محک
همه‌پرسی بارزانی!
ابوالقاسم قاسم قاسم زاده
قرار است هفته آینده (سوم مهرماه) طرح همه‌پرسی مسعود بارزانی برای عبور از «خود مختاری» به «استقلال» در اقلیم کردستان عراق و جدایی از دولت مرکزی به رأی عمومی گذاشته شود. اگرچه در فضای تبلیغی ـ سیاسی بارزانی مدام سخن از پذیرش درخواست‌هایی می‌کند که پس از قبول آن از سوی دولت مرکزی و مستقر در عراق از سوی چند کشور از جمله آمریکا تضمین اجرایی داشته باشد تا او با لغو تاریخ همه‌پرسی، آن را به زمان دیگر موکول کند! در اغلب بررسی‌های کارشناسان سیاسی در خاورمیانه، اروپا و آمریکا این اقدام بارزانی را حرکتی سیاسی و شوک‌آور خوانده‌اند که تحول بزرگی از نتایج آن به دست نخواهد آمد. اغلب این کارشناسان و بسیاری از دولت‌ها از جمله آمریکا و روسیه در حالی که زمان کنونی برای انجام همه‌پرسی آن هم با محوریت استقلال‌طلبی را رد کرده‌اند، پیش‌بینی می‌کنند نتیجه همه‌پرسی هیچ تحول بزرگی را برای اقلیم کردستان رقم نخواهد زد و تنها مسعود بارزانی بعد از سال‌ها که در رأس دولت اقلیم کردستان بوده، برای خود پرونده قهرمان‌سازی «ملی» باز می‌کند!
تا اینجای کار مشکل عمده بارزانی در انجام همه‌پرسی موج مخالفت‌های دولت‌ها در منطقه و در بین‌الملل است. به طوری که به جز نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی، هیچ دولتی از انجام آن حمایت نمی‌کند. گزارش خبری از ادامه موج مخالفت‌ها درباره اجرای همه‌پرسی در اقلیم کردستان چنین است:
روز جمعه کاخ سفید با صدور بیانیه‌ای با تأکید بر لغو همه‌پرسی استقلال کردستان، این اقدام را باعث انحراف توجه‌ها از نبرد با داعش دانست. «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهوری ترکیه نیز با بیان سخنانی تهدیدآمیز علیه بارزانی، برگزاری همه‌پرسی را اقدامی بسیار اشتباه خواند. همزمان نیز «بینالی ییلدریم»، نخست وزیر ترکیه طی گفت‌وگوی تلفنی با «حیدر العبادی» همتای عراقی خود تأکید کرد همه‌پرسی در اقلیم بر ثبات، وحدت و امنیت عراق تأثیر می‌گذارد. نخست وزیر ترکیه همچنین در جمع خبرنگاران در آنکارا به مسعود بارزانی هشدار داد در صورت برگزاری رفراندوم استقلال کردستان عراق، ترکیه احتمال دارد تحریم‌هایی علیه دولت منطقه‌ای کردستان اعمال کند. وی جزئیاتی درباره این که چه تحریم‌هایی ممکن است اعمال شود را اعلام نکرد.
آلمان نیز مجدداً اعلام کرد با برگزاری همه‌پرسی یک جانبه استقلال از سوی دولت منطقه‌ای کردستان عراق که برای ۲۵ سپتامبر در نظر گرفته شده، مخالف است. گئورگ استریتر، معاون سخنگوی دولت آلمان نتیجه این همه‌پرسی را بروز تنش‌های جدید در این منطقه بی‌ثبات دانست. دولت اسپانیا نیز با صدور بیانیه‌ای نگرانی خود را از تصمیم سران اقلیم ابراز کرد.» دیروز دبیر حزب سوسیال اقلیم کردستان عراق از پیشنهاد جدید نمایندگان آمریکا، انگلیس، فرانسه و نماینده سازمان‌ملل به بارزانی پرده برداشت که الگوسازی همه‌پرسی در سودان جنوبی و تیمور شرقی و مونته‌نگرو را برای اقلیم کردستان عراق در نظر گرفته‌اند!
گزارش خبری این گونه است:
«همزمان با تلاش‌های اقلیم برای برگزاری همه‌پرسی در موعد مشخص، یک مقام کرد اقلیم از پیشنهاد جدید نمایندگان آمریکا، انگلیس، فرانسه و نماینده سازمان‌ملل به بارزانی پرده برداشت. به گزارش ایسنا به نقل از روزنامه فرامنطقه‌ای الشرق الاوسط، «محمد حاجی محمود»، دبیر حزب سوسیال اقلیم کردستان عراق خبر داد: «برت مک گورک»، نماینده آمریکا در ائتلاف ضد داعش و سفیران انگلیس و فرانسه و همچنین نماینده سازمان‌ملل از «مسعود بارزانی»، رئیس اقلیم کردستان عراق خواستند تا همه‌پرسی را تا دو سال به تاخیر بیندازد تا طی این مدت با تشکیل نشستی در سازمان‌ملل درباره پرونده همه‌پرسی عراق طرفین فرصت آن را بیابند تا مشکلات خود را حل و فصل کنند. حاجی محمود تأکید کرد چنانچه این موضوع در سازمان‌ملل مطرح شود باید موعد همه‌پرسی همانند آنچه در سودان جنوبی، تیمور شرقی و مونته‌نگرو رخ داد مشخص شود. بر این اساس چنانچه موعد همه‌پرسی مشخص شده و سازمان‌ملل قطعنامه‌ای در این باره صادر کند، رهبری اقلیم کردستان این موضوع را بررسی خواهد کرد.»
از مشکلات بحران آفرین در این همه‌پرسی جایگاه «کرکوک» منطقه بزرگ نفتی عراق است. بارزانی گفته است بعد از همه‌پرسی کرکوک بخش مهم اقلیم کردستان خواهد شد و «امیدوار است برای آن وارد جنگ نشود» قبل از اشغال عراق به‌دست داعشی‌ها منطقه کرکوک جمعیت بزرگی از شیعیان عراق را داشت و کردها در اقلیت بودند. اکنون مناقشه کرکوک به‌خاطر وجود ذخایر نفتی آن، به افزایش پیچیدگی و احتمال درگیری‌های نظامی رسیده است که برخی احتمال موازنه قدرت و معادلات ژئوپلتیکی همراه درگیری‌های سیاسی ـ نظامی چند قومیتی را در آن می‌دهند.
بسیاری از کارشناسان سیاسی پیشنهاد همه‌پرسی بارزانی که در داخل کردستان چندین حزب و گروه‌های کردی با آن مخالفند را مقدمه طوفان جدید سیاسی، نظامی در عراق و به‌خصوص در سراسر اقلیم کردستان پیش‌بینی می‌کنند.
عراق با پیشنهاد همه‌پرسی بارزانی در حالیکه هنوز درگیر جنگ با داعش و تروریست‌هاست در حساس‌ترین زمان تاریخی خود به‌سر می‌برد که زنگ خطر تجزیه آن به‌صدا درآمده است. دو همسایه مهم عراق و دولت‌های آن ایران و ترکیه ضمن رصد حوادث، با انجام هرگونه همه‌پرسی برای جدایی از دولتِ مرکزی و تجزیه عراق مخالفند. از این مسیر کردهای عراقی نیز سودی نخواهند برد و در عمل منطقه اقلیم کردستان عراق وارد بحران غیرقابل مدیریت خواهد شد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ