یادداشت
جدایی ناپذیری سیاست خارجی و تجاری
دکتر حسام‌الدین واعظ‌زاده
در کشورهای موفق و پیشرفته، سیاست خارجی از سیاست تجاری بین‌المللی جدا نیست. این مدل از سوی بسیاری از کشورهای درحال توسعه هم مورد استفاده قرار گرفته است. این کشورها، سیاست خارجی را فرصتی برای رفاه ملی و ایجاد کار و اشتغال و بازاریابی برای صادرات می‌دانند. عمدتا کشورهایی که فاقد منابع انرژی فسیلی هستند مانند ترکیه، هند، ژاپن، کره جنوبی و بسیاری از کشورهای اروپایی، همه، سیاست خارجی را نه هدف، بلکه از آن به عنوان وسیله‌ای برای ایجاد یا یافتن بازارهای اقتصادی، تجارت آزاد منطقه‌ای و انتقال علم و تکنولوژی به داخل کشور استفاده می‌کنند.
به دلیل اهمیت ارتباط تجارت و اقتصاد و پشتیبانی سیاست خارجی، برخی کشورها فقط یک وزارتخانه برای روابط خارجی و تجاری دارند. این امر موجب کاهش مسائل و موانع بروکراسی اداری می‌شود، ضمن آنکه با استفاده از نیروی ماهر و متمرکز، می‌توانند سریعتر به روابط خارجی خود سرو سامان دهند. به منظور یافتن بازارهای جهانی برای تولیدات داخلی، امور سیاست خارجی و تجاری در کشورهایی مانند مجارستان، نیوزلند، ایرلند، استرالیا، جامائیکا، کره جنوبی، برونئی و کانادا به عهده یک وزارتخانه به نام «وزارت خارجه و تجارت» گذاشته شده است. ‏
از ابتدای انقلاب تاکنون در روابط خارجی ایران دو مقوله سیاسی و امنیتی بر اقتصادی تجاری چربیده است. در حالی که ایران باید بسیار زودتر در روابط خارجی خود دغدغه تجاری و اقتصادی می‌داشت. از آنجا که ایران یکی از کشورهای بزرگ تولیدکننده انرژی نفت و گاز است، دغدغه‌ای برای این امر نداشته است، زیرا وزارت نفت همواره مسئول اصلی تامین منابع مالی و ارزی و بودجه کشور بوده است. ‏
ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه و پیشرفت، باید جنبه اقتصادی و تجاری را در روابط خارجی خود در اولویت اول قرار دهد. بدون شک پیشرفت اقتصادی ایران بیش از ۶۰ درصد در گرو روابط تجاری و اقتصادی با جهان است. این در حالی‌ است که بخش عمده‌ای از کارشناسان و مدیران وزارت خارجه ما کارشناس امور سیاسی و امنیتی هستند. ما باید کارشناسانی با مهارت مسائل تجاری و اقتصادی و آگاه از ارتباط سیاست و تجارت تربیت کنیم تا بتوانند به تجارت خارجی ما رونق دهند.
وزارت صنعت، معدن و تجارت هم می‌تواند قدرت و ظرفیت کارشناسی روابط خارجی خود را تقویت کند تا در کنار تلاش‌های وزارت خارجه، اقدام به ایجاد همکاری‌های بلند مدت تجاری اقتصادی در عرصه بین المللی کنند؛ در این صورت است که می‌توان با یافتن بازارهای منطقه‌ای و جهانی، بخش خصوصی و اعضای اتاق بازرگانی، صنعت، معدن و کشاورزی را به تولید باکیفیت و با انگیزه برای صادرات ترغیب و تشویق کرد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ