تبعات ضد برجامی ترامپ
 

«دونالد ترامپ» رئیس جمهوری ایالات متحده و برخی مقامات کاخ سفید در آستانه موعد تمدید احتمالی تعلیق تحریم‌های هسته ای، در مورد خروج واشنگتن از برجام سخن به میان می آوردند؛ سخنانی که با واکنش ایران و جهان مواجه شده و در این صورت هزینه‌هایی برای برجام شکنان به همراه خواهد داشت.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، با تداوم کارشکنی‌های آمریکا در قبال برجام، دکتر «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه کشورمان بار دیگر واکنش نشان داد. او که با هدف شرکت در اجلاس صلح پایدار در نیویورک به سر می برد، از فرصت‌های مختلف برای زیر سوال بردن زیاده خواهی‌های دولت جدید آمریکا استفاده کرد. وی پس از ورود به نیویورک در پاسخ به سؤالی مبنی بر این که اگر آمریکا از برجام خارج شود اولین واکنش ایران چه خواهد بود؟ تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران به طور حتم براساس منافع خود عمل می‌کند، ایران در برجام و بیرون ازآن انتخاب‌های گسترده‌ ای برای اقدام دارد و به طور حتم اقدامی که ایران خواهد کرد و واکنشی که جامعه بین‌ المللی به حرکت آمریکا خواهد داشت، برای آمریکایی‌‌ها بسیار ناخوشایند است.ترامپ در حالی قرار است بیست ودوم اردیبهشت ماه تصمیم خود را در باره پایبندی تهران به برجام را برای چهارمین بار اعلام کند که برخی رسانه‌ها تردید در تداوم اجرای برجام را از سوی آمریکا انعکاس می دهند. دولتی که در یکسال گذشته از هیچ گونه تلاشی برای بر هم زدن توافق هسته ای ایران و ۱+۵ فروگذار نکرد، اینک شروط تازه ای را مطرح می کند؛ شروطی که با واقعیت‌های موجود بسیار فاصله دارد و از سوی اعضای توافق پذیرفته نیست.تداخل موضوع فعالیت‌های موشکی ایران به برجام از جمله خواسته‌های نادرست ترامپ است؛ موضوعی که دیپلمات‌های ایران و قدرت‌های غربی پس از سال‌ها مذاکرات سخت و فشرده راهی برای حل آن یافتند.

آنها معتقد بودند در صورتی که سایر مسائل به مسئله هسته ای گره بخورد نباید انتظار حل وفصل آن را داشت. حال رئیس جمهوری آمریکا با خلط این دو مبحث، سعی در به بن بست کشاندن توافق را دارد . ضمن این که ترامپ و مشاوران وی قصد دارند با طرح مسائل موشکی ایران، تهران را به عنصر بی ثبات‌کننده در منطقه معرفی کنند. این در حالی است که ماجراجویی‌های آمریکا در غرب آسیا یکی از عمده ترین مسائلی است که به تنش و بحران‌های کنونی منجر شده. آمریکا با بحران سازی در این منطقه اقدام به فروش سلاح و عقد قراردادهای هنگفت تسلیحاتی با دولت‌های عرب منطقه می کند و در اجرای این سیاست طبیعی است که ایران باید به عنوان تهدید منطقه و جهان معرفی شود. در ارتباط با متن برجام نیز لازم به یادآوری است که ترامپ به رغم زیر پا گذاشتن روح و اصل این توافق، حال ادعای تغییر و به اصطلاح خود اصلاح برجام را دارد و از طرفی با برخی بندهای قطعنامه ۲۲۳۱ نیز مخالفت می کند. آمریکا نمی‌خواهد با این واقعیت کنار بیاید که رفع محدودیت‌های زمانی مشخص شده در زمینه فعالیت‌های هسته ای، موشکی و تسلیحاتی ایران، تهران را توانمندتر کند. محدودیت پنج ساله تسلیحاتی، هشت ساله موشکی و همچنین موانع هسته ای که پس از یک دهه برداشته خواهد شد، وحشت و نگرانی ترامپ را سبب شده است. به همین دلایل است که رئیس جمهوری آمریکا تهدید کرده در صورت عدم رفع این ایرادها و نواقص از برجام خارج خواهد شد. وی در آستانه این تصمیم مهم به تغییراتی در کابینه دست‌زده تا شاید موانع مقابل خود را یکی پس از دیگری بردارد.

به باور ناظران انتصاب «مایک پمپئو» رئیس سیا به عنوان وزیر امور خارجه و «جان بولتون» در سمت مشاور امنیت ملی آمریکا که در ضدیت با ایران و مخالفت با برجام شهره اند با هدف بسترسازی برای خروج از برجام صورت گرفته است. از آنجا که افراد مذکور اثرگذاری قابل توجهی بر شخص ترامپ دارند، پشت پا زدن آمریکا به برجام در آینده ای نزدیک محتمل تر از گذشته است. به ویژه سخن و موضع گیری تازه بولتون مبنی بر این که «اگر من جای او بودم، همان سه ماه قبل چنین کاری را می‌کردم.» فرضیه فوق را تقویت می کند.

شاید به همین دلیل است که ۵۰۰ نفر از نمایندگان پارلمان‌های سه کشور آلمان، بریتانیا و فرانسه در نامه ای به اعضای کنگره آمریکا، خواستار ممانعت آنها از هر گونه برجام شکنی و خروج این کشور از توافق شدند. آنها بر این نکته واقفند که لغو برجام حیثیت غرب را در موضوع پایبندی به توافقات معتبر بین المللی خدشه دار می کند ضمن این که بر پایه اصل برگشت پذیری، تهران تنها چند روز تا رسیدن به وضعیت قبل فاصله خواهد داشت.

شکاف در اتحادیه اروپا؛ ترامپ یا برجام

تحلیلگران مسائل بین المللی اعتقاد دارند شکاف به وجود آمده در اتحادیه اروپا به دلیل وجود تردیدهای جدی در زمینه خط مشی‌های دونالد ترامپ نسبت به توافق هسته ای بوده است.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، اصرار مقام‌های سیاسی سه کشور آلمان، فرانسه و بریتانیا در نشست وزرای خارجه کشورهای اروپایی برای همگام شدن با ترامپ کارساز واقع نشد و شکاف در میان کشورهای این قاره به نمایش در آمد. سه کشور اروپایی به دنبال جلوگیری از خروج احتمالی آمریکا از توافق هسته ای و نابودی برجام از طریق اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران بودند، اما این رویکرد چاپلوسانه مورد اجماع همه کشورها قرار نگرفت و نتوانست رای کافی را به دست آورد. در نشست اخیر وزیران خارجه اتحادیه اروپا، ایتالیا و اتریش مانع تصویب تحریم‌‌های جدید علیه ایران شدند. همچنین اسپانیا، سوئد و یونان هم اعلام کردند هنوز در زمینه اجرای این خواسته قانع نشده‌اند. فرانسه، آلمان و بریتانیا پیشتر هم در پاسخ به خواسته‌ها و شروط سه ماه قبل رئیس‌ جمهوری ایالات متحده مجموعه تحریم‌هایی را علیه گروه‌های نظامی وابسته به ایران و برخی فرماندهان ایرانی در سوریه وضع کرده بودند. با این حال ترامپ و کاخ سفید در قبال این همکاری محدود اروپا، به گونه ای رفتار کرد گویی از این سطح همکاری اتحادیه اروپا راضی نشده است.

با وجودی که برخی مقام‌های اروپایی عنوان داشتند کماکان گفت‌وگوهای اروپایی برای رسیدن به اجماع نظر در مورد تحریم ایران در دستور کار قرار دارد اما خبرگزاری «رویترز» به نقل از یک دیپلمات اروپایی تاکید کرد با وجود تلاش‌های سه کشور اروپایی حاضر در گروه ۱+۵ احتمال این امر که اتحادیه اروپا بتواند تا میانه‌های ماه می (۲۲ اردیبهشت) قادر به اعمال تحریم‌های جدیدی و همراهی با ترامپ باشد، اندک است .

تردید جدی اروپا به آمریکا

سه کشور قدرتمند اتحادیه اروپایی، مجموعه ای از تحریم‌های جدید را علیه شرکت‌ها و افراد ایرانی که در خط مشی‌های فکری و میدانی در سوریه نقش آفرین هستند به کشورهای عضو پیشنهاد دادند. خبرگزاری اسوشیتدپرس در مورد واکنش دیگر اعضا نوشت:اتحادیه اروپا با حمایت محکم از توافق هسته ای نشان داد که موافق هیچ تحریم جدیدی نیست. «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم تصریح کرد نکته غیرقابل تردید برای کشورهای این قاره حمایت از توافق هسته ای با ایران است. وی با صراحت اعلام کرد ما خواستار پایبندی همه طرف‌ها به اجرای همه تعهدها هستیم.تارنمای نشریه «گلوبال نیوز» کانادا عنوان داشت به همین دلیل کشورهای اتحادیه اروپا از ترامپ درخواست کرده اند تا توافق هسته‌ای با ایران را زنده نگاه دارد. رهبران سه کشور انگلیس و فرانسه و آلمان سرمایه و اعتبار فراوانی را برای دستیابی به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ هزینه کردند و اکنون آخرین تلاش‌های خود را به کار می‌گیرند تا مانع از فروپاشی آن شوند. یکی از مباحث اصلی مذاکرات رئیس جمهوری فرانسه و صدراعظم آلمان با ترامپ برجام خواهد بود .در همین چارچوب و تحت تاثیر فشار کاخ سفید، اکنون نمایندگان این سه کشور مانند آمریکایی‌ها مدعی شده‌اند برجام نقص‌هایی دارد. به نوشته این نشریه، ایران نیز تهدید کرده است خروج آمریکا و شکست برجام با مجموعه‌ای از واکنش‌ها از سوی ایران روبرو خواهد شد که یکی از آن‌ها از سرگیری سریع فعالیت‌های متوقف شده هسته ای است. مذاکره کنندگان اروپایی نیز به اعمال تحریم جدید تمایل نشان نمی دهند ضمن اینکه نمی خواهند بازگشایی مذاکره دوباره با ایران مطرح شود.از جمله استدلال‌های کشورهای اروپایی این است که دونالد ترامپ حتی با تحریم بیشتر ایران راضی نخواهد شد و رئیس‌جمهوری آمریکا تنها به دنبال بهانه‌ای برای خروج برجام است. از طرف دیگر در صورت عقب نشینی اروپا، کشورهای روسیه و چین جای خالی آن‌ها را پر خواهند کرد و تاثیر تحریم‌ها را کاهش می دهند. به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران مسائل بین المللی، این اروپا است که از بازگشت تحریم‌ها و واکنش احتمالی ایران، در حوزه مسائل اقتصادی و سیاسی بیشتر از ایالات متحده متضرر خواهد شد. روزنامه واشنگتن تایمز اعتقاد دارد اروپایی‌ها ضمن ارزیابی گزینه‌ها در مورد برجام، منتظر اعلام تصمیم نهایی رئیس جمهوری آمریکا به آن هستند. کشورهای اروپایی نسبت به خروج آمریکا تردید دارند و به همین دلیل برنامه‌های احتمالی را برای حفظ توافق هسته‌ای با ایران در دست بررسی قرار دادند.

به نوشته این روزنامه آمریکایی از آنجا که چین و روسیه حمایت خود از برجام را اعلام کرده‌اند، متحدان ایالات متحده در اروپا هم این توافق را موفق می دانند. با این وجود خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌ها علیه شرکت‌های معامله کننده با ایران، می تواند اثرات چشمگیری را بر روابط اقتصادی و سیاسی اتحادیه اروپا با ایران داشته باشد. پیامد دیگر وقوع چنین شرایطی افزایش بی ثباتی در خاورمیانه خواهد بود. هنوز سه کشور آلمان، فرانسه و انگلستان از میزان تاثیرگذاری رویکرد مسامحه آمیز خود در قبال کاخ سفید یا تاثیر خروج واشنگتن از برجام اطمینان ندارند.

«الی جرمانیه» کارشناس ارشد شورای اروپایی اعتقاد دارد: این کشورها اهرم‌های محدودی را برای بازی سیاسی دارند. اما اگر کشورهای اروپایی بخواهند به تماشای فروپاشی برجام بنشینند هرگونه نفوذ و اعتبار خود را در مورد ایران و سیاست‌های بین المللی از دست می دهند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ