یادداشت
تعطیلات نوروزی تا اطلاع ثانوی!
فتح الله آملی
تعطیلات امسال از دو روز پیش شروع شد. از روز پنجشنبه ۲۶ اسفند. گرچه در تقویم تعطیلات رسمی تا پنجم فروردین یعنی شنبه آینده پایان می‌یابد، اما همه می‌دانیم که چنین نیست. در بهترین گمان روز دوشنبه ۱۴ فروردین همه بر سر کار خواهند آمد. گمان بد اما این است که تا پایان همان هفته. تعطیلات امسال حداقل ۲۰ روز است. رسانه‌ها هم در همین مدت تعطیل هستند. تقریباً همه روزنامه‌ها از جمله روزنامه خودمان. چاره‌ای هم نیست. حتی اگر بخواهیم نسبت به انتشار روزنامه اقدام کنیم، به خاطر تعطیلات گسترده در کشور، استقبالی از آن به عمل نمی‌آید و نه اقتصادی است و نه لازم و کارآمد. در طول سال‌های گذشته تلاش‌هایی در تغییر این وضع صورت گرفته اما فرجامی نداشته است، چرا که انگار همه چیز به تعطیلات مدارس گره خورده است و وقتی مدرسه تعطیل است، یعنی همه باید تعطیل باشند، مگر این که تابستان باشد. اما فقط در ایران چنین وضعی حاکم است. دنیا تعطیل نیست و اتفاقاً با شتاب در حال حرکت.
یکی از مشکلاتی که در کشورمان با آن روبرو هستیم بحران عدم بهره‌وری است و یکی از دلایل آن همین تعطیلات فراوانی است که در کشور داریم. تعطیلاتی که نسبت چندانی با جبران توسعه‌نیافتگی کشور ندارد. برای توسعه و رفع بحران ناکارآمدی، افزایش تولید و خلق ثروت، نیازمند کار و تلاشیم، اما تقریباً‌ همة ما از تعطیلات استقبال می‌کنیم و از سوی دیگر انتظار رفاه هم داریم؛ بی‌آنکه بدانیم رشد، توسعه، پیشرفت و رفاه با زحمت و کار و تلاش مردان و زنان یک جامعه به دست می‌آید. همه ما از افزایش اشتغال و سرمایه‌گذاری در تولید و افزایش دستمزد کارگران (که خواست کاملاً‌ بحقی است) سخن به میان می‌آوریم، بی‌آنکه به پیش‌نیازهای آن توجه کنیم و کلاهمان را قاضی قرار دهیم که چگونه کارفرمایی که با این حجم از تعطیلات و بیکاری نیروی کار روبروست و برای همه این ایام تعطیلی هم باید حقوق و مزایا و عیدی بپردازد، می‌تواند به سرمایه‌گذاری در تولید تشویق شود؟ با کدام تولید و با کدام درآمد؟ به همین خاطر است که نه کارگر از حقوقی که می‌گیرد راضی است و نه کارفرما. به این باید افزود کار مفیدی که یک نیروی کار در روز انجام می‌دهد که به اعتراف همگان در مقایسه با کار مفید در کشورهای توسعه‌یافته و یا حتی در حال پیشرفت، بسیار پایین است. هر چند در اقتصاد کشور فقط با همین مشکل روبرو نیستیم و علل و عوامل دیگری در ایجاد بحران ناکارآمدی و پایین بودن بهره‌وری در ایران نقش پررنگی دارند؛ از جمله رانت، دولتی بودن اقتصاد،‌فساد سیستمی و… اما در کنار اینها باید به فراوانی تعطیلات و طولانی بودن آن هم اشاره کرد.
از همه اینها که بگذریم حتی ترکیب تعطیلات در کشور هم به گونه‌ای نیست که به استراحت و لذت بینجامد. منحصر شدن سفرها به تعطیلات نوروز، همین فرصت را هم به تهدید بدل می‌کند. اگر بخواهید با وسیله نقلیه شخصی سفر کنید، ترافیک مسیر ساعت‌ها معطلتان می‌کند. پیداکردن بلیت هواپیما یا قطار هم باید از مدت‌ها قبل و در بسیاری از موارد به صورت تحمیلی و غیراختیاری تهیه شود که مشکل دیگری است. همین تعطیلات نوروزی که می‌تواند بهترین فرصت برای سفر و رونق گردشگری داخلی باشد، به خاطر نبود زیرساخت‌های گردشگری، ضد خود عمل می‌کند. بلیت‌ سفر در این ایام حسابی گران است. سفر داخلی برای هموطنان بسیار گرانتر از مسافرت‌های خارجی با تورهای خارج از کشور است. یعنی شما برای یک مسافرت داخلی هزینه بیشتری می‌پردازید تا یک سفر خارجی هوایی با یک تور گردشگری. در سفر داخلی اما وقتی به مقصد می‌رسید، با ترافیک خفه‌کننده شهرهای گردشگری روبرو می‌شوید. مثلاً کافی است به ترافیک جاده‌ها و بزرگراه‌های ساحلی و حتی عبور و مرور شهری در شهرهای شمالی کشور توجه کنید.
به اینها بیفزایید هزینه یک شب اقامت را که با توجه به اشغال هتل‌های شهرها، هزینه‌های سرسام آوری را بر دوش شما می‌نهد. شاید گمان کنید که با توجه به این حجم استقبال چرا هتل‌های زیادی ساخته نمی‌شوند؟ اما ساخت هتل هم چندان اقتصادی نیست، چرا که تعطیلات متمرکز باعث می‌شود هتل‌ها در بقیه اوقات سال درآمدی نداشته باشند. جدای از آن، مشکل این است که به ویژه در شمال کشور تملک و ساخت ویلاهای شخصی را چنان کم‌هزینه کرده‌ایم که تقریباً اکثر پولداران و حتی طبقه متوسط شهری در شهرهای بزرگ و به ویژه تهران، ویلایی شخصی دارند و جنگل و فضای سبز و اراضی ذیقیمت کشاورزی را تبدیل به ویلا کرده‌اند و لذا نیازی به اقامت در هتل‌های کوچک و بزرگ ندارند و سرمایه‌گذاری گردشگری در این مناطق به‌ویژه ساخت هتل‌ها و میهمان‌سراهای گردشگرپذیر که هم می‌تواند اشتغال بومی ایجاد کند و هم به رونق گردشگری و درآمدزایی بینجامد چندان محلی از اعراب پیدا نمی‌کند.
نکته دیگر، غفلت مسئولان در معرفی شایسته و بسترسازی برای رونق گردشگری در جغرافیای وسیع و بزرگ و دیدنی و پرجاذبه میهن عزیزمان است تا به توزیع مناسب سفرهای گردشگری و تنوع در آن منجر شود.
شاید با خود بگویید در آخرین یادداشت سال آیا جای چنین گلایه‌هایی است؟ به هرحال تعطیلات نوروزی فرصتی برای تماشاست، برای استراحت و تفریح. شهروند محاصره شده در انبوه مشغله‌ها و مسأله‌ها و رنج‌ها و خبرهای ریز و درشتی که اکثراً حال ما را خوش نمی‌کنند و انسان خسته از دغدغه‌ها و مشاجره‌ها و دعواها دو سه هفته‌ای را فارغ از همه این مسائل باید که نفسی تازه کند و آرامشی به دست آورد، چرا باید این فرصت را هم گرفت و این آخرین لحظه‌های مجال نوشتن را تلخ کرد؟ اما از تعارف که بگذریم اتفاقاً حال، فرصت اندیشه در آخرین مجال هست تا اشکالات کار را بگوییم و برای آن فکری کنیم. مثلاً‌ تقسیم این تعطیلات ۳ هفته‌ای، تا کار مملکت هم نخوابد و از طرف دیگر فرصت‌های دیگری هم برای تعطیلات پیش آید. می‌شود آن‌را به یک هفته تبدیل کرد و دو تعطیلات چندروزه را به پاییز و زمستان منتقل کرد تا این تمرکز زمانی، شلوغی و ترافیک و هزینه‌های نامتعارف و معطلی چند هفته‌ای کشور را به دنبال نیاورد. قرار نیست کامی را تلخ کنیم. اتفاقاً آرزوی ما شیرینی کام و جان شما در تک‌تک روزهای آغازین بهار است. اتفاقاً نگاه ما به مضار و معایبی است که در صورت بی‌توجهی به آن فرصت لذت بردن از زمان و آرامش را ممکن است از ما و شما بستاند و ساماندهی آن وظیفه مسئولان و متولیان امر است. چرا که این حق مردم است تا فرصتی مهیا و خوب برای زندگی و لذت بردن از زندگی و رسیدن به آرامش داشته باشند، اما گمان نمی‌کنم کسی شک داشته باشد که این شکل تعطیلات نوروزی و تعطیلی ۳هفته‌ای و معطل ماندن تقریباً همه چیز در کشور، امر مطلوبی است.
در پایان مقال به سهم خود فرا رسیدن سال جدید را که با روز ولادت دخت نبی‌مکرّم اسلام(ص)، روز بزرگداشت مقام والای مادر و روز زن، پیش‌مطلعی مبارک هم یافته است تبریک گفته و برای همه شما گرامیان سالی پرخیر و برکت و سرشار از امید و سعادت و سلامت و برای کشور و مملکت،‌ پیشرفت و رونق و رفع گرفتاری‌ها و مشکلات از درگاه حضرت حق مسألت داریم.
هر روزتان نوروز، نوروزتان پیروز

Email this page

نسخه مناسب چاپ