یادداشت
آغاز برجام منهای آمریکا
آرش میری خانی
ترامپ که در زمان تبلیغات انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا به هوادارانش قول پاره کردن برجام را داده بود دست آخر در واپسین ساعات دیشب رسماً‌ خروج ایالات متحده از این توافق بین‌المللی را اعلام کرد. تصمیم ترامپ در خروج از برجام و بازگرداندن تحریم‌ها در حالی اتخاذ شد که شرکای اروپایی واشنگتن در کنار چین و روسیه نسبت به تبعات این اقدام عجولانه هشدار داده و اعلام کرده بودند سناریوهای پس از خروج آمریکا از برجام بسیار تراژیک و البته خطرناک خواهند بود. این در حالی بود که مقامات ارشد پیشین آمریکا نیز ترامپ را از خروج از برجام برحذر داشته بودند.

جان کری به عنوان یکی از معماران اصلی برجام هشدار داده بود آمریکا با خروج از این توافق بین‌المللی هیچ‌گاه نخواهد توانست به موافقتنامه‌ای بهتر با ایران دست یابد. دستگاه‌های اطلاعاتی و اندیشکده‌های معتبر آمریکایی و اروپایی نیز بر گفته کری صحه گذاشتند. در داخل نیز دکتر ظریف نسبت به تبعات غیرقابل پیش‌‌بینی خروج آمریکا از برجام هشدار داده و گفته بود اگر ترامپ برجام را برهم بزند، در شرایط سخت‌تر مجبور به پذیرش حقوق ملت ایران خواهد شد. اگرچه ترامپ به وعده انتخاباتی خود عمل کرد، اما آلمان،‌ انگلیس و فرانسه از عزم خود برای حفظ برجام بدون حضور آمریکا خبر دادند.

رئیس جمهوری آمریکا در حالی از بازگشت تحریم‌های سخت علیه ایران سخن گفت که در اظهاراتش کوچکترین اشاره‌ای به سازوکار اعمال این محدودیت‌های به گفته او شدید نکرد.

از یاد نبریم که در زمان اوباما، آمریکا توانست با اجماع‌سازی بین‌المللی، جمهوری اسلامی ایران را ذیل بند ۷ منشور سازمان ملل ببرد و با استفاده از بندهای گنجانده شده در این منشور محدودیت‌های بعضاً جدی را بر کشورمان تحمیل کند، اما در این برهه نه خبری از اجماع بین‌المللی است و نه شرایط برای بازگشت تحریم‌ها مهیا.

سخنان غضب‌آلود فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا مبنی بر دفاع قاطعانه کشورهای عضو این بلوک سیاسی موثر از توافقنامه بین‌المللی برجام خود گواه این قضیه است که اکنون جهان از تحریم ایران حمایت نمی‌کند و این آمریکاست که با تصمیم اخیر ترامپ دچار دردسر و انزوایی خود ساخته خواهد شد. پرواضح است که برجام نه یک توافق دوجانبه میان آمریکا و ایران بلکه یک سند بین‌المللی است که ۴ عضو دیگر شورای امنیت ذیل آن را امضا و بر لزوم اجرای قاطعانه آن تأکید کرده‌اند.

اگرچه نمی‌توان کتمان کرد تحریم مجدد ایران از سوی آمریکا می‌تواند اقتصاد کشورمان را تحت تأثیر قرار دهد، اما قطع به یقین می‌شود پیش‌بینی کرد دیگر این تحریم‌ها به اصطلاح فلج‌کننده نخواهند بود. از طرفی، عهدشکنی آمریکا در خروج از توافقنامه‌ای که دولت مستقر پیشین آن را پذیرفته بود، بار دیگر عدم پایبندی ایالات متحده به معاهده‌های بین‌المللی را به رخ کشید و نشان داد آمریکا قابل اعتماد نیست.

ترامپ در حالی خروج آمریکا از برجام را با این امید واهی که بتواند ایران را تسلیم کند، اعلام کرد که دورنمای اوضاع سیاسی و اقتصادی کشورمان نشان می‌دهد تصمیمات ضد ایرانی حال از سوی ایالات متحده یا هر کشور دیگری، صرفاً به تقویت انسجام ملی خواهد انجامید و سیاست‌های خصمانه علیه ایران جواب نخواهد داد. ایران به اذعان منابع غربی ذخایر عظیمی از منابع ارزی در اختیار دارد که می‌تواند با اتکای به آن برای مدتی طولانی محدودیت‌ها را کم‌اثر کند. از طرفی ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای به هیچ عنوان قابل حذف از عرصه سیاست جهانی نیست و تحریم‌ها مانع از رشد و شکوفایی ایران نخواهد شد.

امروز صبح آغاز برجام بی‌آمریکاست. مسئولان با تصمیماتی دقیق و حساب شده تلاشی مضاعف برای آرام کردن جنگ روانی که ترامپ علیه ایران به راه انداخت خواهند کرد و همان طور که دکتر روحانی گفت: با رایزنی با کشورهای اروپایی و روسیه و چین برای بررسی راه‌های حفظ برجام می‌پردازند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ