محک
جنگ‌طلبی و سیمای آشفته فضای بین‌المللی!
ابوالقاسم قاسم زاده
۱ ـ نزدیک به صد روز از ریاست جمهوری ترامپ در آمریکا می‌گذرد. در این مدت اگرچه در داخل آمریکا مدیریت او همچنان با تلاطم و التهاب ادامه دارد و رئیس جمهوری جدید از حزب جمهوریخواه سکاندار کاخ‌سفید شده است، اما هنوز آنطور که باید با کنگره(مجلس و نمایندگان سنا) هماهنگی ندارد و اختلاف‌نظر کاخ سفید با کنگره در موارد گوناگون خبرساز شده است. در سیاست خارجی نیز، ترامپ با شعارهایی وارد صحنه دیپلماسی شد که در عمل «تهدید و معامله»‌ را الگوی سیاست خارجی جدید آمریکا قرار داده است. روش او در حالی‌که نظم نسبی مستقر دوران هشت‌ساله ریاست جمهوری «اوباما» را به هم ریخته، ادبیات پرخاشگری و تولید آشفتگی در فضای بین‌المللی را نیز تشدید کرده است. اگرچه قبل از ریاست جمهوری ترامپ و دوران هشت ساله ریاست جمهوری اوباما، فضای بین‌المللی از آرامش برخوردار نبود و جهان با بحران تروریسم به‌خصوص در خاورمیانه مواجه بود و جنگ و بحران در سوریه، عراق، لیبی، فلسطین اشغالی و یمن در خاورمیانه و بحران «اوکراین» و دیگر رویدادهای سیاسی ـ نظامی ادامه داشت، اما جریان قوی گفتگوی سیاسی و تلاش برای تنش‌زدایی نیز دیده می‌شد.
ترامپ در نگاه به سیاست خارجی با تکیه بر قدرت نظامی آمریکا آغاز به تغییر روش گذشته در دوران اوباما کرده و معادله تهدید و معامله را پیش کشیده است.
این شیوه دولت جدید در کاخ سفید، نشانه تغییر در نگاه گذشته و کلید زدن دوره جدیدی از سیاست‌ خارجی آمریکا است که آشفتگی فضای بین‌المللی را موجب شده است. بسیاری از دولت‌ها، حتی در اروپا نیز به درستی نمی‌دانند در پاسخ به روش جدید دولت آمریکا، بر چه اساسی اقدام کرده و سیاست را تبیین کنند. ترامپ نیز به‌جای ارائه برنامه مستحکم جدید در سیاست خارجی، از موضع قدرت، در فضای بین‌المللی آشفته‌سازی می‌کند.
۲ ـ شورای امنیت سازمان ملل را بالاترین و مهم‌ترین مجموعه و نهادی می‌خوانند که در صورت هماهنگی اعضای آن به‌خصوص کشورهای عضو دائمی آن که «حق وتو» دارند از شدت گرفتن منحنی آشفتگی در فضای بین‌المللی ممانعت می‌‌کند. ترامپ در دوره مبارزات انتخاباتی در حالی‌که سازمان ملل را سازمانی بی‌خاصیت و فاقد اراده نامید و خواهان لغو حضور این سازمان در نیویورک شد، بعد از استقرار در کاخ سفید نیز همچنان هرگونه نقش مهم برای این سازمان و البته شورای امنیت آن را انکار می‌کند و بدون گرفتن هرگونه مجوز قانونی یا طرح حملات نظامی در شورای امنیت سازمان ملل، دست به اقدام می‌زند. سپس قطعنامه‌های خاص در محکومیت یا اعمال طرح‌های تحریمی را در شورای امنیت مطرح می‌کند.
این شیوه در عمل سازمان ملل را نه‌ فقط منفعل کرده بلکه موجب آشفتگی در این نهاد بین‌المللی شده است. قطعنامه‌های آمریکا را که به‌طور معمول مورد حمایت انگلیس و فرانسه است، روسیه با همراهی چنین وتو می‌کند و قطعنامه ارائه شده از سوی روسیه را آمریکا وتو می‌کند. از شروع به‌کار ترامپ تاکنون اصلی‌ترین فعالیت شورای امنیت سازمان ملل، پرخاشگری نمایندگان کشورها نسبت به هم و در نهایت تدوین قطعنامه‌های پیشنهادی بوده است.
واقعیت این است که شورای امنیت سازمان ملل از آغاز ریاست جمهوری ترامپ نماد آشفتگی فضای بین‌المللی شده است.
۳ـ از آغاز ریاست جمهوری ترامپ دو دروازه و مسیر در تشدید بحران‌های خاورمیانه گشوده‌تر شده است. اول، دلارهای نفتی سعودی‌ها و چند شیخ‌نشین دیگر در حاشیه جنوبی خلیج‌ فارس برای خرید انواع و اقسام تسلیحات نظامی پیشرفته از آمریکا، انگلیس و فرانسه که حجم امضای قراردادهای نظامی در مدتی کوتاه با این سه کشور چندین برابر نسبت به ۱۰ سال گذشته بوده است و دوم، سرمایه‌گذاری دولت سعودی از طریق تزریق دلارهای نفتی در لابی‌های صهیونیستی در آمریکا و اروپا علیه جمهوری اسلامی و تقاضای تشدید تحریم‌ها علیه ایران است. دولت کنونی انگلیس که بعد از جداشدن از اتحادیه اروپا در گرداب سیاسی ـ اقتصادی گرفتار است، با دو سفر نخست وزیر این کشور (ترزامی) به عربستان و چند کشور دیگر حاشیه جنوبی خلیج فارس و شرکت در نشست شورای سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، به صورت مستقیم و بسیار فعال از سیاست‌های تخریبی سعودیها در خلیج فارس و خاورمیانه حمایت می‌کند. نخست وزیر انگلیس در سفر به عربستان، عالی‌ترین نشان افتخار سعودیها را از دست پادشاه این کشور دریافت کرد و در جنگ یمن و بمبارانهای سعودیها در کشتار مردم عادی و ویرانی یمن از هیچ حمایتی دریغ نمی‌کند. آمریکا و انگلیس هر گونه اعتراض علیه بمباران‌های سعودیها در یمن را بایکوت سیاسی ـ خبری می‌کنند. جنایت جنگی که در یمن در جریان است، کمترین انعکاس را در فضای بین‌المللی دارد و از چتر حمایتی لندن ـ واشنگتن برخوردار است.
ترامپ در یک مصاحبه گفت: «عرب‌های خلیج فارس جز دلار نفتی چیز دیگری ندارند.» اگر آنها حمایت آمریکا و متحدان ما در اروپا را می‌خواهند، باید سر کیسه دلارهای نفتی را بگشایند. سعودیها نیز از این دستور پیروی می‌کنند.
دخالت جنگی سعودیها و امارات در سوریه، حمایت آنها از گروهک‌های تروریستی از آغاز ریاست جمهوری ترامپ و نخست وزیری ترزامی بسیار گسترده‌تر و پیچیده‌تر شده است.
بخش دیگر اتصال کامل کاخ سفید به سیاست‌های توسعه‌طلبانه نتانیاهو (نخست وزیر رژیم صهیونیستی) است که هدایت سیاسی طرحهای تخریبی سعودیها را برعهده دارد.
ترامپ حمایت از اسرائیل در سرکوب فلسطینیان را چنان آغاز کرده است که بدون کمترین اعتراض بین‌المللی، شهرک‌سازی یهودی و تخریب منازل و اراضی فلسطینیان در کرانه باختری و در ناحیه بیت‌المقدس همچنان ادامه دارد. آشفتگی فضای بین‌المللی از طریق دلارهای نفتی سعودیها و مدیریت سیاسی اسرائیل، ضربات بزرگی را بر حقوق فلسطینان و زیستن آنان در فلسطین وارد می‌سازد. امروز فلسطین در بدترین شرایط تاریخی خود به سر می‌برد. این شرایط ناشی از اتصال و پیوند دلارهای نفتی سران سعودی و امارات با اسرائیل است.
۴ـ بحران جنگ در افغانستان، سوریه، یمن و عراق قدرت تروریسم و گروه‌های متعدد آن از جمله طالبان، داعش و النصره را چنان افزایش داده که اکنون اروپا همچنان گرفتار عملیات تروریستی است.
اولین پیامد تروریسم، فروپاشی امنیت عمومی است. تروریسم از مرزهای خاورمیانه عبور کرده است و در چند کشور اروپایی قدرت‌نمایی می‌کند. آشفتگی فضای بین‌المللی در عمل موجب رشد تروریسم و حضور آنها از خاورمیانه تا کشورهای غربی شده است.
در نگاه به سیمای آشفتگی بین‌المللی و جنگ‌طلبی ترامپ بحران در کره و تقابل آمریکا با کره شمالی و تهدید رئیس‌جمهوری آمریکا علیه چین را باید رصد کرد که بخش عمده‌‌ای از بستر آشفتگی در فضای بین‌المللی را می‌شناساند.
از پی ماجرای به کارگیری سلاح شیمیایی و حمله نظامی مستقیم آمریکا به سوریه (بعد از چند هفته) اولین آزمایش آمریکا و استفاده از بمب جدید مخوف غیراتمی است که تأثیر تخریبی آن در مقایسه بمب اتمی ارزیابی می‌شود و بدون هیچ مجوزی در خاک افغانستان آزمایش شده است. این رخدادها فضای بحران‌زده و آشفته بین‌المللی را نشان می‌دهد که فعلاً سه قدرت بزرگ روسیه، چین و‌ آمریکا در سردترین روابط سیاسی با یکدیگر به سر می‌برند و در عمل شورای امنیت سازمان ملل با حق وتو این سه کشور، بایکوت شده است. بایکوت شورای امنیت سازمان ملل، یعنی اوج آشفتگی فضای بین‌المللی!

Email this page

نسخه مناسب چاپ