مهار کره شمالی و چین هدف ترامپ از سفر به پکن
 

چین به عنوان سومین مقصد سفر ۱۲ روزه رئیس جمهوری آمریکا به منطقه آسیای جنوب شرقی، نزد کاخ سفید از چند جنبه مهم و قابل توجه به نظر می رسد. گسترش تعاملات تجاری و اقتصادی دوجانبه و همچنین مهار فعالیت‌های هسته ای و موشکی کره شمالی از راه پکن از جمله اولویت‌های هیات آمریکایی در این سفر بود .به گزارش گروه ایرنا، «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا هفدهم آبان ماه در ادامه سفر آسیایی خود پس از ژاپن و کره جنوبی وارد پکن شد تا با مقامات این کشور در ارتباط با مسائل منطقه ای و جهانی دیدار و گفت وگو داشته باشد. طولانی ترین سفر خارجی ترامپ به همراه هیاتی بلندپایه از مقامات سیاسی و کارشناسان اقتصادی از اهمیت منطقه جنوب شرقی آسیا برای دولت تازه کار ایالات متحده دارد؛ سفری که با هدف‌های مشخصی صورت گرفته است.
کره شمالی، هدف نخست سفر آسیایی ترامپ
اختلاف آمریکا و کره شمالی و تشدید تنش‌ها بین این دو کشور در دولت ترامپ فزونی گرفته و پیشتر انتظار می رفت که در سفر کنونی توجهی ویژه به آن نشان داده شود؛ موضوعی که اتفاق افتاده و رئیس جمهوری ایالات متحده در هر نشست و دیداری بر ضرورت هماهنگی و مقابله با فعالیت‌های پیونگ یانگ تاکید می کند.ترامپ کشور چین را یکی از حامیان کره شمالی می داند که به رغم تهدید و تنگناهای بین المللی عیله پیونگ یانگ همچنان از آن حمایت می کند. بنابراین، رئیس جمهوری آمریکا در جریان این سفر سعی کرد تا از نفوذ چین بر کره شمالی استفاده کرده و کره شمالی را از پیمودن ادامه راه خود منصرف سازد. سخنان ترامپ در پکن مبنی بر اینکه «چین و آمریکا می توانند مشکلات جهان را حل کنند» به همین موضوع اشاره داشت.
در ماه‌های گذشته با تشدید تنش‌ها بین آمریکا و کره شمالی، چین نیز در کنار شمار از کشورهای دیگر و اعضای شورای امنیت سازمان ملل، تحریم‌هایی را علیه همسایه خود وضع کرد تا بلکه از عمق فاجعه بکاهد و از درگیری نظامی احتمالی واشنگتن و پیونگ یانگ جلوگیری به عمل آورد.با چنین پیشینه ای، ترامپ پس از دیدار با «شی جین پینگ» همتای چینی خود ضمن تقدیر از برخی اقدامات مقامات پکن در کاهش تجارت با کره شمالی و قطع ارتباطات بانکی با پیونگ یانگ، اظهار کرد که «امیدوارم که چین سریع تر و موثرتر از دیگران درباره این مشکل اقدام کند. البته این به معنای عدم فشار آمریکا بر چین با هدف دست کشیدن از حمایت کره شمالی نیست چرا که در آستانه ورود ترامپ به چین، کمیته امور بانکی، مسکن و شهری سنای ایالات متحده طرحی را تصویب کرد که بر مبنای آن بانک‌های چینی مرتبط با کره شمالی تحریم خواهند شد. به نظر می رسد که کاخ سفید در راهبرد جدید خود در قبال کره شمالی، همزمان با بکارگیری ابزار تهدید، سیاست منزوی سازی پیونگ یانگ را از طریق متحدان این کشور از جمله چین و روسیه دنبال می کند. درخواست وی مبنی بر دیدار و گفت وگو با «ولادیمیر‌پوتین» رئیس جمهوری روسیه نیز بخشی از این راهبرد است.
ابزار تهدید ترامپ در قبال کره شمالی را هم می توان در کلام و عمل وی آشکارا مشاهده کرد. افزون بر هراس افکنی ترامپ مبنی بر احتمال برخورد نظامی و رو در رویی مستقیم آمریکا با کره شمالی، مانورهای مشترک آمریکا با بازیگران همجوار کره شمالی هر چند ماه یک بار تکرار می شود. از این رو، همزمان با سفر ترامپ به کشورهای آسیای جنوب شرقی، شاهد مانور دریایی بزرگی با حضور سه ناو هواپیمابر آمریکایی و ناوهای جنگی کره جنوبی در غرب اقیانوس آرام بودیم که به منظور هشدار به مقامات کره شمالی برپا شد.
اولویت روابط دوجانبه با چین بر منافع جمعی
نگاهی به سیاست‌های اقتصادی ترامپ در ماه‌های گذشته به خوبی این نکته را آشکار
می سازد که دولت جدید آمریکا به دنبال رهایی از پیمان‌ها و توافق‌های الزام آور منطقه ای و بین المللی و در عین حال مدافع روابط تجاری و اقتصادی دوجانبه است و این موضوع بر روابط با چین نیز صدق می کند.
رییس جمهوری آمریکا به محض ورود به کاخ سفید از برخی پیمان‌های بین المللی خارج شد چرا که معتقد بود این معاهده‌ها منافع ایالات متحده را تامین
نمی‌کنند. خروج آمریکا از پیمان تجاری‌ترنس-پاسیفیک(TPP) یکی از این موارد بود؛ پیمانی با ۸۰۰ میلیون جمعیت و ۴۰ درصد از فعالیت صنعتی جهان که حدود یک سال از عمر آن می گذشت اما هنوز وارد مرحله اجرا نشده بود. کارشناسان اقتصادی بر این باورند که خروج آمریکا از پیمان تی.پی.پی و خلاء ناشی از حضور اقتصادی آمریکا در بازارهای این منطقه، راه را برای نفوذ اقتصادی چین در آسیای جنوب شرقی هموارتر از گذشته خواهد کرد و به منافع ایالات متحده آسیب جدی خواهد رساند. این مسائل اما بر تصمیم ترامپ موثر واقع نشد و
رئیس جمهوری آمریکا که تی.پی.پی را برای کارگران و بازار کار ایالات متحده زیانبار می دانست، روابط دوجانبه را بر مناسبات درون پیمانی اولویت داد. رد پای تمایل ترامپ به برقراری و توسعه تعاملات دوجانبه در جریان سفر کنونی به آسیا نیز مشهود بود. به طوری که وی در جریان سخنرانی در نشست سران «سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه» (اپک) در ویتنام، اظهار داشت: ایالات متحده آماده است تا با هر کشوری در منطقه هند-اقیانوسیه قرارداد دوجانبه تجاری امضا کند اما چنین قراردادی باید در چارچوب احترام و منافع مشترک باشد.
سفر ترامپ و هیات همراه او به چین فرصتی را رقم زد تا این دو کشور در سطوح دولتی و خصوصی توافقنامه‌هایی را به امضا برسانند که توافق توسعه میادین گازی در آلاسکا به ارزش ۴۳ میلیارد دلار یک نمونه از آن به شمار می رود. این توافق در راستای گسترش روابط دوجانبه و افزودن بر توافقات گذشته آنها قابل ارزیابی است؛ توافقاتی دوجانبه که ارزش تقریبی آن به ۲۵۰ میلیارد دلار می رسد.
نکته مهم دیگر این که اختلاف نظر بین مقامات پکن و واشنگتن در قبال تجارت آزاد برجسته است. برخلاف نگاه چینی‌ها به اهمیت بازار آزاد و استفاده حداکثری از آن، ترامپ معتقد است که این نوع تجارت سبب از دست رفتن میلیونها شغل برای آمریکایی‌ها شده و وی به عنوان رئیس جمهوری این کشور تلاش می کند تا به عدم توازن ناشی از تجارت آزاد پایان دهد.
دشواری‌های ترامپ در شهر ممنوعه
رئیس جمهوری آمریکا در سومین مقصدِ سفر به شرق آسیا، درباره اهداف دولت جمهوریخواه با رهبران پکن گفت وگو کرد. ترامپ پیش از این به طور جدی از چین خواسته بود فکری به حال کسری تجاری شدید آمریکا کرده و از توسعه طلبی در منطقه و حمایت از کره شمالی بکاهد. «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا پس از اعلان مواضع متعدد علیه پیونگ یانگ و رهبر آن در کره جنوبی و ژاپن، به چین یعنی نزدیک‌ترین کشور به کره شمالی رفت. مقامات پکن در بدو ورود ترامپ، در شهر ممنوعه یعنی مرکز باستانی پایتخت از وی پذیرایی کردند.
بنا بر اعلام رسانه‌ها و نیز مقام‌های دیپلماتیک واشنگتن، ترامپ علاوه بر رایزنی درباره مسائل امنیتی شرق آسیا، مذاکراتی گسترده در مورد پرحجم ترین و بزرگترین مناسبات تجاری- مالی با مقام‌های چینی داشت. ترامپ و همتای چینی وی «شی جین پینگ» پیش از این در اواسط فروردین ماه سال جاری در فلوریدا دیدار کردند؛ رخدادی که به واسطه مواضع ضدچینی ترامپ در رقابت‌های انتخاباتی آمریکا و اهمیت موضوعاتِ روی میز مذاکرات روسای جمهوری آمریکا و چین مورد توجه ویژه ناظران و تحلیلگران قرار گرفت.
رئیس جمهوری آمریکا در جریان رقابت‌های انتخاباتی ضمن اشاره به سرقت فرصت‌های شغلی آمریکایی‌ها، از رویکردهای تجاری چین بشدت انتقاد کرده و پکن را مسئول بسیاری از چالش‌های امنیتی شرق آسیا دانسته بود. از دید ترامپ، چین به عنوان نظام کنترل کننده ارزش واحد پولی این کشور، از مزایای تجارت آزاد بهره جسته اما حاضر به رعایت قواعد آن نبوده است.
ترامپ با طرح انتقادات خود از رفتار چینی‌ها و سیاست‌های اقتصادی دولت «باراک اوباما»، وعده داد کسری تجاری چندصد میلیارد دلاری آمریکا را کاهش داده و جلوی یکه تازی چینی‌ها را در بازار این کشور و منطقه خواهد گرفت؛ وعده‌هایی که تحقق آن در نخستین دیدار رهبران واشنگتن و پکن مورد توجه ویژه ترامپ قرار گرفت.
نگاهی به تحولات و آمارهای اقتصادی هفت ماه گذشته نشان می دهد، دستاوردهای ترامپ برای تحقق وعده‌ها و تغییر الگوی رفتاری چینی‌ها در عرصه سیاسی و اقتصادی ناچیز بوده است. اصلی ترین نقطه تمرکز ترامپ در روابط با چین کسری تجاری ۳۴۷ میلیارد دلاری است که در سال ۲۰۱۶ به ثبت رسید. به گفته ترامپ به وجود آمدن این کسری تجاری ناشی از مانع تراشی پکن بر سر راه ورود کالاهای آمریکایی به بازارهای چین، سهولت دسترسی شرکت‌های چینی به نظام مالی و بازارهای آمریکا و پایین نگه داشتن مصنوعی نرخ یوآن است.همزمان با ورود
رئیس جمهوری آمریکا به چین، اداره گمرک این کشور از کاهش کسری تجاری ایالات متحده با چین در ماه گذشته میلادی (اکتبر) خبر داد و اعلام کرد رقم صادرات این کشور در ماه اکتبر با رشدی حدود هفت درصدی به ۱۸۹ میلیارد دلار رسیده و این در حالی است که نرخ رشد صادرات چین در ماه سپتامبر اندکی فراتر از هشت درصد بوده است. همچنین واردات چین از آمریکا در ماه‌های سپتامبر و اکتبر دارای رشدی ۱۸٫۷ و ۱۷٫۲ درصدی بوده است.بنا بر اعلام گمرک چین، مازاد تجارت چین با آمریکا در ماه اکتبر ۲۶ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار بوده که در مقایسه با ماه سپتامبر، ۱٫۵ میلیارد دلار کاهش دارد. اعلام این آمار از دید برخی تحلیلگران اقتصادی برای اقناع طرف آمریکایی در زمینه تلاش چین به منظور تسهیل ورود کالاهای آمریکایی صورت گرفته اما نکته مهم این است که کسری تجاری آمریکا در مقایسه با اکتبر سال ۲۰۱۶ دارای افزایشی بیش از
۱۲ درصدی است. به همین خاطر پیش بینی می شود میزان کسری تجاری آمریکا در برابر چین از ۳۴۷ میلیارد دلار در پایان سال ۲۰۱۷ بالغ بر
۳۷۰ میلیارد دلار شود.با توجه به این آمار و ارقام و نیز روند گریزناپذیر رشد مناسبات اقتصادیِ بزرگترین اقتصادهای جهان به نظر می رسد ترامپ در سال‌های پیش رو همچنان شاهد کسری تجاری با چین خواهد بود و ابزار کارآمدی نیز برای خروج از این فرایند نخواهد داشت. این در حالی است که در دوره دموکرات‌ها تلاش‌های گسترده‌ای برای
پی ریزی پیمان تجاری «ترانس پاسیفیک» صورت گرفت تا از طریق رفع موانع بازرگانی میان ۱۲ کشور پیرامون اقیانوس آرام، همکاری‌های اقتصادی میان اعضا گسترش یابد و ضمن حصول منافع مشترک، اتحادی نانوشته در برابر توسعه نفوذ اقتصادی چین پدید آید. ترامپ اما در یکی از نخستین اقدامات خود پس از راهیابی به کاخ سفید رای به خروج از ترانس پاسیفیک داد.
رئیس جمهوری آمریکا همچنین در برابر این واقعیت قرار دارد که مجموع ذخایر اوراق بهادار آمریکایی در چین به ۱٫۲ تریلیون دلار رسیده و غول اقتصادی شرقی، عمده‌ترین سرمایه گذار در آمریکا به شمار می آید و ابزار اقتصادی مهمی را در تعاملات با واشنگتن در دست دارد. ترامپ در برابر توسعه نفوذ و اقدامات پکن در دریای چین جنوبی و دیگر آب‌های پیرامونی این کشور نیز ابزار کارآمدی در اختیار ندارد. مواضع ترامپ در قبال
کره شمالی نیز طی ماه‌های اخیر ترکیبی از تهدید و دعوت به مذاکره بوده است. ضمن اینکه رئیس جمهوری آمریکا بارها چین و روسیه را به خاطر آنچه مسئولیت ناپذیری برای مهار پیونگ یانگ خوانده، مورد انتقاد قرار داده است. سیاست‌ها و مواضع ترامپ در قبال کره شمالی اما تاکنون نتیجه ای در بر نداشته و حتی باعث تشدید بحران شبه جزیره کره شده است. در اواسط شهریورماه امسال بود که پیونگ یانگ بمب هیدروژنی خود را در پاسخ به تهدیدهای آمریکا آزمایش کرد.
دولت آمریکا علاوه بر اعمال تحریم‌های تازه علیه پیونگ یانگ و تلاش برای تنگ تر کردن حلقه محاصره اقتصادی کره شمالی، بارها خواستار مشارکت چین در اعمال موثر این تحریم‌ها شده است. از دید ترامپ، چین به عنوان کشوری که طرف ۸۰ تا ۹۰ درصد مبادلات اقتصادی کره شمالی قرار گرفته، نقشی انکارناپذیر در مهار رهبر پیونگ یانگ دارد اما آنچنان که باید با تحریم‌های بین المللی همراهی نداشته است. این در حالی است که چینی‌ها اعلام کرده اند بر اساس تحریم‌های سازمان ملل خرید زغال سنگ از کره شمالی را متوقف ساخته اند و به همین خاطر پیونگ یانگ از بخش مهمی از درآمدهای ارزی خود محروم شده است.
با وجود آنچه گفته شد، صاحبنظران مسائل راهبردی معتقدند رویکردهای ترامپ مبنی بر کسب حداکثر امتیازات از طرف مقابل و اعطای کمترین امتیازِ ممکن مهمترین مانع برای ایجاد تفاهم و کاهش رقابت‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی خواهد بود؛ ضمن اینکه بر اساس اعلان مقامات چینی، این کشور به تدریج خود را برای رهبری جهان آماده می کند و این نگاه به یقین بر اصطکاک میان واشنگتن و پکن و رقابت‌های هژمونیک دو قدرت جهانی خواهد افزود.

Email this page

نسخه مناسب چاپ