جهان در سالی که گذشت
انتخاب میشل عون،پیروزی مقاومت در لبنان
بخش پنجم
 

* اشاره
جهان در سالی که گذشت با فراز و فرودهای زیادی همراه بود تا جایی که حجم گسترده رویدادها و بحران‌ها، سال سپری شده را نسبت به سالهای گذشته متمایز کرد. رای مردم انگلیس به جدایی از اتحادیه اروپا (برگزیت) و پیروزی غیرمنتظره دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا که شوک بزرگی به نهادهای سیاسی و اقتصادی دنیا وارد کرد، در کنار رویدادهایی چون ادامه بحران در کشورهای مواجه با بهار عربی، تشدید تروریسم در برخی کشورهای آفریقایی، تهدید هسته ای کره شمالی، تداوم تنش روسیه با غرب و ناتو، ناآرام شدن کشورهای اروپایی درپی حضور آشکار تروریست‌ها، کودتا و ناآرامی در ترکیه، بحران داعش، ناکامی سازمان ملل و قدرتهای بزرگ در مهار دو چالش بزرگ جهانی یعنی عراق و سوریه، موضوع فلسطین و ادامه اشغالگری اسرائیل، مشکلات آب و هوایی و دهها رویداد و بحران دیگر از این دست، امسال را به یکی از پرچالش ترین سالهای قرن حاضر تبدیل کرد. سالی که در آن هستیم را درحالی به پایان می بریم که تروریسم همچنان به عنوان بزرگترین خطر پیش روی بشر در حال یکه تازی است و قدرت‌های جهانی و سازمان ملل با آن همه ابزار نظامی و سیاسی که در اختیار دارند نتوانسته اند آن را مهار کنند. در این میان، انتخاب فردی غیرسیاسی و بی تجربه به عنوان رئیس جمهوری آمریکا که خود را کدخدای جهان می داند و در چهار طرف دنیا نیروی نظامی و تسلیحات سنگین مستقر کرده و دارای هزاران کلاهک هسته ای است، نوعی استرس و بی ثباتی به شرکت‌های بزرگ اقتصادی و حتی کشورهای همپیمانش تزریق کرده و آینده سیاسی جهان را به ویژه درپی افزایش اقدامات تروریستی در همه جای دنیا با‌هاله ای از ابهام روبرو کرده است. آنچه در زیر می آید خلاصه ای از تحولات ریز و درشت امسال در تمامی کشورهاست که به دلیل حجم بالای رویدادها، در چندین شماره متوالی از نظر خوانندگان محترم روزنامه می گذرد.
* لبنان
لبنان که از سالیان گذشته یکی از مناطق بحران خیز خاورمیانه لقب گرفته است، امسال نیز با حوادث سیاسی و امنیتی ریز و درشتی همراه بود.اما در این میان، انتخاب رئیس جمهوری لبنان را شاید بتوان گفت مهمترین رویداد امسال این کشور بود. انتخاب رئیس جمهوری لبنان پس از کش و قوس‌های فراوان و بعد از حدود دو سال خلا ریاست جمهوری انجام شد و میشل عون نخست وزیر سابق و از مسیحیان نزدیک به حزب الله به عنوان سیزدهمین رئیس جمهوری لبنان انتخاب شد. پیروزی در نخستین دور رأی گیری، نیازمند کسب ۸۶ رأی بود که میشل عون در دور نخست در مجلس این کشور آرای لازم را به دست نیاورد و رأی گیری به دور دوم کشیده شد. در دور نخست رأی گیری، از ۱۲۷ نماینده ۸۳ نفر به میشل عون رأی دادند و این درحالی است که وی برای رسیدن به ریاست جمهوری نیازمند حداقل ۸۶ رأی بود.۳۶ نماینده در این رأی گیری برگه سفید یا رأی ممتنع دادند و شش رأی نیز باطل اعلام شد. یک رأی نیز به یکی دیگر از نمایندگان داده شد. با کشیده شدن رأی گیری به دور دوم، میشل عون برای کسب آرای لازم ریاست جمهوری تنها به ۶۵ رأی نیاز داشت. دور دوم انتخاب رئیس‌جمهوری لبنان به دلیل عدم مطابقت تعداد برگه‌ها با تعداد نمایندگانی که رأی دادند، باید تکرار می شد چون ۱۲۷ نماینده در جلسه پارلمان لبنان حضور داشتند ولی در صندوق رای گیری ۱۲۸ رای انداخته شد که به همین دلیل دور دوم انتخاب رئیس‌جمهوری لبنان تکرار شد. به این ترتیب، توزیع اوراق رأی گیری در دور دوم، دو بار صورت گرفت تا از بروز تقلب جلوگیری شود. پس از رأی گیری و شمارش آراء، میشل عون رئیس جریان ملی آزاد لبنان با کسب اکثریت آراء به عنوان رئیس جمهوری این کشور انتخاب شد. این درحالی بود که لبنان از حدود دو سال قبل از آن یعنی از زمانی که دوره ریاست جمهوری میشل سلیمان به پایان رسید، رئیس جمهوری نداشت. پیش از این عربستان بسیار تلاش کرد گزینه مورد نظر خود یعنی «سمیر جعجع» ازرهبران فالانژهای سابق لبنان را رئیس جمهوری کند اما در نهایت، قدرت حزب الله و همپیمانانش بر سیاست‌های عربستان غلبه کرد. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران انتخاب میشل عون را شکست بزرگ عربستان در مقابل ایران و حزب الله برشمردند.اما انتخاب میشل عون به ریاست جمهوری، پایان کار نبود و دولت جدید لبنان نیز باید تشکیل می شد چراکه دولت قبلی به نخست وزیری «تمام سلام» کارایی چندانی نداشت و با مشکلات عدیده ای مواجه بود که از آن جمله بحران زباله در لبنان بود. بیشتر احزاب و گروههای سیاسی لبنان از جمله حزب الله، روی سعد حریری که پیشتر نیز یک دوره ناتمام نخست وزیر بود اتفاق نظر داشتند. در نهایت هم میشل عون رئیس‌جمهوری لبنان، سعد حریری رهبر جریان المستقبل و از سران جریان ۱۴ مارس لبنان را به عنوان نخست‌وزیر این کشور برگزید. جریان المستقبل به رهبری سعد حریری صاحب ۲۶ کرسی از مجموع ۱۲۸ کرسی مجلس لبنان است. بر اساس قانون اساسی لبنان رئیس‌جمهوری این کشور باید از مسیحیان مارونی، نخست‌وزیر مسلمان سنّی و رئیس پارلمان مسلمان شیعه باشد.اما موضوع دیگری که تا اندازه ای بر سیاست داخلی لبنان در سال گذشته تاثیر گذاشت، عقب نشینی عربستان از تسلیح ارتش لبنان بود. در حالی که ارتش لبنان منتظر کمک نظامی سعودی‌ها بود به یکباره خبرگزاری رسمی عربستان از تعلیق کمک‌های نظامی وعده‌ داده شده از سوی ریاض برای تسلیح ارتش لبنان خبر داد،‌ کمک‌هایی که قرار بود با تحویل سه میلیارد دلار از سوی آل سعود به فرانسه به عنوان پاداش خوش خدمتی الیزه به سعودی‌ها در قالب تحویل سلاح به ارتش لبنان صورت گیرد. خبرگزاری رسمی سعودی از توقف کمک‌های رژیم سعودی به ارتش لبنان با ادعای هماهنگ نبودن مواضع لبنانی‌ها با ریاض خبر داد. این منبع افزود: به همین دلیل، پادشاهی سعودی به بازنگری کامل در روابط خود با جمهوری لبنان با توجه به این مواضع و در راستای حمایت از منافع پادشاهی سعودی اقدام کرد و در این راستا اولا کمک‌هایی که قرار بود از سوی پادشاهی سعودی برای تسلیح ارتش لبنان از طریق جمهوری فرانسه به ارزش سه میلیارد دلار آمریکا ارسال شود، متوقف می‌شود و ثانیا آن مقدار باقی مانده از کمک یک میلیارد دلاری پادشاهی سعودی برای نیروهای امنیت داخلی لبنان هم متوقف می‌شود. البته عربستان این اواخر اعلام کرد در صورت توقف آنچه حملات رسانه‌ای علیه ریاض خوانده، حاضر است ۴۰۰ میلیون دلار از کمک (هبه) نظامی به ارتش لبنان را پرداخت کند؛ وعده‌ای که در ابتدا سه میلیارد دلار بود.
یادآوری می شود همان زمان گفته شد دلیل این اقدام آل سعود، مواضع محکم حزب الله در حمایت از ریاست جمهوری میشل عون و تخریب وجهه گزینه عربستان در لبنان برای این سمت بود. عربستان از اینکه گزینه مورد نظر حزب الله برای ریاست جمهوری لبنان در موضع برتر بود و بیشتر نمایندگان مجلس لبنان از همان ابتدا به نفع میشل عون صحبت می کردند و به سمیر جعجع که مورد حمایت عربستان بود وقعی نمی نهادند، خشمگین شد و به همین دلیل از تسلیح ارتش لبنان عقب نشینی کرد. در پی این عقب‌نشینی عربستان، ایران برای تسلیح ارتش لبنان اعلام آمادگی کرد. البته مقامات کشورمان پیش از این هم برای کمک نظامی به لبنان، به مسئولان بیروت پیغام داده بودند. لبنان هم که شرایط را اینگونه دید از کمک ایران استقبال کرد.
* یمن
حملات وحشیانه رژیم سعودی به یمن در سایه سکوت مجامع بین المللی در سالی که گذشت همچنان ادامه داشت و هزاران غیر نظامی یمنی از جمله زنان و کودکان در حملات هوایی و زمینی ائتلاف تحت رهبری عربستان به استان‌های مختلف این کشور از جمله، «صعده»، «صنعا»، «الحدیده»،«حجه» و دیگر مناطق، کشته و زخمی شدند. رژیم سعودی همچنین در سالی که گذشت، استراتژی نابودی زیرساخت‌های یمن را در دستور کار خود قرار داد و پل‌ها، نیروگاه‌های برق، تاسیسات صنعتی، مدارس و حتی بیمارستان‌های این کشور نیز هدف قرار داد.در این میان، حمله وحشیانه جنگنده‌های عربستان به مراسم ختم پدر وزیر کشور «علی عبدالله صالح» در صنعا با کشته و زخمی شدن دست کم ۷۰۰ تن در سالی که گذشت خبر ساز شد . در این حمله، یکی از سالن‌های بزرگ برگزاری مراسم در صنعا هدف دو حمله جنگنده‌های سعودی قرار گرفت در حالی که هزاران نفر در مراسم ختم پدر «جلال الرویشان»، وزیر کشور یمن در این سالن حضور داشتند. این حمله، محکومیت سازمان‌های بین المللی و کشورها را در پی داشت.از سوی دیگر، استفاده عربستان از سلاح‌های ممنوعه در بمباران یمنی‌ها در سالی که گذشت افزایش یافت و جنگنده‌های عربستان در هدف قرار دادن مناطق مختلف یمن از بمب‌های خوشه ای، و بمب‌های فسفری استفاده کردند. در این میان، شهر «کتاف» در استان«صعده»، منطقه «حرض» در استان «حجه» و «ذباب» در استان «تعز»، بیش از دیگر مناطق آماج حملات خوشه ای و فسفری جنگنده‌های عربستانی قرار گرفتند.این حملات وحشیانه در حالی علیه مردم بی گناه یمن صورت گرفت که کشورهای غربی از جمله انگلیس و آمریکا، تامین کننده اصلی این گونه تسلیحات برای استفاده رژیم سعودی در جنگ علیه غیرنظامیان بودند. جنگ یمن، همچنین در سالی که گذشت، به ائتلاف و همکاری اسرائیل با رژیم سعودی علیه شیعیان انصارالله نیز منتهی شد و برخی منابع امنیتی یمن بارها از حملات هوایی جنگنده‌های رژیم صهیونیستی به برخی مناطق از جمله باب المندب و «المخا» در سواحل دریای سرخ خبر دادند.در همین حال، سازمان ملل، شمار کشته شدگان یمنی توسط رژیم سعودی در سالی که گذشت را ۱۰ هزار تن و شمار زخمی‌ها را دست کم ۲۲ هزار نفر اعلام کرد.از سویی، شکست‌های پی در پی ائتلاف سعودی از نیروهای یمنی در سال ۹۵ ، سال سختی را برای این عربستان و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس رقم زد. توان داخلی نیروهای یمنی در ساخت موشک‌های زمین به زمین و ساحل به دریا در این سال، پس از به دست آوردن تجاربی در جنگ سال ۹۴، به هدف قرار گرفتن پایگاه‌های نظامیان سعودی در عمق خاک عربستان از جمله در غرب «ریاض» و همچنین در مناطق «نجران»، «جیزان» و«عسیر» در جنوب عربستان، و محل‌های تجمع مزدوران عربستان در مناطق داخلی یمن انجامید و از طرفی، انهدام چندین ناوچه پیشرفته عربستان و امارات را در سواحل دریای سرخ به همراه داشت. نیروهای یمنی همچنین در سالی که گذشت توانستند در ادامه پیشروی‌های خود در عمق خاک سعودی، چندین پایگاه نظامیان را در جنوب عربستان به تصرف خود درآورند و شمار فراوانی از آنان را به هلاکت رسانند.در همین حال، انفجار پادگان مزدوران عربستانی و اماراتی در «المکلا» یمن با کشته و زخمی شدن بیش از ۲۰۰ تن در سالی که گذشت نیز خبر ساز شد. صدها مزدور عربستان و اماراتی برای نام نویسی و دریافت حقوق به این مرکز مراجعه کرده بودند. همچنین، در پی یک حمله موشکی نیروهای یمنی که به پادگان «شعب الجن» ائتلاف سعودی در منطقه «باب‌المندب» صورت گرفت، بیش از ۱۵۰ تن از مزدوران عربستان کشته یا زخمی شدند. در همین حال، در سالی که گذشت ، صدها مزدور دیگر عربستان به همراه فرماندهان و سرکرده‌های خود، در دهها حمله موشکی دیگر نیروهای یمنی به مناطق مختلف از پا درآمدند.در تحولات سیاسی نیز، تلاش‌های «اسماعیل ولد شیخ احمد»، فرستاده ویژه سازمان ملل به یمن برای برقراری صلح در این کشور، در سالی که گذشت همچنان ادامه داشت و کویت و عمان بارها میزبان این گفتگوها شدند.این گفتگوها در مواقعی به برقراری آتش بسی شکننده از سوی طرفین منجر می شد که البته ائتلاف سعودی و دولت منصور‌هادی، بارها اقدام به نقض آتش بس می کردند.
در این میان، انصارالله یمن در سالی که گذشت، بارها فرستاده ویژه سازمان ملل را به جانبداری از ائتلاف سعودی متهم کرد و خواستار تغییر «اسماعیل ولد شیخ احمد» شد. انصارالله یمن همچنین قطعنامه ۲۲۱۶ شورای امنیت را کاملا جانبدارانه و در حمایت از عربستان توصیف کرد و تنها بر گفتگوهای داخلی برای تشکیل دولتی فراگیر با شرکت تمامی احزاب و گروه‌ها تاکید کرد. این در حالی است که قطعنامه ۲۲۱۶ شورای امنیت که با تلاش‌های آمریکا و غرب و همچنین با کمک رای ممتنع روسیه به این قطعنامه، در سال ۲۰۱۵ تصویب شد، بر خلع سلاح نیروهای انصارالله و «علی عبدالله صالح» و همچنین واگذاری قدرت وعقب نشینی این نیروها از تمامی شهرهای یمن تاکید دارد . این قطعنامه همچنین ریاست جمهوری «منصور‌هادی» را مشروع دانسته است.
از طرفی، دولت نجات ملی این کشور توسط انصارالله و با نخست وزیری«عبدالعزیز بن حبتور» در اوایل آذر ماه ۹۵ با کابینه ای ۴۲ نفره تشکیل شد تا به مدیریت اوضاع جنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی یمن بپردازد. این اقدام انصارالله، سیلی محکمی به عربستان ودولت مستعفی یمن بود و موجی از حملات گسترده سعودی‌ها را علیه مناطق مختلف یمن به دنبال داشت.
از سوی دیگر، تظاهرات و تجمع‌های گسترده یمنی‌ها نیز در اعتراض به تجاوزات وحشیانه عربستان به کشورشان در سالی که گذشت همچنان ادامه داشت و مردم با تجمعات خود مقابل دفتر سازمان ملل، خواستارتلاش این سازمان برای جلوگیری از حملات ائتلاف سعودی ولغو محاصره ظالمانه یمن شدند. آنها همچنین بارها در این تظاهرات وتجمعات، حمایت خود را از نیروهای انصارالله و ارتش برای مقابله با حملات سعودی‌ها اعلام کردند.
* قره باغ
درگیری‌های شدید ماه آوریل گذشته میان نیروهای آذربایجان و ارمنستان در منطقه مورد مناقشه قره باغ که ۱۰۰ کشته بر جا گذاشت، میانجیگران بین المللی را وادار به افزایش تلاش‌ها برای حل و فصل این مناقشه کرد. این حادثه نگرانی‌های جدیدی را در منطقه ایجاد کرد و درجه بحران آنقدر افزایش یافته بود که احتمال جنگ جدیدی را تداعی می‌کرد. به همین منظور، برای اولین بار «سرژ سرکیسیان» و «الهام علی‌اف»، روسای جمهوری ارمنستان و جمهوری آذربایجان در ماه می که به ابتکار آمریکا، روسیه و فرانسه در وین برگزار شد، با یکدیگر دیدارکردند. در پی این دیدار، رهبران بر برقراری آتش‌بس کامل در منطقه مورد مناقشه ناگورنو- قره‌باغ توافق کردند. آنها همچنین توافق کردند تاریخ و زمان برگزاری دور بعدی نشست در ماه ژوئن باشد و سازمان امنیت و همکاری اروپا طرحی را به منظور نظارت بر آتش‌بس در ناگورنو- قره‌باغ ارائه کند. در همین راستا حسن روحانی، رئیس‌ جمهوری کشورمان در تماس تلفنی با روسای جمهوری آذربایجان و ارمنستان آنان را به خویشتنداری دعوت کرد و وزیر دفاع کشورمان نیز همین موضع را در تماس تلفنی با همتاهای خود اتخاذ کرد. وی اعلام کرد: در موضوع قره‌باغ، همه بازیگران و ایران هم این نظر را دارند که جنگ و مناقشه به نفع هیچ‌کدام از طرفین نیست.بر همین اساس، سران دوکشور در ماه ژوئن بار دیگربا وساطت ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه در سن پترزبورگ با یکدیگر دیدار و گفتگو کردند. سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه اعلام کرد: در پی مذاکرات فشرده و جدی روسیه ، آذربایجان و ارمنستان طرفین بر سر برداشتن گام‌های جدید برای حل مناقشه قره اغ به توافق رسیدند. وی با تاکید بر لزوم دادن فرصت به گفتگوها برای حل مناقشه، مذاکرات طرف‌های آذربایجانی و ارمنستانی را سازنده و مثبت ارزیابی کرد و گفت این گفتگوها توانست به اعتمادسازی کمک کند.بر همین اساس، گروه میانجیگری مینسک با صدور بیانیه ای از درگیری‌های اخیر میان نیروهای نظامی جمهوری آذربایجان و ارمنستان در منطقه قره باغ ابراز نگرانی کرد.در همین رابطه، بهرام قاسمی سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران دو همسایه شمالی خود را به خویشتن داری دعوت کرده و توصیه می نماید طرفین همه تلاش خود را برای بازگشت آرامش و حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات از طریق مذاکره و گفتگو بکار گیرند.مناقشه میان دو کشور قفقاز جنوبی در سال ۱۹۸۸میلادی به دلیل تلاش‌های ارمنستان برای الحاق بخشی از سرزمین‌های آذربایجان آغاز و در سال ۱۹۹۲میلادی به درگیری نظامی تبدیل شد. آنها بر سر منطقه خودمختار قره‌باغ که هیچ‌یک از این دو کشور استقلال آن را به رسمیت نمی‌شناسند، درگیر هستند و این منطقه عامل اصلی تنش‌ها میان دو کشور محسوب می‌شود.

Email this page

نسخه مناسب چاپ