چشم انداز مذاکرات هسته‌ای آمریکا- کره شمالی از دیروز تا امروز
 

روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی به بررسی دیدگاه برخی از تحلیلگران سیاسی درباره پیامدهای احتمالی دیدار «دونالد ترامپ» و «کیم جونگ اون» پرداخته است.

«مکس فیشر» در گزارشی برای روزنامه نیویورک تایمز می‌نویسد: یک ترامپ غیرقابل پیش‌بینی و یک کیم آماده خطر به معنای خطرات جدی و اتفاقات ناخوشایند است. «آلکس والراشتاین»، تاریخ نگار حوزه هسته‌ای، همانند بسیاری از کارشناسان پیش بینی پیامدهای دیدار میان ترامپ و کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، را غیرممکن می‌داند. «والراشتاین» استاد دانشگاه نیز معتقد است: دیدار میان دو شخصیتی خواهد بود که بارها نشان داده‌اند که تمایلات بی‌ثبات کننده دارند: غیرقابل پیش بینی و جنگ‌طلبانه بودن اصول و هنجارهای ترامپ او را به سمت موضوعات پرخطری کشانده است که کمترین تجربه‌ای درباره آنها ندارد؛ و تمایل برای استقبال از خطر و جسارت جوانی و ناپخته در کیم به او نوعی خودشیفتگی یک قدرت اتمی را داده است. این ملاقات در عین حال نشان دهنده جهانی است که الزامات حقوقی متعارف از جمله هنجارهای بین المللی یا فرآیند‌های سیاسی در آن کاربردی ندارد؛ جهانی که در آن وقوع هر رخدادی امکان پذیر است. همچنین صرف نظر از تردیدها پیرامون چگونگی پیشرفت مذاکرات و دستاوردهای آن، به نظر می رسد که طرف‌ها در زمینه مسائل اصلی نیز دچار سوء‌تفاهم شده‌اند.

والراشتاین نگران تمرکز دولت ترامپ بر نشانه‌هایی است که از تصمیم کره شمالی برای «غیرهسته‌ای شدن» خبر می دهند. در حالی که کره شمالی قصد دارد به تدریج و به شکل دوجانبه تنش‌ها را کاهش دهد، آمریکایی‌ها منتظر خلع سلاح هسته‌ای کامل کره شمالی هستند. دو کشور متوجه نیستند که این دیدار آغاز یک فرآیند طولانی و دشوار خواهد بود و در آن هریک باید برای دستاوردهای اندک، توافقات دردناکی داشته باشند و در حال حاضر هر یک از طرف‌ها تنها به پیروزی شکوهمند خود بر دیگری می اندیشد. مواضع هر دو دولت نشان می دهد که آنها نه تنها اهداف متضادی را دنبال می‌کنند بلکه عملکرد هریک نیز در چارچوب برخی واقعیت‌های موازی شکل می‌گیرد. کره شمالی اعلام کرده است که برخی آزمایش‌های هسته‌ای و برنامه‌های توسعه تسلیحات هسته‌ای را متوقف می کند. این رفتار حاکی از آن است که کره شمالی به اهداف و جاه طلبی‌های فناورانه خود دست یافته و به یک قدرت دارای تسلیحات هسته ای تبدیل شده است. در حالی که مقام‌های آمریکایی توقف آزمایش‌های هسته‌ای را آغاز امتیازات فراوانی می دانند که کره شمالی به آنها خواهد داد. این سوء تفاهم می تواند در دیدار برنامه ریزی شده روسای جمهوری دو کشور، طرف‌ها را با غافلگیری روبه رو کند. به نظر می‌رسد که مقام‌های کره شمالی بر این باورند که موفقیت‌های هسته‌ای آنها ترامپ را به شرکت در دیدار سران دو کشور مجبور کرده، اما مقام‌های آمریکایی گفته اند که رهبری کره‌شمالی به دلیل تحریم‌ها و تهدیدات نظامی آمریکا به اجبار بر سر میز مذاکره حاضر شده است. اظهارات مقام‌های کره شمالی نیز حاکی است که این کشور سرانجام جهان را مجبور کرده که آن را همانگونه که هست، بپذیرد؛ اما مواضع مقام‌های آمریکایی حاوی این پیام است که رهبر کره شمالی زرادخانه‌های هسته‌ای خود را تسلیم خواهد کرد، باوری که هیچ کارشناسی آن را نمی پذیرد. گزارش تاکید می کند: هر یک از دو کشور به دنبال یک پیروزی مهم – البته غیرمحتمل- بر دیگری است و پیش بینی پاسخ هر یک از طرف‌ها به این حقایق متناقض غیرممکن می باشد. از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، ایالات متحده منتظر فروپاشی کره شمالی نیز بوده و انتظار داشته که این کشور با تسلیم شدن در برابر خواسته‌های واشنگتن، از جمله خلع سلاح هسته‌ای، خود را از تحریم‌های اقتصادی و انزوای دیپلماتیک نجات دهد.

در عین حال کسی باور نمی‌کرد که این کشور منزوی بتواند موشک‌های پیشرفته‌ای را تولید کند که بمب‌های هسته‌ای را تا خاک آمریکا حمل کنند. به این ترتیب کره شمالی متقاعد شد که برای بقای خود تنها به یک ابزار بازدارنده هسته‌ای نیاز دارد و آمریکا فرصت‌های خود برای پیروزی از طریق توافق برای توقف برنامه هسته‌ای کره شمالی در مراحل نخستین و کمتر پیشرفته را از دست داد. همچنین آمریکا دیدار پیش رو را دستاورد تحریم‌ها و فشارها می‌داند و اگرچه کیم جونگ اون آماده مذاکره درباره محدودیت‌های هسته‌ای این کشور است اما پیونگ‌یانگ از مدت‌ها پیش راهبرد خود را بر مبنای مسیر چین برنامه ریزی کرده است: منفور بین المللی در دهه ۱۹۵۰، کشور هسته‌ای سرکش در دهه ۱۹۶۰ و سرانجام یک قدرت جهانی پذیرفته شده در دهه ۱۹۷۰٫ گزارش ادامه می دهد: این پیشینه باعث شده کیم جونگ اون دیدار با ترامپ را یک پیروزی برای خود و آغازی برای پذیرفتن کره شمالی به عنوان یک قدرت بزرگ تلقی کند. با توجه به عدم پیروی ترامپ از هنجارها و اصول بین المللی و نهادهای دیپلماتیک و با توجه به ملاحظات سیاسی داخلی ارزیابی محدوده پیامدهای این دیدار بسیار دشوار است. «ملیسا‌هانهام» تحلیل گر موسسه مطالعات بین المللی میدلبری در توئیتی می نویسد: آمریکایی‌ها قبلا وعده‌های کره شمالی را درست نفهمیده‌اند و کره شمالی به آسانی می‌تواند تعهدات خود را زیر پا بگذارد.

«ماریا راپ-هوپر» کارشناس مسائل امنیتی آسیا در مرکز امنیتی نیوآمریکن، می نویسد: ترامپ در این دیدار مجبور می شود با یک توافق به کشور بازگردد. بدبینی ترامپ نسبت به متحدان او را وادار می کند تا پیشنهاد خروج آمریکا از منطقه و پذیرش برنامه هسته‌ای کره شمالی در مقابل توقف توسعه موشک‌های دوربرد دارای قابلیت دسترسی به خاک آمریکا را ارائه دهد. پیامد بدتر زمانی رخ می دهد که طرف‌ها نتوانند پیرامون این انتظارات متضاد به توافق برسند و مذاکرات با یک عدم توافق گسترده شکست بخورد. «نارانگ » استاد موسسه فناوری ماساچوست نیز تاکید می کند: شکاف‌های عمیق میان اهداف دو کشور و حتی سوء‌تفاهم آنها در زمینه مواضع، به جای این که بستر مناسبی برای توافق باشد، فضای مناسبی را برای جنگ فراهم خواهد کرد.

دیدار رهبران دو کره از نگاه رسانه‌های غربی

تحلیلگران اعتقاد دارند رهبران کره شمالی و جنوبی در دیدار خود به بسیاری از جزئیات به ویژه در مورد برنامه‌های هسته ای پیونگ یانگ نپرداختند و مباحث اصلی به دیدار «کیم جونگ اون» و «دونالد ترامپ» واگذار شد. سرانجام پس از بیش از ۶ دهه «کیم جونگ اون» رهبر کره شمالی با عبور از مرز زمینی این کشور با همسایه جنوبی در بنای خانه صلح در روستای مرزی «پانمونجوم» با «مون جائه این» رئیس جمهوری کره جنوبی یک دیدار تاریخی را انجام داد. این نخستین حضور رهبر جدید کره شمالی در خاک همسایه جنوبی و سومین دیدار رهبران دوکشور از سال ۱۹۵۳ تاکنون است . دو رهبر پس از دیدار دوم در بیانیه‌ای از تلاش دوجانبه برای دستیابی به صلح و تقویت آتش بس و غیرهسته ای ساختن کامل شبه جزیره کره حمایت کردند. آن‌ها ادامه این گفت وگوها را در چارچوبی سه یا چهار جانبه با حضور آمریکا و چین مورد تایید قرار دادند. براساس تحلیل رسانه‌های غربی به نظر می رسد رهبر کره شمالی برای اتخاذ تصمیمی مهم در این مسیر قدم گذاشته است. وی اظهار داشت که برای انجام یک گفت‌ وگوی صادقانه در زمینه حل مسائل دو کره آمادگی دارد تا برخلاف گذشته این بار مذاکرات به شکست منجر نشود.

به نوشته سی.ان.ان محور این دیدار میان دو رهبر تنها بر موضوع توقف فعالیت‌های هسته ای به عنوان بخشی از فرآیند دستیابی به صلح متمرکز و برگزار شد. کیم جونگ اون نسبت به پایان آزمایش‌های هسته ای وعده داد و با سخنان خود امیدواری برای پایان داده به کابوس جنگ در این منطقه را کم رنگ ساخت و دورنمای صلحی مطلوب برای همه را ایجاد کرد. خواهر رهبر کره شمالی که در مذاکرات حضور داشت هم پیشنهاد داد روند وحدت دو کره با سرعت بیشتری دنبال شود. افزایش مبادلات و تسهیل سفر اتباع دو طرف به ویژه اتصال راه آهن دو کشور از مسائل مطرح شده در دیدار مقام‌های ارشد دو کره بود.

تارنمای «گلوبال نیوز» نوشت کره شمالی و جنوبی با توافق بر سر غیرهسته ای سازی کامل شبه جزیره، گام مهمی را برای پایان دادن به تنش و جنگ میان دو کره برداشتند. همچنین دو رهبر در بیانیه پایانی بر پیگیری روند کاهش نیروهای نظامی، توقف اقدامات خصمانه و تبدیل بخش‌های مرزی به مناطق صلح تاکید کردند. مون جائه و کیم جونگ بر ادامه روند با حضور دیگر کشورها نیز موافقت کردند. ضمن اینکه آن‌ها اعلام کردند به خاطر ۸۰ میلیون کره‌ای و سراسر جهان تلاش می کنند تا جنگ بیشتری رخ ندهد و عصر تازه‌ای از صلح را دنبال کنند. ایجاد یک دفتر ارتباطی در کنار قطع برنامه‌های تبلیغاتی و تسهیل عبور خانواده‌ها از مرز برای دیدار با بستگان از دیگر توافقات دو طرف بود. با این حال کارشناسان در روند موفقیت آمیز دیدار دو رهبر در دستیابی به صلح ابراز تردید می کنند به ویژه آن که تاکنون رهبران دو کشور در سال‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۰۷ دو بار در پیونگ یانگ با یکدیگر دیدار کردند اما آن تلاش‌ها نتوانست به صلح منجر شود. با توجه به تاریخچه شکست در مذاکرات، هر دو رهبر می گویند این بار تلاش دارند تا دیدارهای موفقیت آمیزی را داشته باشند. دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا نیز در یک پیام توئیتری ضمن ابراز خوشحالی از شنیدن خبرهای خوش از شبه جزیره کره عنوان داشت که تنها زمان نتیجه این تلاش‌ها را مشخص می کند.

مقدمه‌ای بر دیدار ترامپ و کیم

رهبران کره شمالی و جنوبی با یکدیگر در دو مرحله گفت وگو داشتند و درخت صلح و دوستی را نیز در محل مذاکرات کاشتند و در نخستین مرحله دیدار گرمی را برنامه ریزی کردند. با اینکه آن‌ها در بیانیه خود بر حیاتی بودن موضوع غیرهسته‌ای شدن کره شمالی تاکید داشتند و مسئولیت هر یک از طرفین را متذکر شدند اما هنوز تردیدهای جدی نسبت به آینده وجود دارد. ارزیابی روزنامه انگلیسی گاردین به صورت تلویحی دیدار را تاکنون موفق دانست و نوشت: در این مرحله کره شمالی و جنوبی یک قدم واقعی را به سوی صلح برداشتند اما کارشناسان بسیار زیادی از همه طرف‌ها شاهد تحولات هستند و با احتیاط مشاوره‌های خود را ارائه می کنند. اگرچه این جلسه تاریخی بود و در فضایی صمیمانه برگزار شد اما به نظر تحلیلگران ممکن است همچون «دیپلماسی آفتابی» دهه ۱۹۹۰ (بی نتیجه) باشد. آن زمان دو طرف تصمیم گرفته بودند تا جزئیات مربوط به ظرفیت‌های هسته‌ای و موشکی خود را با یکدیگر مبادله کنند. با این حال سیاست‌های ناپایدار و متناوب در همسایه جنوبی نقش مهمی را در بی ثمر بودن آن فرآیند بازی کرد. براساس دیدگاه تحلیلگر گاردین، در شرایط کنونی بیانیه‌های دیپلماتیک چندان پراهمیت نیستند اما همیشه خطراتی در مورد تعابیر ثانویه از معانی اظهارات وجود دارد. با وجود این نشانه‌ها برای امیدواری به آینده کم نیستند. این بار رهبر کره شمالی به همسایه جنوبی سفر و ابراز کرد که برای پایان دادن به تاریخ جنگ میان دو طرف آمده است. فعلا می‌توان امیدوار بود زیرا این اظهارات کیم فرصت‌هایی را برای خوش‌بینی به آینده ایجاد کرده است. سی.ان.ان هم با وجود همه تردیدها با استناد به سخن رهبر کره شمالی نسبت به آینده ابراز خوش‌بینی کرد. کیم جونگ اون گفته است امید دارد مسیری را که امروز پیموده است به زودی از سوی شهروندان کره شمالی و جنوبی مورد استفاده قرار گیرد زیرا وی می گوید خواهان صلح و سعادت در شبه جزیره کره بدون هراس از جنگ شد. از نگاه برخی کارشناسان این دیدار مقدمه دیدار بزرگتر رهبران کره شمالی و ایالات متحده بود. تحلیل روزنامه فایننشال تایمز نیز آورده است با اینکه رهبران دو کره از صلح و پایان دادن به جنگ سخن گفتند اما در مورد کنار گذاشتن تسلیحات هسته ای و از کار انداختن برنامه‌های هسته ای پیونگ یانگ هیچ اطلاعاتی را ارائه نکردند. آن‌ها البته به کاهش تدریجی تسلیحات دو طرف اشاره داشتند. کارشناسان سیاسی در سئول اعتقاد دارند محور اصلی مورد توجه در دیدار خصوصی مون جائه با رهبر کره شمالی، اهمیت موضوع توقف فعالیت‌های هسته ای کره شمالی در دیدار کیم با ترامپ بوده است. تحلیلگران و رسانه‌های کره شمالی اما چندان تحت تاثیر بیانیه پایانی این نشست قرار نگرفتند زیرا آن را بازتاب و مشابه بیانیه ملاقات‌های پیش در سال‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۰۷ ارزیابی کردند. قرار است تا دو ماه آینده دونالد ترامپ و کیم جونگ اون با یکدیگر دیدار مستقیمی داشته باشند. از این رو تحلیلگران ملاقات سران دو کره را در شکل دهی به ملاقت ترامپ و کیم بسیار مهم و تاثیرگذار می دانند. تحلیل روزنامه فایننشال تایمز با اشاره به اهمیت این موضوع آورده است: این نشست از نزدیک مورد ارزیابی قرار می گیرد زیرا اساس و بنیان دیدار اصلی میان رهبر کره شمالی و رئیس جمهوری ایالات متحده را تشکیل می‌دهد. دیدار کیم با ترامپ نقطه اوج دیپلماسی طوفانی خواهد بود که در چند ماه اخیر برای انجام آن تلاش بسیاری صورت گرفته است.

Email this page

نسخه مناسب چاپ