جهان در سالی که گذشت
انتفاضه در فلسطین ،کودتا در ترکیه
بخش چهارم
 

* اشاره
جهان در سالی که گذشت با فراز و فرودهای زیادی همراه بود تا جایی که حجم گسترده رویدادها و بحران‌ها، سال سپری شده را نسبت به سالهای گذشته متمایز کرد. رای مردم انگلیس به جدایی از اتحادیه اروپا (برگزیت) و پیروزی غیرمنتظره دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا که شوک بزرگی به نهادهای سیاسی و اقتصادی دنیا وارد کرد، در کنار رویدادهایی چون ادامه بحران در کشورهای مواجه با بهار عربی، تشدید تروریسم در برخی کشورهای آفریقایی، تهدید هسته ای کره شمالی، تداوم تنش روسیه با غرب و ناتو، ناآرام شدن کشورهای اروپایی درپی حضور آشکار تروریست‌ها، کودتا و ناآرامی در ترکیه، بحران داعش، ناکامی سازمان ملل و قدرتهای بزرگ در مهار دو چالش بزرگ جهانی یعنی عراق و سوریه، موضوع فلسطین و ادامه اشغالگری اسرائیل، مشکلات آب و هوایی و دهها رویداد و بحران دیگر از این دست، امسال را به یکی از پرچالش ترین سالهای قرن حاضر تبدیل کرد. سالی که در آن هستیم را درحالی به پایان می بریم که تروریسم همچنان به عنوان بزرگترین خطر پیش روی بشر در حال یکه تازی است و قدرت‌های جهانی و سازمان ملل با آن همه ابزار نظامی و سیاسی که در اختیار دارند نتوانسته اند آن را مهار کنند. در این میان، انتخاب فردی غیرسیاسی و
بی تجربه به عنوان رئیس جمهوری آمریکا که خود را کدخدای جهان
می داند و در چهار طرف دنیا نیروی نظامی و تسلیحات سنگین مستقر کرده و دارای هزاران کلاهک هسته ای است، نوعی استرس و بی ثباتی به شرکت‌های بزرگ اقتصادی و حتی کشورهای همپیمانش تزریق کرده و آینده سیاسی جهان را به ویژه درپی افزایش اقدامات تروریستی در همه جای دنیا با‌هاله ای از ابهام روبرو کرده است. آنچه در زیر می آید خلاصه ای از تحولات ریز و درشت امسال در تمامی کشورهاست که به دلیل حجم بالای رویدادها، در چندین شماره متوالی از نظر خوانندگان محترم روزنامه می گذرد.
* فلسطین
فلسطین در سالی که گذشت، صحنه حوادث و رخدادهای مهمی بود. برخی از این رخدادها در داخل فلسطین و برخی نیز در خارج و در عرصه بین المللی به وقوع پیوست.از جمله این رویدادها اینکه شورای امنیت سازمان ملل پس از ۳۶ سال سرانجام قطعنامه‌ای را در محکومیت شهر‌ک‌سازی رژیم صهیونیستی در کرانه باختری با اکثریت آرا به تصویب رساند و خواستار توقف شهرک‌سازی این رژیم شد و جالب اینکه آمریکا نیز برای نخستین بار از وتوی این قطعنامه خودداری کرد و به آن رای ممتنع داد که همین مساله موجب تصویب نهایی آن شد. همچنین از مهمترین رخدادهای فلسطین در سال گذشته در عرصه بین‌المللی، تصویب قطعنامه سازمان یونسکو بود که طی آن این سازمان هرگونه پیوند و ارتباط میان یهودیان و مسجد‌الاقصی را رد کرد. این موضوع به شدت سران رژیم صهیونیستی را آشفته کرد.
در رویدادی دیگر، کنست (پارلمان) رژیم صهیونیستی در اقدامی نژاد پرستانه قانون ممنوعیت پخش اذان از مساجد قدس و اراضی اشغالی سال ۱۹۴۸ را به تصویب رساند که جنجال و اعتراضات گسترده‌ای را به دنبال داشت. ادامه تعرضات شهرک نشینان صهیونیست به مسجد مبارک الاقصی نیز از دیگر تحولات فلسطین بود که تمامی این تعرضات با هدف تقسیم زمانی و مکانی مسجد‌الاقصی و سیطره نهایی بر این مکان مقدس به منظور فراهم کردن زمینه تخریب آن صورت می‌گیرد. در سالی که گذشت بیش از ۱۴هزار شهرک‌نشین صهیونیست اقدام به هتک حرمت مسجد‌الاقصی کردند. اما انتفاضه قدس در سالی که گذشت به قوت خود ادامه داشت و در این سال ۱۲۶ فلسطینی به ضرب گلوله اشغالگران صهیونیست به شهادت رسیده و هزاران نفر دیگر نیز مجروح شدند و بدین ترتیب شمار شهدای انتفاضه قدس تا کنون از مرز ۲۷۰ نفر فراتر رفته است. البته عملیات‌ مقاومتی فلسطینیان نیز همچنان ادامه داشت و طی آن شماری صهیونیست به هلاکت رسیده و ده‌ها صهیونیست دیگر زخمی شدند. عملیات شهید «مصباح ابو صبیح» در قدس اشغالی که به هلاکت دو نظامی صهیونیست و زخمی شدن شش نفر دیگر انجامید از جمله آنها بود.
از طرفی رژیم صهیونیستی در ادامه سیاست سرکوب و بازداشت فلسطینیان، ۶۳۲۸ فلسطینی را در سالی که گذشت در مناطق مختلف قدس، کرانه باختری، نوار غزه و اراضی اشغالی ۱۹۴۸ به اسارت گرفت که برخی از آن‌ها پس از مدتی آزاد شدند و برخی نیز هنوز در اسارت به سر می‌برند. اما در رویدادی دیگر سازمان جاسوسی موساد در جنایتی جدید، «عمر نایف» مبارز فلسطینی را در داخل سفارت فلسطین در بلغارستان ترور کرد و به شهادت رساند. برخی، سفیر فلسطین و تشکیلات خودگردان را نیز به دست داشتن در ترور وی متهم کرده‌اند. همچنین از جمله شخصیت‌های مهمی که در سال گذشته ترور شد، یک مهندس تونسی الاصل به نام «محمد زواری» طراح پهپادهای گردان‌های قسام شاخه نظامی جنبش حماس بود که در شهر صفاقس تونس به دست مزدوران موساد ترور شد. بیانیه قسام و اعلام اینکه شهید زواری از اعضا و فرماندهان این گردان‌ها بود، بسیاری را شگفت زده کرد.یکی دیگر از تحولات فلسطین اشغالی در سال گذشته، آتش سوزی گسترده‌ در برخی شهرهای اراضی اشغالی ۱۹۴۸ از جمله شهر حیفا بود و این
آتش سوزی‌ها چندین روز ادامه داشت و رژیم صهیونیستی از مهار آن عاجز ماند و حتی بسیاری از کشورها نیروهای کمکی و امدادرسانی به فلسطین اشغالی اعزام کردند تا در اطفای حریق مشارکت داشته باشند، با این حال خسارت‌های بسیار سنگینی در نتیجه آتش سوزی به این رژیم وارد آمد. اما در تحولات سیاسی فلسطین، کنگره هفتم جنبش فتح در سالی که گذشت، برگزار و محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان بار دیگر به رهبری جنبش فتح انتخاب شد. عباس پس از انتخاب مجدد به عنوان رهبر فتح، در ادامه یکه تازی‌های خود بسیاری از رهبران این جنبش را اخراج و مصونیت پارلمانی پنج عضو پارلمان فلسطین را نیز لغو کرد که این اقدامات خشم گسترده فلسطینیان را در پی داشت. از طرفی با وجود اینکه انتخابات شهرداری‌ها و شوراهای محلی در کرانه باختری قرار بود سال گذشته برگزار شود و مقدمه چینی‌های زیادی هم برای آن انجام شده بود، اما فشارهای دشمن صهیونیستی و برخی طرف‌ها نتیجه داد و تشکیلات خودگردان پس از اینکه حماس اعلام کرد در انتخابات شرکت می کند، تصمیم به لغو آن گرفت تا مانع از پیروزی احتمالی حماس در انتخابات شود. اعتصاب غذای اسرای فلسطینی در زندان‌های رژیم صهیونیستی در اعتراض به تمدید مدت بازداشت موقتشان، یکی دیگر از رویدادهای فلسطین در سال گذشته بود و یکی از مهم‌ترین این اعتصاب‌ها، اعتصاب غذای مبارز اسیر فلسطینی «محمد القیق» بود که ۹۴ روز به طول انجامید و در رسانه‌های جهان بازتاب داشت و سرانجام رژیم صهیونیستی تسلیم خواست و اراده وی شد و با آزادی او موافقت کرد.اما در کنار این رویدادها اخباری نیز منتشر شد که حاکی از نزدیک شدن برخی کشورهای عربی به رژیم صهیونیستی است و حتی اخیرا تا حدود زیادی علنی هم شده است. روابط اسرائیل و عرب‌های خلیج فارس به ویژه رژیم سعودی در حالی علنی شده که این رژیم‌های عربی، دشمنی با ایران را دستاویزی برای تقویت روابط با اسرائیل قرار داده اند. روابط سعودی – اسرائیلی زمانی کاملا علنی شد که در جریان دیداری که در موسسه «پژوهش‌های واشنگتن» صورت گرفت، «دوری گولد» مدیر کل وزارت امور خارجه اسرائیل رو به «انور عشقی» ژنرال بازنشسته سعودی در برابر دوربین‌های خبرنگاران گفت که منافع مشترک زیادی بین دو طرف وجود دارد. چندی بعد، «یئیر لبید» رئیس حزب صهیونیستی «آینده» نیز در نیویورک با «ترکی فیصل» رئیس سابق اطلاعات عربستان و سفیر سابق این کشور در آمریکا دیدار کرد. ترکی فیصل به صراحت خواستار صلح با این رژیم شد و ایران را دشمن مشترک عربستان و رژیم صهیونیستی خواند. به گفته رسانه‌های غربی، عربستان با بزرگنمایی آنچه خطر ایران می خواند، دست دوستی به سوی اسرائیل دراز کرده است. به اذعان تحلیلگران برجسته عرب همچون عبدالباری عطوان، غرب و اسرائیل با القای توهم خطرناک بودن ایران در منطقه، قصد دارند هرچه بیشتر پول هنگفت و منابع سرشار زیرزمینی کشورهای عربی را تاراج کنند.
* ترکیه
ترکیه نیز در سالی که گذشت تحولات گسترده ای را پشت سر گذاشت.کودتای ۱۵ ژوئیه(۲۵ تیرماه) علیه دولت اردوغان، مهمترین تحول سال ۹۵ این کشور بود .در این راستا، بخشی از فرماندهان و نیروهای ارتش این کشور در شامگاه ۲۵ تیرماه ۹۵، با طرح قبلی و با یورش به برخی مناطق و نهادهای دولتی در آنکارا و استانبول، از جمله رسانه‌های سراسری ترکیه، در بیانیه ای اعلام کردند که ارتش برای حفظ دموکراسی و حقوق بشر در این کشورقدرت را به دست گرفته است. در همین حال، دهها تانک و نفر بر در خیابان‌های اصلی شهرهای مهم، راه‌ها را مسدود و حکومت نظامی اعلام کردند.در این میان مردم به طور خود جوش به خیابان‌ها آمدند و به درگیری با کودتاچیان پرداختند و علیرغم کشته شدن دست کم ۲۰۰ تن در این درگیری‌ها، توانستند که این کودتا را در همان ساعات نخستین ناکام گذارند. دولت ترکیه و حزب حاکم عدالت و توسعه، «فتح الله گولن»، روحانی معارض ترک ساکن آمریکا و حامیان وی را مسئول این کودتا دانستند .در همین حال، این کودتای نافرجام، دست اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه را برای سرکوب و حذف گسترده مخالفان خود باز نمود و دولت وی در رویکردی که از آن به اقدامات پسا کودتا یاد می شود، دهها هزار کارمند و پرسنل و شخصیت‌های سیاسی، نظامی مخالف خود را به اتهام حمایت و دست داشتن در این کودتا، برکنار یا بازداشت کرد.در این میان، اقدامات پسا کودتای اردوغان به تنش‌های غرب و اختلافات در موضوع عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا دامن زد و سران این کشورها بارها بر قطع مذاکرات با آنکارا در صورت ادامه این اقدامات و بازگشت حکم اعدام در قانون اساسی برای صدور علیه مخالفان و کودتاچیان، تاکید کردند.در همین حال، تنش‌های ترکیه با آمریکا نیز در سالی که گذشت به صورت کم سابقه ای تشدید شد. ممانعت واشنگتن از استرداد« فتح الله گولن»، متهم اصلی دولت ترکیه در کودتای ۲۵ تیرماه، انگشت اتهام اردوغان نسبت به دخالت در این کودتای نافرجام را متوجه واشنگتن کرد .علاوه بر این، حمایت‌های آمریکا از کردهای سوریه در تحولات منطقه نیز، عامل مهمی در تشدید این تنش‌ها بود. در این میان، تنش‌های آنکارا با واشنگتن، ترکیه را به توسعه روابط با روسیه سوق داد و اردوغان، تلاش‌های گسترده ای را در این رابطه به عمل آورد.اردوغان همچنین در سالی که گذشت، از شرایط پیش آمده و اقدامات پساکودتای خود در سرکوب گسترده معارضان کرد و حامیان «پ.ک.ک» نیز بهره برد و موج گسترده ای از برکناری و بازداشت رهبران احزاب کرد مخالف از جمله «صلاح‌الدین دمیرتاش»، شهرداران مناطق کرد نشین، و مسئولان محلی را به اتهام حمایت از «پ.ک.ک» در ترکیه به راه انداخت. اردوغان همچنین در سالی که گذشت، تلاش‌های فراوانی برای تغییر قانون اساسی از پارلمانی به ریاستی به عمل آورد. کشور ترکیه همچنین شاهد حملات تروریستی گسترده ای بود. یکی از خبرساز ترین حملات تروریستی سال گذشته به ترکیه، در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۶ ، در پی یک انفجار تروریستی و تیراندازی در فرودگاه «آتاتورک » استانبول روی داد که بر اثر آن، ۴۵ نفر کشته و ۲۳۸ نفر دیگر نیز زخمی شدند. از طرفی، حمله تروریستی به باشگاه شبانه «رینا» در استانبول در نخستین ساعات آغاز سال نو میلادی، ۳۹ کشته و دست کم ۷۰ زخمی بر جاگذاشت. ترور «آندرئی کارلوف»، سفیر روسیه در ترکیه در اواخر آذر ماه ۹۵ و در یک نمایشگاه عکس در شهر آنکارا، نیز در سالی که گذشت خبر ساز شد. وی ۶۲ سال داشت و توسط یک افسر پلیس ترکیه و با انگیزه انتقام شکست تروریست‌های سوریه، به ضرب چندید گلوله کشته شد.
* پاکستان
پاکستان تحولات مختلفی را درسالی که گذشت تجربه کرد.تروریست‌ها امسال هم پاکستان را آماج حملات خود قرار دادند و صدها تن را در این کشور به خاک و خون کشیدند. ازحادثه‌های مهم تروریستی که در این کشور به وقوع پیوست، حمله داعش به زیارتگاه «لعل شهباز قلندر» در شهر «سِهون شریف» در جنوب ایالت «سند» پاکستان بود که در آن ۸۰ تن کشته و دست کم ۲۵۰ تن نیز زخمی شدند.بنا بر اعلام مقامات رسمی پاکستان ۳۰ کودک نیز در میان کشته شدگان بودند. حمله تروریستی بزرگ دیگری به مرکز آموزش پلیس در شهر کویته پاکستان که ۶۰ کشته و بیش از ۱۳۰ زخمی به همراه داشت، همچنین انفجار تروریستی در منطقه خُضدار ایالت بلوچستان که ۶۲ نفرقربانی گرفت،نمونه‌هایی از حوادث تروریستی به پاکستان در سال جاری بود.از سوی دیگر،شیعیان و مناطق شیعه نشین نیز پیوسته مورد حمله‌های تروریستی قرار گرفت. از جمله حمله تروریستی گروهی از افراد مسلح به یک دستگاه اتوبوس در کراچی، به شهادت ۴۷ تن و مجروح شدن ۲۴ تن از مسافران شیعه این اتوبوس از جمله زنان و کودکان منجر شد.از طرفی،«سید شاهد عباس شیرازی» از وکلای معروف شیعه ،«عابد حسن قزلباش» مسئول یک سازمان شیعی در شهر «پیشاور»، «حامد حسین توری» نماینده حزب مردم که باشلیک گلوله به سرش توسط افراد ناشناس در پاراچنار به شهادت رسید وانفجار تروریستی بمب در بازار تره بار شهر ‘پاراچنار با ۲۰ کشته مثال‌هایی از کشتارشیعیان بود. این مظلومیت به حدی رسید که سبب شد حتی مسلمانان اهل سنت پاکستان نیز با خانواده های شیعیان کشته شده در انفجار تروریستی «پاراچنار» اعلام همبستگی کنند.اعتراض به
شیعه کُشی و بی‌توجهی دولت به این مساله سبب تجمعات وتظاهرات مختلفی در نقاط گوناگون شد و در همین رابطه، «راجا ناصر عباس جعفری» رهبر حزب مجلس وحدت مسلمین پاکستان دست به اعتصاب غذا زد تا امنیت مناطق شیعه نشین مورد توجه قرار گیرد.این در حالی بود که پاکستان درمرزهای مشترک با همسایگان نیز دچار تنش شد. از سویی درگیری مرزی با افغانستان و تیراندازی‌های گاه بیگاه و از سوی دیگر، ارتش پاکستان بر سر مسایل مربوط به کشمیر با هند در گیر بود.مساله جامو و کشمیر که در سابقه تاریخی نیز محل نزاع هند و پاکستان قرار داشت بارها این دو قدرت هسته ای را رودر روی هم قرار داد. در همین حال،خشونت نیروهای امنیتی هند در جامو و کشمیرکه ۴۸ کشته و ۳۰۰۰ زخمی را درپی داشت، تنش‌ها میان اسلام آباد-دهلی نو را تشدید کرد.در چنین شرایطی، هلاکت سرکرده طالبان افغانستان در حمله پهپادی آمریکا به خاک پاکستان و محکومیت این اقدام آمریکا از سوی مقامات اسلام آباد و همچنین موضع باراک اوباما، روابط اسلام آباد- واشنگتن را دچار تنش کرد.در همین رابطه،کنگره آمریکا نیزاعلام کرد: تا زمانیکه وزارت دفاع آمریکا تایید نکند که اسلام آباد اقدامات مناسبی را در مواجهه با شبکه حقانی و گروه‌های تروریستی انجام داده است، کمک ۴۰۰ میلیون دلاری به پاکستان ارائه نمی شود.از سوی دیگر، در حالی که احزاب گوناگون در کشور مردم را به تظاهرات و اعتراض علیه دولت دعوت وتجمعات ضد دولتی برگزارمی کردند،«نواز شریف» طی حکمی سرلشکر قمر جاوید باجوه را بجای راحیل شریف به فرماندهی ارتش و سرلشکر «زبیر محمود حیات» را به عنوان فرمانده ستاد مشترک نیروهای مسلح این کشور منصوب کرد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ