف از خود نشان دادن یا سخنرانى سیاسى کردن یا فرصت‌طلبى نمودن برخى از مسئولان حل نمى شود که بغرنج‌تر هم مى شود. چاره این معضل اولاً استفاده از دانش و فناورى و سپس یارى طلبیدن از مردم است:
۱ـ ظرفیت زیستى: زندگى انسان و اقتضاى توسعه آثارى بر محیط زیست پیرامونى جوامع بشرى مى گذارد. براى جبران آثار تخریبى اجتناب ناپذیر فعالیتهاى بشرى، هر منطقه اى از ظرفیتى برخوردار است. اگر اضافه بر آن ظرفیت بارگذارى جمعیتى انجام گیرد یا فعالیتهاى صنعتى و اجتماعى صورت پذیرد، حالت بحرانى پدیدار مى شود. در تهران و بسیارى از شهرهاى کشور، شرائط از وضع بحرانى فراتر رفته و بسیار خطرناک شده است. ریشه آن بى توجهى به ظرفیت زیستى مناطق مختلف و فراموش کردن آمایش سرزمین است. بر مبناى بررسى‌هاى کارشناسى ظرفیت زیستى جلگه تهران بویژه با توجه به رشته کوه البرز و ارتفاعات شرقى آن، در حدود ۴ الى ۵ میلیون نفر است. بنابراین با شیوه کنونى توسعه تهران و نحوه زندگى و عادات مردم، به طور طبیعى به بن بست مى‌رسیم و وضع کنونى بیانگر عدم توجه شهردارى به ظرفیت زیستى جلگه تهران و بارگذارى جمعیتى بدون حساب و کتاب و حتى ایجاد جاذبه‌هاى کاذب است که منجر به مهاجرت عده کثیرى از هموطنان ما از شهر و روستاى خود به حاشیه تهران شده است با آثار و تبعات محیط زیستى و اجتماعى و فرهنگى و امنیتى متعدد.
۲ـ شهرسازى: عدم مراعات قواعد عمومى شهرسازى و بى‌اعتنایى به مصوبات شوراى عالى معمارى و شهرسازى و بویژه ملاحظاتى که به وضع خاص اقلیمى تهران بر مى‌گردد از جمله واقع شدن تهران در کوهپایه البرز و برخوردارى مختصر، در اغلب ایام سال، از دو جریان دائمى نسیم شبانه‌روزى جنوب غربى ـ شمال شرقى و نسیم ملایم شبه دائمى غرب به شرق. این دو جریان دائمى تأمین‌کننده هواى پاک تهران است و قرار دادن موانع مصنوعى نظیر ساختمانهاى بلند مرتبه در کوهپایه و در غرب تهران که پروانه‌هاى آن را شهردارى بدون مراعات ضوابط و خودسرانه با تفسیرِ اختیارات واهى کمیسیون ماده ۵ صادر کرده، مشکل جدى براى تهویه تهران ایجاد نموده است.
۳ـ جایگاه انسان: اغلب طراحى‌ها در تهران بر محور تسهیل عبور و مرور خودروها انجام گرفته است: احداث بزرگراه‌ها و پل‌ها و زیرگذرها… و آنچه فراموش شده اصالت انسان است؛ در حالی که شهر اصالتاً براى زندگى انسان است و نه براى رفت و آمد خودروهایى که بعلاوه بیش از گنجایش معابر به آنها اجازه تردد داده شده و همه در راه بندانها مزاحم یکدیگر و بدبین به همدیگر مى شوند و چون خودرو‌ها در بدترین شرائط عملکردى خود کار مى کنند بیشترین آلودگى را منتشر مى سازند. این آلودگیهاى سمّى و نیز آلودگى صوتى در بسیارى از مناطق تهران براى مردم مشکلات روانى انکارناپذیر ایجاد کرده است.
۴ـ فضاى سبز: تغییر کاربرى فضاى سبز به مسکونى و تجارى با سوء استفاده از اختیارات واهى کمیسیون ماده ۵ و صرفاً با انگیزه کسب درآمدى ناپایدار براى شهردارى از موارد خلافى است که پرونده‌هاى آن در شوراى عالى معمارى و شهرسازى و نیز در شوراى اسلامى شهر تهران مفتوح است. به آنها باید افزود خلافهایى که در بى‌اعتنایى به ساماندهى کوهپایه و ممنوعیت ساخت و ساز در ارتفاع بیش از ۱۸۰۰ متر انجام گرفته است. عواقب این خطاها را نمى توان با مراسم نمادین درختکارى اسفند ماه پوشاند. شهردارى باید پرهیز کند از توهین به شعور مردم. ‏
‏۵ـ ترابری عمومی: با توجه به این که ۸۰% آلودگی در تهران به بخش ترابری برمی‌گردد، اجرای سیاست ترابری عمومی با اولویت راه آهن کمک مؤثر و قطعی بر کاهش آلاینده‌ها می‌کند. در این زمینه دو اقدام شهرداری شایان تقدیر است: یکی اهتمام نسبت به توسعه راه آهن شهری و دیگری راه اندازی خطوط اتوبوسهای تندرو. البته فرافکنی مشکلات عدم تأمین وسائل متحرک راه آهن شهری باتوجه به مبالغ هنگفتی که شهرداری برای طرحهای کم خاصیت و پر مسأله نظیر پل دو طبقه صدر هزینه کرده و در واقع بیشتر به صورت توقفگاه دو طبقه در می‌آید و علت آن هم نادیده گرفتن سیاست مصوب ترابری عمومی با اولویت راه‌ آهن است، قابل قبول نیست.
۶ـ جدی نگرفتن مقررات: از جمله، کندی جمع آوری خودروهای با عمر بیش از ۱۵ سال و بی دقتی در معاینه فنی و تعمیم صدور جواز ورود به محدوده طرح با فروش بی حساب جوازهای روزانه برای کسب درآمد، نتایج منفی را در پی دارد که شهرداری نسبت به برخی از آنها بی مسئولیت نیست.
بنابراین شهرداری همین الان هم بسیاری کارها را می‌تواند و باید انجام دهد که معطل گذاشته است.‏

Email this page

نسخه مناسب چاپ