توطئه عربی-آمریکایی برای نا‌امنی خاورمیانه
بخش اول
 

اقدامات چند روز اخیر «محمد بن سلمان» ولیعهد جوان و بلندپرواز سعودی حاکی از آن است وی به پشتوانه کاخ سفید و دونالد ترامپ در داخل کشور به دنبال تحکیم قدرت و جایگاه خود برای دوره پس از ملک سلمان است؛ ریاض در حوزه سیاست خارجی نیز مقابله با نفوذ ایران را دنبال می کند.به گزارش ایرنا، رویکردهای اخیر دولت آمریکا به ویژه سخنان «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری این کشور نسبت به مسائل خاورمیانه به صورت مستقیم ایران را نشانه رفته اند. موضوع تایید نکردن برجام، وضع تحریم‌های جدید و همسویی قانونگذاران آمریکا با ترامپ همگی حکایت از راهبردی کلان در کاخ سفید دارد که دشمنی با ایران را شدیدتر از گذشته دنبال می کند. ایالات متحده در چارچوب اعلامی مقابله با نفوذ منطقه ای و برنامه‌های موشکی ایران تاکتیک‌هایی را همچون تصویب قانون «کاتسا» علیه ایران، تمدید وضعیت فوق العاده علیه ایران، تحریم سپاه پاسداران و تشدید فشارها بر حزب الله لبنان را در پیش گرفته است.
پشت گرمی ریاض به ترامپ
کاخ سفید برای پیگیری رویکرد خصمانه خود علیه ایران، برخی کشورهای منطقه از جمله دولت عربستان سعودی را به یاری طلبیده است و با دیکته سیاست‌هایی خاص تلاش دارد ایران را در موقعیتی منفعلانه محبوس کند. بر اساس برخی تحلیل‌ها دولت سعودی با توجه به هراس از قدرت‌یابی ایران ماموریت یافته است با ایجاد بحران ساختگی در منطقه(از جمله لبنان)، بخشی از پازل بازی سیاسی آمریکا در خاورمیانه را به اجرا در آورد. ریاض تلاش دارد با بهره‌گیری از رسانه‌های وابسته فضای ضد ایران را تشدید کند. تارنمای شبکه خبری «بلومبرگ» بحران‌های یک هفته اخیر را که ریاض یک طرف ماجرا بوده است، تلاش برای نقش آفرینی بیشتر سعودی‌ها ارزیابی کرده است. گزارش بلومبرگ تسویه حساب در خاندان پادشاهی عربستان و دخالت‌های ریاض در خاورمیانه را در جهت ایجاد موازنه قدرت در داخل و خارج این کشور دانست و نوشت: در حالی که «داعش» مسیر نابودی را طی می کند و جنگ در سوریه نیز در مراحل پایانی قرار دارد، امیدواری برای بازگشت صلح به خاورمیانه با ضربات ویرانگر ریاض روبرو شد. در فاصله چند ساعت اتفاق‌های مهمی برای ریاض افتاد؛ یک موشک یمنی پایتخت سعودی را مورد هدف قرار داد و همان زمان ده‌ها تن از شاهزادگان، مقام‌های پرنفوذ و تجار ثروتمند این کشور از جمله میلیاردر معروف «الولید بن طلال» (که مخالفت آشکار خود را با سیاست‌های ترامپ اظهار کرده است) از سوی حکومت بازداشت شدند. همزمان «سعد حریری» نخست وزیر لبنان هم در ریاض با انتقاد از ایران استعفای خود را اعلام کرد. وقایعی که رخ داده است بخش مهمی از نیات پادشاهی و ولیعهد جوان و جدید عربستان سعودی است. محمد بن سلمان تصمیم گرفته است تا موقعیت کنونی خود را در داخل و جایگاه ریاض در منطقه را دگرگون سازد.رفتار ولیعهد عربستان برنامه بلندپروازانه ای تفسیر شده است که همزمان به دنبال حذف نفت از اقتصاد و اعمال سیاست خارجی متفاوتی است. به نوشته بلومبرگ این وضعیت به عرصه رقابت سعودی‌ها با ایران برای تعیین میزان نفوذ در منطقه تبدیل شده است. ظرفیت‌هایی که در رقابت میان ایران و عربستان وجود دارد اکنون واقعی تر از گذشته شده است. حتی مقامات سعودی ایران را به علت حمله موشکی یمنی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ریاض مورد انتقاد قرار داده‌اند. آن‌ها می‌گویند این امر را اقدامی جنگی می دانند.
روزنامه «نیویورک تایمز» هم در گزارشی واکنش عربستان به موشک یمن را برای منطقه خطرناک توصیف کرد و نوشت: این امر می تواند موجب منازعه میان دو رقیب منطقه ای شود. این سخنان در زمینه سیاست خارجی از زبان وزیر امور خارجه عربستان بیان می‌شود حال آنکه ولیعهد این کشور در حال تحکیم قدرت خود در داخل کشور است. گفته می شود بیش از ۵۰۰ نفر از نخبگان سعودی در میان بازداشت شدگان در ریاض قرار دارند؛ برخی از آن‌ها شاهزاده، وزیر و حتی افرادی ثروتمند هستند. برای برخی از آن‌ها اتهام مشخصی بیان نشده و تنها به عنوان افرادی فاسد معرفی شده اند. بر اساس این تحلیل در عرصه خارجی ، عربستان می‌خواهد عرصه رقابت با ایران را به لبنان هم بکشاند زیرا شکست‌ها در جبهه یمن، نابودی داعش در عراق و سوریه عرصه تقابل را برای ریاض تنگ کرده است. اکنون با اقداماتی که واشنگتن علیه ایران و به ویژه حزب الله در پیش گرفته است این خط مشی رنگ و بوی دیگری دارد و به ریاض هم جسارت بیشتری را بخشیده است. این اتفاقات با استعفای ناگهانی و ظاهرا تحمیلی سعد حریری نخست وزیر لبنان در ریاض همراه شده است. وی در اقدامی شگرف استعفا داد و جالب اینجاست که وی نوک پیکان حملات سیاسی خود را به سوی ایران و حزب الله نشانه می رود.
دیدارهای پرشمار مقام‌های آمریکایی و سعودی
بسیاری از کارشناسان حوادث داخلی در عربستان را خط مشی ملک سلمان برای آماده سازی شرایط جهت جانشینی ولیعهد محمد بن سلمان می‌دانند. اعتقاد بر این است که در عرصه بین‌المللی، سیاست‌های کاخ سفید به ویژه رویکردها و سخنان ترامپ می‌تواند باعث تند روی مقام‌های ریاض شد. به نوشته نیویورک تایمز به علت حمایت آمریکا، تحولات در داخل عربستان با سرعتی بیش از حد تصور در حال انجام است. به طور قطع این حجم اصلاحات داخلی در کنار ماجراجویی‌های خارجی نمی تواند بدون اجازه یا مشاوره مقام‌های آمریکایی صورت گرفته باشد. بلومبرگ آورده است: ایالات متحده به شدت از ولیعهد جوان در مسیر اصلاحات و برنامه ریزی‌ها در سند تحول ۲۰۳۰ عربستان پشتیبانی کرده است زیرا اعتقاد دارد این امر موجب مشارکت بیشتر زنان و تضعیف افراط گرایی و اسلام رادیکالی در عربستان می شود. از طرف دیگر در عرصه خارجی هم هنوز بلندپروازی‌های ریاض ادامه دارد و این کشور به حملات نظامی علیه یمن ادامه می دهد و تغییری را در تحریم‌های همه جانبه علیه قطر ایجاد نکرده است. البته ایالات متحده خواستار رفع فشارها علیه دوحه شده است زیرا کاخ سفید اعتقاد دارد این فشارها باعث شده است قطر که متحد دیگر ایالات متحده در خلیج فارس است روابط نزدیکی را با ایران که رقیب عربستان و آمریکا در منطقه است، برقرار کند. نیویورک تایمز نیز در گزارش خود نمونه‌هایی از همکاری و حتی ارتباط نزدیک کاخ سفید و پادشاهی سعودی را بیان کرده است. ترامپ که به شرق آسیا رفته از دستگیری‌ها در ریاض و اتخاذ سیاست‌های منطقه ای ابراز خوشحالی کرد و گفت: پادشاه و ولیعهد عربستان به خوبی می دانند چه کاری را انجام می دهند.به نوشته این روزنامه ترامپ مقامات سعودی و متحدان آن را تحریک می کند تا در مقابل ایران استوارتر عمل کنند؛ آن‌ها بی پرواتر عمل می کنند زیرا آمریکا را حامی خود می دانند.
جالب اینجاست که «جارد کوشنر» داماد و مشاور ویژه ترامپ چند روز پیش از این تحولات برای سومین بار در سال جاری به ریاض سفر کرد. از طرف دیگر هفته گذشته «سامر السبهان» وزیر عربستان در امور خلیج فارس که سعد حریری پس از دیدار با وی استعفا داد اکنون به آمریکا رفته است. السبهان چند روز قبل خبر از تحولاتی بزرگ در آینده داد و با اعلان جنگ به حزب‌الله لبنان عنوان داشت: لبنان از سوی حزب‌الله و ایران ربوده شده است. «جوزف کچینچیان» تحلیلگر مرکز پژوهشی ملک فیصل در تحلیل خود از شرایط نوشته است: دستگیری شمار زیادی از افراد سرشناس در ریاض در کنار تشدید منازعه با تهران دو برنامه بلندمدت ولیعهد جوان عربستان بوده است.
تلاش سعودی برای تداوم بی‌ثباتی در منطقه
اتهام زنی عربستان به ایران در مورد نقش داشتن در حمله موشکی به ریاض در حالی صورت می‌گیرد که دورنمای مثبت شکست تروریست‌ها در سوریه و عراق و ایجاد ثبات در منطقه، منافع سعودی‌ها را به خطر انداخته است. عربستان در کش‌و‌قوس تحولات داخلی و فتح یک به یک سنگرهای مخالف «محمد بن سلمان» ولیعهد، تکاپویی چشمگیر را در سطح منطقه به نمایش گذاشته است؛ وضعیتی که سعودی را عملا در چند جبهه منطقه‌ای از جمله یمن، قطر، سوریه و … درگیر ساخته است.در این میان جمهوری اسلامی ایران به عنوان رقیب منطقه‌ای عربستان، بیش از پیش در تیررس سیاست‌های خصمانه سعودی‌ها قرار گرفته است. به ویژه آنکه این روزها تحولات منطقه ای به ویژه در عراق و سوریه به نفع ایران و به ضرر عربستان و متحدان منطقه ای آن پیش می رود.پس از گذشت چند روز از شلیک موشکی از یمن به سوی ریاض، هنوز هم اتهام زنی مقام‌های سعودی علیه ایران ادامه دارد. عربستان به تازگی اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور یک موشک بالستیک شلیک شده از یمن را در نزدیکی فرودگاه «ملک‌خالد» در ریاض رهگیری و سرنگون کرده است. «دونالد ترامپ» رییس جمهوری آمریکا در ادعایی بی‌اساس مسئولیت شلیک موشک از یمن به ریاض را متوجه ایران دانست و گفت: از نظر من حمله به عربستان کار ایران بوده است اما سامانه ضد موشکی ما بر آن غلبه کرد .پس از آن اتهام زنی‌ها به ایران شدت گرفت و ائتلاف زیر رهبری عربستان ضمن متهم کردن ایران به نقش داشتن در حمله موشکی به ریاض گفت آن را «تعرض مستقیم نظامی» از سوی ایران تلقی می کند و هشدار داد که پادشاهی عربستان حق پاسخگویی به ایران را در زمان و شکل مناسب محفوظ می دارد.پس از آن «عادل‌الجبیر» وزیر امور خارجه عربستان در صفحه شخصی خود در توییتر نوشت:مداخله‌های ایران در منطقه برای امنیت کشورهای همسایه زیان بار است و بر صلح و امنیت بین‌المللی اثر می گذارد. ما اجازه نقض امنیت ملی خود را نمی دهیم.
واکنش جدی و رسمی جمهوری اسلامی ایران، خط بطلانی بود بر ادعای واهی اعراب. «بهرام قاسمی» سخنگوی وزارت خارجه کشورمان، اتهامات عنوان شده در بیانیه ائتلاف را ناروا و تحریک‌آمیز خواند و به سعودی‌ها توصیه کرد به جای اتهام‌زنی‌های پوچ، حملات به مردم بی‌دفاع یمن را هر چه سریع‌تر متوقف کرده و راه را برای گفت‌وگوهای یمنی – یمنی هموار کنند .
این در حالی است که، مواضع ضدایرانی رژیم سعودی با واکنش شدید تهران مواجه شد و علاوه بر سخنگوی وزارت خارجه، دکتر ظریف و نماینده ایران در سازمان ملل نیز لفاظی‌های رژیم سعودی را بی‌پاسخ نگذاشتند.
با این حال همچنان ادعاها و اتهامات آمریکا و عربستان علیه ایران ادامه دارد. اخیرا نیز «نیکی هیلی» نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد، خواستار «اقدام بین‌المللی» به منظور پاسخگویی تهران به سیاست‌هایش در یمن شده است. هیلی مدعی شد که ایران پیشتر موشکی را در اختیار انصارالله قرار داده بود که در تابستان به سوی عربستان سعودی پرتاب کردند.ناکامی‌های عربستان در یمن، پس از حدود ۲٫۵ سال تجاوز نظامی به این کشور، اسباب نگرانی و اتهام‌زنی‌های اینچنینی عربستان را فراهم کرده است. این ادعاها در حالی از سوی متجاوزان به حقوق مردم یمن مطرح می شود که جمهوری اسلامی ایران همواره حامی مردم مظلوم یمن بوده و خواستار حل بحران این کشور از طریق روش‌های مسالمت آمیز، گفت‌وگو و تفاهم بوده است.
واقعیت این است که قدرت‌گیری و افزایش نفوذ ایران در منطقه هرگز مطلوب آمریکا، رژیم صهیونیستی و عربستان نبوده است. این کشورها سال‌ها است تلاش می کنند با ایجاد بی ثباتی و آشوب در منطقه، نظم امنیتی نوینی را در خاورمیانه دراندازند که جمهوری اسلامی ایران در آن نقشی نداشته باشد و در برابر، عربستان پایه اصلی آن محسوب شود. اما بی ثباتی‌هایی که در نتیجه دخالت کشورهای خارجی در منطقه ایجاد شده تحولات را به سمت و سویی پیش برده که بر خلاف خواست عربستان، نفوذ و قدرت منطقه ای و نهادینه ایران را افزایش داده است.تحولات موسوم به «بهار عربی» که از سال ۲۰۱۱ در میان بسیاری از کشورهای عربی آغاز شد، به عامل خوبی برای ایجاد بی‌ثباتی بلندمدت در منطقه و فرصتی تازه برای دخالت و تغییر مناسبات خاورمیانه به نفع قدرت‌های بزرگ تبدیل شد. سوریه کانونی تازه برای رقابت و جنگ‌های نیابتی در منطقه شد. دخالت‌های خارجی زمینه خیزش گروه‌های تروریستی چون داعش و جبهه النصره در این کشور را فراهم کرد و جنگی خانمان سوز در این کشور به راه افتاد تا عربستان و همپیمانان آن بتوانند از خلل این بی ثباتی مطامع خود را تامین کنند. سوریه‌ای که مداخله‌گران انتظار داشتند در مدت کوتاهی سقوط کند، به لطف حمایت‌های ایران و حزب الله تاجایی در برابر متجاوزان مقاومت کرد که معادلات میدانی و سیاسی را به ضرر آنها پیش برد. این روزها خبرهای خوشی از شکست تروریست‌ها در استان «دیرالزور» به عنوان آخرین پایگاه داعش در سوریه و «القائم» آخرین مقر فرماندهی داعش در عراق به گوش می رسد.داعش به عنوان مهمترین عامل بی ثباتی منطقه در آستانه شکست کامل قرار دارد. پروژه آمریکا و عربستان در سوریه و عراق شکست خورده است و مهمترین عامل این شکست ایران و حزب الله است.عربستان زخم خورده از ایران و حزب الله و ناامید از سوریه، به لطف سیاست‌های غیرمحتاطانه محمد بن سلمان، شمشیر خود را علیه ایران و حزب الله از رو بسته است. یک روز به واسطه استعفای «سعد حریری» نخست وزیر لبنان در خاک سعودی، حزب الله را به عامل بی ثباتی در لبنان متهم می کند و روز دیگر ایران را به واسطه حمله موشک‌های یمنی به ریاض، به تعرض مستقیم نظامی متهم می کند. گویی قرار است کانون بحران در منطقه از سوریه به سوی یمن و لبنان تغییر جهت دهد و پیکان حملات به صورت عیان تر به سوی ایرن، نیروهای انصارالله یمن و حزب الله نشانه رود. از همین رو بود که چندی پیش ولیعهد عربستان از تداوم جنگ در یمن به منظور جلوگیری از شکل گیری از آنچه «حزب اللهی دیگر» خوانده شده سخن گفت و با اظهارات خود اهداف واقعی متجاوزان به یمن را آشکار کرد.
ادامه دارد

زنامه اطلاعات

Email this page

نسخه مناسب چاپ