همسویی و ستیزه گری در روابط ماهاتیر محمد و انور ابراهیم - دکتر محمد کاظم توکلی ـ بخش دوم
تغییر موضع شگفت آور ماهاتیر درباره انور
 

ماهاتیر محمد به تدریج از نجیب رزاق دور شد و پس از اتهامات فساد مالی متعددی که به وی، اعضای کابینه اش و نیز افراد شاخصی در حزب آمنو وارد می‌آمد، انتقاداتش بیشتر شد.

از طرف دیگر نجیب رزاق به توصیه‌های وی وقعی نمی نهاد و ماهاتیر دریافت که نفوذش در حزب آمنو کاهش یافته است. به همین جهت وی از حزب آمنو بیرون آمد و خود حزب جدیدی را در سپتامبر ۲۰۱۶ به نام حزب اتحاد مردم بومی یا برساتو با همراهی محی‌الدین یاسین ( معاون اسبق نجیب رزاق) بنیان گذاری کرد. در همین ماه ماهاتیر و انور که در دعوایی حقوقی در یک دادگاه حضور داشتند برای اولین بار پس از ۱۸ سال دست همدیگر را فشردند. بسیاری این دست فشردن را احمقانه خواندند، اما دو ماه بعد که دکتر وان عزیزه ( همسر انور ابراهیم) میزبان سیتی حسمه علی( همسر ماهاتیر) بود تحلیلگران را به فکر انداخت.

این مقدمه ای شد که همسویی تازه ای پس از دو دهه بین آنها شکل گیرد؛ اینبار علیه نجیب رزاق. ماهاتیربه سیاست نزدیکی بیش از حد به چین دولت نجیب رزاق سخت می تازد و می گوید دیگر نمی توان مالزی را بی طرف دانست. او گفت سیاست خارجی باید دوستی با همه کشورها باشد، چین، آمریکا، کره، ژاپن… او دولت نجیب را متهم کرد که به شرکت‌های چینی اجازه داده است که زمین‌هایی را در مالزی به ویژه در ایالت جوهور خریداری کند. اما نجیب با ارائه آمار می گوید که میزان سرمایه گذاری چین و هنگ کنگ در مالزی ۶۳ میلیارد رینگیت مالزی است در حالی که ژاپن به تنهایی ۷۰ میلیارد رینگیت سرمایه گذاری کرده است.

او ماهاتیر ر ا در این زمینه صادق نمی داند و می گوید کسی که سیاست نگاه به شرق را در دوره زمامداریش در پیش گرفته بود نمی تواند ما را به سیاست‌های جانبدارانه متهم کند. نذری عبدالعزیز وزیر فرهنگ و گردشگری دولت نجیب رزاق، به طعنه درباره ماهاتیر محمد و لیم کیت سیانگ(رهبر ارشد حزب داپ) می گوید آنها (بجای ورود مجدد به عرصه سیاست) باید با نوه‌های خود بازی کنند. اما ماهاتیر محمد در وبلاگش نوشت که به درخواست گروه‌های زیادی از مردم و برای بهبود شرایط کشور و اینکه “باید کاری کرد” پا به این عرصه نهاده است.در ماه نوامبر ماهاتیر محمد و محی الدین یاسین در اجلاس ائتلاف امید حضور یافتند و اظهار امیدواری کردند که حزب برساتو نیز به عضویت این ائتلاف درآید. تغییر موضع شگفت انگیز ماهاتیر چند روز بعد با شرکت در تظاهرات برسیه۵ در کنار مخالفان نجیب و شرکت در اجلاس‌های جداگانه حزب داپ و حزب اعتماد ملی در ماه دسامبر کامل شد.

برسیه جنبش مردم نهادی شامل ائتلافی از گروه‌های فعال مدنی است که جهت برگزاری انتخابات بدور از تقلب و اعمال نفوذ و پاک (پاک در زبان مالایی برسیه نامیده می شود) هر چند وقت یکبار به مناسبتی دست به تظاهرات می زند. تا آن زمان پنج بار این تظاهرات برگزار شده بود. ماهاتیر محمد در یک ویدیوی دو دقیقه ای ضبط شده در حالیکه پیراهن زردرنگ برسیه را پوشیده بود، به زبان مالایی از مردم خواست تا در تظاهرات برسیه۵ شرکت کنند. او گفت که مالزی در این زمان با مصیبت دولت نجیب رزاق روبروست که میلیاردها رینگیت بدهکار است که نمی تواند پرداخت کند. ماهاتیر در طول انتخابات ۲۰۱۸ در مورد حمایت از نجیب رزاق بارها از مردم پوزش خواست. او این انتخاب را بزرگترین اشتباه خود دانست.

به این ترتیب ائتلاف امید که در ماه سپتامبر ۲۰۱۵ با احزابی چون حزب داپ ، حزب عدالت مردم و حزب اعتماد ملی شکل گرفته بود، با پیوستن حزب برساتو در ماه مارس ۲۰۱۷ ائتلافی قوی در مقابل دولت تشکیل دادند. از شروط پیوستن حزب برساتو به ائتلاف تغییر نام آن بود. در این زمان رهبری فکری ائتلاف همچنان با انور ابراهیم بود، اما ائتلاف دارای دو مقام ارشد دیگر هم شد: ماهاتیر محمد که سمت مدیر اجرایی ائتلاف امید را یافت و دکتر وان عزیزه ریاست ائتلاف برعهده او گذاشته شد. دبیرکل‌های هر یک از احزاب عضو به عنوان معاونان ائتلاف تعیین شدند. آنها قصد دارند ائتلاف جبهه ملی به رهبری حزب آمنو که از زمان استقلال مالزی(سال ۱۹۵۷) در قدرت بود را پس که ۶۱ سال از قدرت پایین بکشند.احزاب قدیمی تر ائتلاف حضور ماهاتیر را به عنوان مشاور می‌پذیرفتند اما ماهاتیر به کمتر از مدیریت ائتلاف راضی نبود.

پذیرفتن این شرط ماهاتیر به آسانی صورت نگرفت. در اعتراض به پیوستن ماهاتیر به ائتلاف مخالف دولت و انتخاب وی به عنوان مدیر، دو نفر از مقامات ارشد ائتلاف از گروه جدا شدند. این دو مقام سآری سنجیب (رئیس گروه اصلاحات اوتای ۱۹۹۸ و معاون حزب امانه) و عبدالرزاق اسماعیل بودند؛ عبدالرزاق اسماعیل به حزب سوسیالیست مالزی پیوست. با وجودیکه ماهاتیر به مدیریت اجرایی ائتلاف امید برگزیده شده بود، بر اثر فشار و تقاضای فعالان اصلاح طلب، از سوی دکتر وان عزیزه کمیته ای مامور بررسی اتهامات علیه ماهاتیر محمد در طول ۲۲ سال نخست وزیریش شد. این امر نشان می داد ائتلاف امید اشتباهات ماهاتیر محمد را فراموش نکرده است.

وان عزیزه گفت تا اعلام نتایج بررسی گروه، ماهاتیر در سمت خود در ائتلاف خواهد ماند.لیم کیت سیانگ رهبر ارشد حزب داپ می گوید که نقش ماهاتیر محمد در ائتلاف امید که برای جلب آرای روستائیان است، با توفیق روبرو نخواهد شد. او دو مشکل بزرگ را در پیش رو می دید: اول آنکه حفظ رای دهندگانی که در انتخابات قبلی به رای داده اند و دوم اطمینان از اینکه سونامی انتخاباتی در روستاها همچون شهر‌ها روی دهد. اگر ماهاتیر محمد نتواند چنین موجی را درمیان روستائیان ایجاد کند، هیچ سیاستمدار دیگری هم نخواهد توانست. محمد سابو رهبر حزب امانه نیز میگوید که ماهاتیر محمد بیشتر از انور ابراهیم در روستا‌ها طرفدار دارد. افزون بر نفوذ قابل توجه ماهاتیر در میان روستائیان، ماهاتیر در میان فئودال‌ها، کارکنان دولت، پلیس و ارتش نیز محبوبیت دارد. ورود ماهاتیر محمد به عرصه رقابت انتخاباتی تغییر عمده ای در جریان انتخابات مالزی پدید آورد. ماهاتیر پدر تجدد و توسعه اقتصادی در مالزی شناخته می شود. در زمان او اسلامگرایی با کمک انور ابراهیم نیز رونق گرفت. وی به درستی متهم است که رفیق گرایی را در سرمایه گذاری دخالت داد. همچنین او را در به کاربردن قانون امنیت داخلی جهت سرکوب فعالان سیاسی و تضعیف قوه قضائیه مقصر می‌دانند.

اما بی شک کارنامه مدیریتی وی در مجموع مثبت ارزیابی می شود. به همین جهت ماهاتیر مدعی است که با یک میلیون رای دهنده که به طرفداری از وی به عرصه انتخابات کشانیده می شود، نجیب رزاق را از نخست وزیری برکنار خواهد کرد.به این ترتیب دو دشمن سابق باهم به توافق رسیدند و در یک ائتلاف قرار گرفتند، یکی مدیر شده و دیگری که در زندان به سر می برد، که در واقع رهبر اصلی است. با این وجود هستند ناظرانی که این نزدیکی را همچنان احمقانه می دانند. این گروه یادآوری می کنند که این همان ماهاتیر است که با تهمت زنی همجنس گرایی به انور و اصرار بر گناهکار بودنش او را به لجن کشانید و سال‌ها روانه زندان کرد. مگر همه دولت‌های منطقه و جهان و سازمان‌های حقوق بشری در مالزی و در جهان بر بی گناهی انور تاکید نمی‌کردند و آن را دسیسه ای سیاسی علیه او نمی دانستند و همه انگشت اتهام را به طرف ماهاتیر نشانه نمی رفتند ؛ چه شد ماهاتیر دوست انور شد. بدبینی به ماهاتیر تا آنجاست که می‌گویند او قصد دیگری دارد و می خواهد از ائتلاف امید سؤاستفاده کند.

انتخاب ماهاتیر محمد توسط ائتلاف مردم به عنوان نخست وزیر موقت

از زمانی که ترکیب احزاب تشکیل دهنده ائتلاف امید معلوم شد، به دلیل زندانی بودن انور اسامی مختلفی برای نامزدی نخست وزیری برای این ائتلاف مطرح شد که شامل محی الدین یاسین، آزمین علی، دکتر وان عزیزه اسماعیل و حتی لیم گوان انگ (دبیرکل حزب داپ) مطرح شد ولی هیچکدام به نتیجه نرسید. طولانی شدن روند تصمیم گیری و نزدیکی تاریخ انتخابات دستمایه به سخره گرفتن توان سیاسی ائتلاف امید شد. مخالفان می گفتند گروهی که حتی نمی توانند بر سر اینکه چه کسی نخست وزیر شود به توافق برسند چگونه می توانند کشور را اداره کنند. اما بالاخره رایزنی‌ها نتیجه داد و بر سر نخست وزیری ماهاتیر محمد و آنهم به صورت موقت به مدت دو سال شد موافقت شد. قرار شد ماهاتیر با نفوذی که دارد تقاضای اعطای بخشش انور ابراهیم را از پادشاه کند تا پنج سال محرومیت پس از حبس او بخشوده شود.

ماهاتیر مدت دوسال فرصت خواست تا علاوه بر بخشش انور اوضاع دولت را سامان دهد. یکی از دلایل عمده تاخیر در انتخاب نخست وزیر موقت مخالفت انور ابراهیم با انتخاب ماهاتیر محمد بود. انور از رهبران ائتلاف خواسته بود که پیش از این انتخاب واکنش‌های مردم، گروه‌های اجتماعی، و فعالان سیاسی را نسبت به فرد انتخاب شده بررسی کنند. ائتلاف مخالفان با توجه به تجربه ای که در انتخابات سال ۲۰۱۳ داشتند قصد داشت با سنجیدن کامل شرایط، آگاهانه تر در انتخابات شرکت کنند. در آن انتخابات حزب آمنو از ائتلاف دولت، با ترفندی توانست انور ابراهیم را از نامزدی نخست وزیری بر کنار نماید و مخالفان بدون داشتن یک نامزد قوی از میان مالایی‌ها از بدنه اصلی جامعه جدا ماندند.در ماه دسامبر ۲۰۱۷ در جلسه دایره سیاسی حزب عدالت مردم (حزب انور) سه شرط برای پذیرش ماهاتیر محمد به عنوان نخست وزیر موقت گذاشت: ۱) آزادی فوری انور ابراهیم از زندان، ۲) اختصاص دادن بیشتر حوزه‌های انتخاباتی مجلس فدرال برای حزب عدالت مردم، ۳) انجام اصلاحات نهادهای کلیدی کشور. این شروط را ماهاتیر باید بطور کتبی می‌پذیرفت. در نشستی در ۱۵ ژانویه ۲۰۱۸ که در شاه علم مرکز ایالت سلانگور برای معرفی ماهاتیر محمد ۹۳ ساله به عنوان نخست وزیر موقت برپا شده بود، ماهاتیر از انور و خانواده اش تشکر کرد که پذیرفتند که وی در راس ائتلاف امید به نخست وزیری دست یابد. در واقع ماهاتیر در دورانی که دوران گذار خواهد بود، نخست وزیر خواهد بود. برخی استفاده کردن از ماهاتیر به عنوان پلی به سمت دولت اصلاحات انور ابراهیم را سیاست فرصت طلبانه قلمداد کردند. جنبش اصلاحات که پس از برکناری و زندانی کردن انور ابراهیم در مقابل ماهاتیر و دولتش در سال ۱۹۹۸ پدید آمده بود، در سال ۲۰۱۸ از ماهاتیر محمد یاری جست تا شرایط را برای انجام اصلاحات فراهم آورد. این رویدادی شگفت انگیز نه تنها در تاریخ مالزی بلکه درجهان است.

آزمین علی در این نشست در کنار ماهاتیر محمد قرار داشت، این انتخاب را به او تبریک گفت. آزمین علی خود را شایسته نامزدی برای این سمت می دانست. توانایی اداره موفق ایالت سلانگور و سایر سمت‌هایی که در طول ۳۰ سال گذشته برعهده داشته، از او چهره سیاستمداری توانا ولی متفاوت ساخته است. آزمین بسیار عمل گراست و در میان مالایی‌ها و غیر مالایی‌ها محبوب است، گرچه رابطه ضعیفی با مطبوعات دارد و در میان رفقای حزبی خود بیشتر به دلیل شخصیت فرد گرا و عدم توجه به کار گروهی چندان محبوب نیست.

آزمین علی از یاران صدیق انور در تظاهرات سال ۱۹۹۸ پیشتاز هزاران نفری بود که به خیابان‌های کوالالامپور آمدند و از ماهاتیر می خواستند که قدرت را رها کند و خواهان انجام اصلاحات بودند.دکتر عزیزه اسماعیل که قرار است در صورت پیروزی در انتخابات معاون ماهاتیر محمد شود در واکنش به این انتخاب گفت که با ماهاتیر کارکردن بسیار سخت خواهد بود ولی بخاطر مالزی این کار را انجام خواهد داد.

دکتر عزیزه گفت در سن سال ماهاتیر کار آسانی نیست که بار دیگر به میدان آید، او زمانی در قدرت بود و حالا به صورت مخالف در آمده است. در جایی دیگر همچنین نارضایتی خود را چنین ابراز داشت: “خیلی سخت است که شما بخواهید وی را که زمانی نسبت به جنبش اصلاحات در مالزی خصومت داشت اکنون رهبر جنبش اصلاح طلبی معرفی نمائید .”

مخالفت نسبت به انتخاب ماهاتیر به عنوان نخست وزیر موقت

از واکنش‌های تند نسبت به انتخاب ماهاتیر محمد به عنوان مدیر ائتلاف امید، استعفای ساری سونگیب و عبدالرزاق اسماعیل از مدیریت و معاونت جنبش اصلاح طلبی اوتای ۱۹۹۸ است. این جنبش که تحت پرچم حزب سوسیالیست مالزی فعالیت دارد، یک جنبش سیاسی اجتماعی است که خواستار اصلاحات کامل در ساختار کشور است. این جنبش پس از برکناری انور در سال ۱۹۹۸ شکل گرفت. در بیانیه‌ای که منتشر ساخت اعلام نمود مخالف هر سمتی است که پس از پیروزی در انتخابات به ماهاتیر محمد داده شود. به علاوه خواهان برگزاری یک کمیته عادلانه و صلح جویانه برای محاکمه ماهاتیر پس از انتخابات شد. حزب سوسیالیست مالزی از اینکه ائتلاف امید اقدامات ماهاتیر محمد در دوران نخست وزیریش از جمله برخورد ماهاتیر با مخالفان سیاسی اش و به کار گیری قانون امنیت داخلی را نادیده گرفته مورد انتقاد قرار داد.

روزنامه نیو استریت تایمز(که رابطه خوبی با دولت نجیب رزاق داشت) می نویسد انجام اصلاحات که ائتلاف مخالفان برای آن مبارزه می کردند کم رنگ شده و ماهاتیر به تدریج بر ویرانه‌های توافقنامه ائتلاف امید تسلط پیدا می کند. معلوم نیست چنانچه این ائتلاف به قدرت برسد بتواند توافق میان خود را حفظ کنند. درحالیکه حزب داپ پرچمدار شعار مالزی برای مالزیایی‌هاست، تلاش حزب ماهاتیر محمد جهت حفظ حقوق مالایی‌هاست(و نه سایر اقوام).وون لی شان رئیس اسبق حزب داپ در ایالت ساراواک انتخاب ماهاتیر را به این دلیل اشتباه می داند که موجب دور کردن جوانان از انتخابات می‌شود و اینکه او واقعا اصلاح طلب نیست.یک بلاگنویس به نام عبدالرحمت عمر هشدار داد یک پلنگ هرگز خال‌های بدنش را تغییر نمی دهد، این در مورد شخصیت ماهاتیرمحمد نیز صادق است، او ۲۲ سال با اعمال وحشت حکومت کرد و با همه معاونانش رفتاری غیر منصفانه داشت.

او می گوید امیدوار است که دکتر عزیزه که معاون ماهاتیر می شود در این مورد استثنا باشد. سیواموروگان پاندیان تحلیلگری از دانشگاه علوم پنانگ انتخاب ماهاتیر به عنوان نخست وزیر نشانه فقدان وجود رهبری در ائتلاف مخالف دولت است. از سوی دیگر ابراهیم صوفیان رئیس مرکز نظر سنجی مردکا می گوید که مطمئن نیست با ورود ماهاتیر به عرصه انتخابات، تغییر چندانی در نتایج انتخابات پدید آید چونکه ماهاتیر اینبار در کسوت مخالف دولت وارد عرصه شده است. اما مهم ترین سئوال اینست که آیا با ورود وی می توان از ایجاد چند زاویه ای شدن رقبای دولت جلوگیری کرد؟

سانگیت کائور دئو دختر کارپال سینگ فقید(رهبر سابق حزب داپ و وکیل سابق انور ابراهیم) انتخاب ماهاتیر محمد را امری نادرست دانست. او همچنین این واقعیت که مخالفان دولت هیچ کس دیگری را نداشتند که انتخاب کنند را نشان دهنده فقدان یک استراتژی بلند مدت این ائتلاف قلمداد کرد. او گفت باید پایبند سیاست‌ها و اصول بود و رهبرانی که انتخاب می شوند تضمین کننده آن سیاست‌ها باید باشند. از این رو او نسبت به اقداماتی که ائتلاف از سرناچاری(و نه بر اساس اصول) انجام می دهد اعتراض دارد. او انتخاب ماهاتیر را اشتباه دانست و احیای ماهاتیریسم را موجب می شود و نه ایجاد تغییر. آمبیگا سری نواسان از سران جنبش برسیه (برای برگزاری انتخابات پاک از سال ۲۰۰۶) در نقدی که در تحولات اخیر در درون ائتلاف امید صورت گرفته نوشت آغازگر جنبش اصلاح طلبی انور ابراهیم بود و بسیاری از ما با الهام و تشویق او بر علیه بیدادگری قیام کردیم و تاکنون ایستاده‌ایم.

بر اساس تفکر اصلاح طلبی بود که در دو انتخابات گذشته مخالفان دولت توانستند پیروزی‌های بزرگی (در کسب آرای عمومی و کرسی‌های مجلس) به دست آورند. او می نویسد طبیعی است که در میان اعضای ائتلاف اختلاف نظر وجود داشته باشد از جمله نظر سانگیت کائور(دختر کارپارل سینگ فقید)، باید به نظر آنها احترام گذاشت و آنها را از ائتلاف نرانید. او می نویسد اما خوب است کسی مثل دکتر ماهاتیر تغییر روش داده و به اصلاحات پیوسته است. اما باید نسبت به فروپاشی نقش قانون، ایجاد دیکتاتوری مطلق و هنجاری شدن فساد در میان رهبران جامعه هشیار بود. او می گوید گرچه انور ابراهیم و حزب پاس در این انتخابات در کنار ما نیستند ولی حزب برساتو ماهاتیر محمد هست. او می‌گوید با انتخاب ماهاتیر محمد، که مردی منضبط، سخت کوش و هدفمند است، نقاط ضعف ائتلاف امید جبران می شود. او با بایکوت انتخابات و یا رای باطل دادن مخالفت کرد.

ادامه دارد

Email this page

نسخه مناسب چاپ