محک
روز خبرنگار…
ابوالقاسم قاسم زاده
در حرفه خبرنگاری می‌گویند، خبر باید درست، دقیق، کامل و در لحظه باشد. اگر چنین تعریفی از خبر را قبول کنیم. خبرنگار نیز همگام و همراه لحظات است و روز و روزگار او نیز گذر اخبار در لحظه‌ها. بر این اعتبار هر‌روز، روز خبرنگار است. به همین رو حرفه خبرنگاری تعطیل بردار نیست و حضور مدام در صحنه‌ خبری را مهمترین مسئولیت و وظیفه هر خبرنگاری دانسته‌اند. در کشورهایی که رسانه‌ها از آزادی قانونی و حرفه‌ای برخوردارند، از نگاه مردم خبرنگار منزلت و جایگاه خاص و ویژه‌ای دارد. مردم خبرنگار را چشم همیشه بیدار خود می‌شمارند و خبرنگاران سنجش‌گر بسیاری از وقایع و رویدادها هستند که بر اساس آن علاوه بر ارزیابی فعالیت‌ها دولتمردان و مسئولین، جامعه از ضعف‌ها و قوت‌های خود و کشور آگاهی پیدا می‌کند. برخی از جامعه‌شناسان سیاسی بر این باورند که میزان آزادی‌های فردی و اجتماعی را می‌توان با ضرایب آزادی خبرنگاران و خبررسانی به‌موقع، دقیق و روشن سنجید.
معمولاً در چنین جوامعی خبرنگاران امین مردمند و البته بسیاری از گرایش‌های سیاسی از طیف چپ تا راست را مردم با چگونگی انتخاب یا گزارش خبری تشخیص می‌دهند و می‌سنجند. در این حساسیت حزبی است که خبرنگاری را چپ و خبرنگار دیگری را راست می‌خوانند و به‌همین روال گرایش روزنامه‌ای یا روزنامه‌نگاری را!
در ایران کار خبرنگاری قدمت بیش از صدساله دارد. از همان ایام که روزنامه‌های دیواری برای اطلاع عموم خبر تهیه می‌کردند تا گزارش‌ها و حتی بهره‌گیری از عکاسی تا طنز و شعر برای ترسیم ماجرایی و خبری و … بعدها، همگام با مطبوعات و چاپ روزنامه‌ها و از آن پس اعلام حضور رادیو و تلویزیون، خبرنگاری حرفه‌ای رسمی و دائمی شد.
اما تا امروز، آنگونه که در کشورهای غربی، خبرنگاری جایگاه ویژه و با اهمیت پیدا کرده است در ایران این حرفه تخصصی همچنان بعد از نزدیک به صد سال با ترس و لرز خود را معرفی می‌کند.
اگر در این نوشته به اختصار بخواهیم نقدی از این ترس و لرز خبرنگاران در روز خبرنگار داشته باشیم. چند اشاره را می‌توان شمارش کرد.
۱ـ نداشتن استقلال یا بهتر بنویسم کفاف مالی برای مدیریت یک زندگی در حد متوسط. سایه دغدغه اداره مالی زندگی بر سر اغلب خبرنگاران سنگینی می‌کند و حرفه خبرنگاری اسیر درآمد حداقلی برای مدیریت زندگی خانوادگی آنها است. همین امر اصل حیاتی آزادگی خبرنگار را خدشه‌دار می‌سازد و استقلال را از تجربه و حرفه کاری او می‌گیرد. همین آفت (ضعف اداره مالی زندگی) موجب شده است که متأسفانه در برخی رسانه‌های غیر حرفه‌ای تهیه خبر سفارشی! نه تنها مد روز بلکه بخشی از کنایه خبرنگاران به یکدیگر شده است.
۲ـ آزادی عمل خبرنگار محدود و مسدود است به گرایش‌های سیاسی یا اقتصادی و یا اجتماعی مدیران بالادست و سردبیران روزنامه‌ها و یا مدیران مسئول!‌ خبرنگار حرفه‌ای در چنین فضای خبرنگاری باید مزاج شناس باشد!
۳ـ حرفه خبرنگاری برای بسیاری حرفه‌ای پایدار نیست، گذری است که بطور معمول بعد از چند سال از خبرنگاری به مدیریت روابط عمومی فلان ارگان،‌ نهاد یا وزارتخانه درآید و یا چرخه‌ای به سمت و سوی مشاغل دیگر با درآمد و موقعیت مستحکم‌تر و بهتر پیدا کند!
۴ـ اگر چه در سالهای اخیر این معضل کمی بهبود یافته اما بسیاری از خبرنگاران، جامعه و مسئولین نیز این حرفه(خبرنگاری) را جدی نمی‌گیرند و حساسیت این شغل آنگونه که باید به مردم آموزش داده نشده است. در بسیاری از کشورهای توسعه یافته، حساسیت و اهمیت موضوع و موضوعیت خبر و خبرنگاری در کلاس‌های درسی دوران ابتدایی و متوسطه به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود. در این کشورها مردم نه‌تنها خبرنگاران رسانه‌ها را به عنوان شخصیت‌های مطرح می‌شناسد. جایگاه آنها در اجتماع از حساسیت و اهمیت خاصی برخوردار است، زیر مردم آموخته‌اند که خبرنگاران اولین ایستگاه اطلاع‌رسانی و آگاهی عمومی جامعه‌‌اند! دولتمردان نیز از خبرنگاران می‌ترسند، زیرا چشم بیدار مردم و عدالت اجتماعی‌اند.
در برخی از کشورها، خبرنگار را بالاتر از قاضی در روابط اجتماعی می‌شمارند!
سخن بسیار است و تبریک روز خبرنگار را با آرزوی بهبود شرایط حرفه‌ای، امنیت شغلی و روانی و ارتقاء معیشت همه خبرنگاران و روزنامه‌نگاران به پایان می‌برم.

زنامه اطلاعات

Email this page

نسخه مناسب چاپ