زور آزمایی برجامی اروپا با آمریکا
دوئل اتحادیه اروپا با ترامپ
بخش دوم و پایانی
 

رسانه‌های غربی برآیند کلی اظهارات مقام‌های ارشد اتحادیه اروپا را ایستادگی در مقابل سیاست‌های «دونالد ترامپ» و تقویت چتر حمایتی خود از بنگاه‌های اقتصادی اروپا در معامله با ایران ارزیابی می کنند.به گزارش ایرنا، تصمیم اخیر رییس جمهوری آمریکا در مورد خروج از توافق هسته ای با ایران و اعمال دوباره تحریم‌ها موجب واکنش‌های گسترده بین المللی شد. تقریبا همه کشورها به جز چند کشور عربی و رژیم صهیونیستی که دشمنی خود را با تهران مخفی نمی کنند، اقدام ترامپ را فاقد هر گونه منطق بین المللی ارزیابی کردند. کشورهای اروپایی گرچه از یک سو متحد آمریکا به شمار می آیند اما از یک نگاه دیگر خود را شریک سنتی ایران هم می دانند و سرمایه گذاری گوناگونی اقتصادی و سیاسی را انجام داده اند. اروپا از نظر حیثیتی هم خود را به دلیل نادیده گرفتن نظرات و خواسته از سوی ترامپ، تحقیر شده می بیند.

ایران و اروپا به ویژه در زمینه نفت گاز مبادلات گسترده ای با یکدیگر دارند. با اینکه حجم مبادلات دوطرف به اندازه تجارت آمریکا و اروپا نیست اما همین میزان هم برای شرکت‌های آمریکایی دارای اهمیت است . خبرگزاری روسی اسپوتنیک در زمینه تصمیم اروپا برای حفظ برجام نوشت: اتحادیه اروپا تصمیم دارد در تجارت با ایران به ویژه در زمینه خرید نفت پرداخت‌های خود را از دلار به یورو تغییر دهد.

این گزارش با اشاره به بخش‌هایی از بیانیه «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی اروپا پس از دیدار با «محمد جواد ظریف » وزیر خارجه کشورمان در بروکسل آورده است: موگرینی پذیرفته است که برای یافتن راهکار عملی جهت حفظ برجام پس از خروج ایالات متحده تلاش کند. در این چارچوب نگرانی‌های پاریس عمیق تر از دیگر کشورهای اروپایی ارزیابی می شود زیرا حجم روابط اقتصادی فرانسه با تهران پس از توافق هسته ای بیشتر از دیگر کشورها افزایش یافت و این کشور سرمایه گذاری‌های گوناگونی را در ایران برنامه ریزی کرد. نشریه «پلتیکو» همین نگرانی‌ها را دلیلی دانست تا «برونو لومر» وزیر اقتصاد فرانسه طی روزهای اخیر پشت درهای بسته با نمایندگان ۶۰ بنگاه تجاری فرانسوی که در ایران تجارت و سرمایه گذاری دارند، نشستی را برگزار کند. وزیر اقتصاد فرانسه پس از این دیدار ابراز داشت بسیاری از شرکت‌های خودروسازی، هواپیمایی، دارویی و غیره بر شرایط مناسب همکاری با ایران و ضرورت حفظ معامله‌ها تاکید داشتند. به همین علت فرانسه بر ادامه برجام و همکاری با ایران تصریح می کند و راه کارهایی را هم پیشنهاد داده است. راه اندازی ابزارهای مالی مستقل از جمله پیشنهادهایی است که می تواند به شرکت‌های اروپایی کمک کند به صورت آزادانه به تجارت با ایران ادامه دهند.

ابتکار دیگر وزیر اقتصاد فرانسه هم راه اندازی شکل اروپایی اداره کنترل دارایی‌های وزارت خزانه داری آمریکا است که به صورت مستقل می تواند قانونگذاری کند. وی چند روز قبل حتی عنوان داشت اروپا باید انحصار سیستم مالی سوئیفت را بشکند.

چشم در چشم ترامپ

پس از دیدار وزیر امور خارجه کشورمان با همتایان اروپایی، وزرای خارجه سه کشور آلمان، فرانسه و بریتانیا بار دیگر در بیانیه ای بر حضور این کشورها در توافق هسته ای با ایران تاکید کردند. متحدان اروپایی کاخ سفید اکنون ضمن نشان دادن مخالفت آشکار با تصمیم ترامپ بر ضرورت بازبینی در تصمیم یا اتخاذ رویکردی برای مقابله با آن تاکید کرده اند. تارنمای نشریه پلتیکو اظهارات و بیانیه مسئول سیاست خارجی اروپا پس از دیدار با ظریف را نوعی هماوردی اروپا با آمریکا دانست و اعلام کرد: اروپا بر سر ایران چشم در چشم ترامپ ایستاده است.موگرینی از همکاری مقام‌های اروپایی برای زنده نگاه داشتن توافق برجام سخن گفت و بر این نکته تاکید کرد که حتی اگر هدف رئیس جمهوری ایالات متحده نابودی این توافق باشد، اروپا از آن خارج نمی شود. به نوشته این نشریه معتبر اروپایی سخنان این مقام ارشد اروپایی، در واقع پیامی به کاخ سفید بود که یک هفته پس از اعلام خروج آمریکا از برجام بیان شد. از آن زمان متحدان اروپایی واشنگتن نگران و ناراحت هستند زیرا ترامپ به استدلال و خواسته آن‌ها توجه نکرد. قرار است هماهنگی کشورهای اروپایی پیگیری شود.همچنین شورای اروپا نیز همزمان با این تلاش‌ها، از بررسی تکرار اقدام دهه ۱۹۹۰ اروپا در مقابل تحریم‌های آمریکا خبر داد. بر همین اساس ممکن است آن‌ها با این کار چتر حمایتی خود را برای شرکت‌های اروپایی در مقابل مجازات‌های دولت آمریکا گسترش دهند. خبرگزاری «رویترز» با بیان این مطلب عنوان داشت گرچه موگرینی گفته است که قادر به دادن تضمین به ایران نیست اما همزمان تاکید کرد در مورد یافتن راهی برای ادامه همکاری و سرمایه گذاری در ایران جدی است. رسانه‌های اروپایی اعلام کردند کمیسیون اتحادیه تمایل خود را برای احیای قانون دهه ۱۹۹۰ نشان داده است. «رویه‌های مقابله‌ای» به اتحادیه اروپا این قدرت را می دهد تا در مقابل مجازات‌های احتمالی کاخ سفید علیه بنگاه‌های اروپایی معامله کننده با ایران بایستد. جالب اینجاست که در سال ۱۹۹۶ تنها اعلام اجرای این قانون، واشنگتن را به عقب نشینی وادار کرد. گفته می شود حتی رئیس شورا و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در زمینه امکان احیای دوباره این مقررات با رهبران کشورهای عضو اتحادیه در حال گفت وگو هستند. روزنامه گاردین در این زمینه نوشت: مقامات اروپایی در نشستی در صوفیه بلغارستان این هدف را دنبال کردند. گویا سران کشورهای اروپایی ضمن محکوم کردن اقدام دونالد ترامپ از به کارگیری ظرفیت‌ها برای مقابله با اقدام مخرب ترامپ علیه برجام حمایت می کنند. در همین ارتباط «دونالد تاسک» رئیس شورای اروپا ضمن محکوم کردن اقدام ترامپ در خروج از برجام خطاب به سران اروپایی گفت که اتحادیه اروپا با داشتن دوستانی همچون ترامپ نیاز به دشمن ندارد.تاسک از کشورهای اروپایی خواست تا موضعی منسجم را در مقابل خط مشی‌های ترامپ اتخاذ کنند تا بتوانند چالش‌های ایجاد شده از سوی رئیس جمهوری آمریکا و دیگر موضوع‌ها را مدیریت کنند. وی در نشست بلغارستان یکی از چالش‌های جدید اتحادیه اروپا را سیاست‌های کاخ سفید عنوان کرد و با صراحت به رهبران اروپایی گفت: واشنگتن دیگر نمی تواند روی همکاری و همراهی اروپا حساب کند.

در شورای اروپایی رویکردهای مخالف با تصمیم برجامی ترامپ به نمایش درآمد. نشریه نیوزویک هم نوشت: اگرچه پیش از این هم شورای اروپا به سیاست‌های اقتصادی که رئیس جمهوری آمریکا اتخاذ کرده بود واکنش نشان داده بود اما نوع ادبیات فعلی شورا در حمایت از برجام متفاوت از قبل است. اکنون کشورها به صراحت حمایت از شرکت‌های اروپایی در مقابل پیامدهای منفی تصمیم ایالات متحده را خواستار هستند. نشریه «فوکوس» به نقل از خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت: رهبران اروپایی در زمینه اتخاذ یک رویکرد متحد در زمینه برجام موافقت دارند. آن‌ها معتقد هستند اتحادیه اروپا در شرایطی که اسلحه‌ای بر روی سر آن قرار گرفته است مذاکره نمی کند. بنابر گزارش آسوشیتدپرس، اتحادیه اروپا می گوید به جنگیدن برای حمایت و اجرای قوانین بین‌المللی که از سوی ترامپ نادیده گرفته می شود ادامه می دهد. سران اروپایی موضوع مهم خود را تصمیم‌های اخیر ترامپ در مورد پیمان تغییرات آب و هوایی، نظام تعرفه‌ها و برجام بیان می‌کنند. تاسک در گفت وگو با نخست وزیر انگلستان نیز اظهار کرد : بدون شک اروپا در یک بازی جدید جهانی قرار گرفته و باید خود را بازیگری بزرگ و اهرمی قابل توجه نشان دهد.

اروپا برای دوام برجام تلاش می‌کند

یک هفته پس از خروج آمریکا از توافق هسته ای وزیران امور خارجه انگلیس، فرانسه و آلمان در نشستی با حضور مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و وزیرامور خارجه کشورمان درباره گام‌های بعدی درباره توافق در بروکسل مذاکره کردند. قدرت‌های اروپایی وعده دادند توافق را بدون حضور آمریکا حفظ کنند اما تصدیق کردند که باید برای اعطای ضمانت‌های مورد مطالبه تهران، تلاش کنند. فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به خبرنگاران گفت که همه طرف‌های اروپایی از بابت خروج ایالات ‌متحده اظهار تأسف کرده و پذیرفته‌اند که عادی‌سازی روابط اقتصادی با ایران و رفع تحریم‌ها بخشی ساختاری (جدایی‌ناپذیر) از معاهده هسته ای است. وی افزود به همراه ایران و سه کشور اروپایی بر روی تعهدهای مشترک تأکید و بر ادامه گفت و گوها و تعمیق آنها توافق شده است. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به موارد بررسی و اقدام شده از جمله تحکیم روابط اقتصادی بین ایران و اروپا، تجارت نفت، روابط بانکی، حمل ‌و نقل، ارائه اعتبار به صادرکننده‌ها و پیدا کردن راه‌های عملی برای تسهیل تجارت و همچنین کمک به ایجاد فضای شفاف دادوستد در ایران اشاره کرد. موگرینی با تأکید بر ادامه مشاوره‌های گسترده در همه زمینه‌ها اظهار داشت که هفته آینده نشست دیگری در وین و در سطح معاونان وزیر خارجه برگزار خواهد شد. رسانه‌های عربی اخبار و تحلیل‌هایی را در این ارتباط منتشر ساختند که این گزارش به آن‌ها می پردازد .

عزم اروپا برای حفظ برجام

صفحه عربی تازنمای «یورو نیوز»، «العهد» لبنان و روزنامه‌های «الاخبار» و «العهد» لبنان و شبکه خبری «اسپوتنیک» روسیه با اشاره به عقب نشینی آمریکا از توافق هسته ای و افزایش بی اعتمادی به واشنگتن در سطح جهانی، حمایت دیگر طرف‌ها از توافق هسته ای را مورد توجه قرار دادند. به نوشته تارنمای یورونیوز، اروپا و ایران برای تشکیل جبهه واحد با هدف نجات توافق هسته ای تلاش کردند و ایران ابراز امیدواری کرد که از منافع اقتصادی این توافق بهره مند شود. وزیر امور خارجه ایران اندکی پیش از نشست با همتایان انگلیسی، فرانسوی و آلمانی خود در بروکسل مذاکراتی سازنده و خوب با موگرینی مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا داشت. او گفت در مسیر درست برای حرکت رو به جلو هستیم تا اطمینان به دست آوریم که منافع همه اعضای باقی مانده در توافق هسته ای به ویژه ایران تامین و تضمین شود.

روزنامه الاخبار در گزارشی با عنوان «پرونده هسته‌ای ایران؛ مسابقه جنگ و منافع» از فضای مثبتی که در نشست بروکسل حاکم بود سخن به میان آورد و نوشت: ظریف سفر دیپلماسی خود را که شامل مسکو و پکن هم می شد در بروکسل به پایان رساند. او در این شهر با همتایان اروپایی ذینفع در توافق هسته‌ای دیدار و آغاز این مذاکرات را خوب توصیف کرد. موگرینی هم این مذاکرات را در راستای تلاش‌ها برای یافتن راه‌حلی با هدف نجات توافق هسته ای طی هفته‌های آینده دانست. گفت و گویی در بروکسل آغاز شده است و کشورهای اروپایی تلاش می کنند ضمانت‌هایی را به ایران بدهند. این رویداد در بروکسل با اظهارات پراهمیت «برونو لومیر» وزیر اقتصاد فرانسه همزمان شد.او گفت: ما و «جان اف لودریان» وزیر امور خارجه فرانسه به طور کامل خواهان حفظ منافع اقتصادی خود هستیم. اصل آشکاری وجود دارد و آن مخالفت با تحریم‌های آمریکا است و لحن فرانسه در مخالفت با آمریکا آشکار بود.روزنامه البناء نوشت: محاسبات و فشارهای مستقیم آمریکا پس از تصمیم ترامپ برای عقب نشینی از توافق هسته ای و تند شدن لحن آن و ترساندن شرکت‌ها غربی و جهانی و کشورهای اروپا از تعامل با ایران سودی ندارد. کشورهای اروپایی به ویژه آلمان، فرانسه و انگلیس راهی برخلاف آمریکا را در پیش گرفته اند و آنها به توافق هسته ای پایبند هستند.از این رو، جهان با موازنه بین المللی تازه‌ای روبرو است که در نتیجه همکاری کشورهای اروپایی، روسیه و چین، قدرت و ائتلاف جدیدی شکل خواهد گرفت که از مشترکات اقتصادی برخوردار است، این ائتلاف مانع از این خواهد شد که جهان به دنبال سیاست‌های گستاخانه آمریکا پیش رود ، کشوری که به دنبال بر هم زدن توافق هسته ای ایران و دیگر توافق‌هایی است که کاخ سفید یک طرف آن است.تارنمای العهد نوشت: اکنون این اصل در میان بسیاری از کشورها حاکم شده است اگر با آمریکا توافقی منعقد شود نمی‌توان نسبت به آینده آن اطمینان داشت. در داخل آمریکا هم این موضوع سبب عصبانیت شده است. این موضوع تنها به دلیل نادیده گرفتن توافق هسته‌ای ایران از سوی آمریکا نیست. بلکه پیش از این هم آمریکا توافق نامه‌های آب و هوایی و همکاری در اقیانوس آرام را نادیده گرفته است.

روزنامه «نیویورک تایمز» با توجه به پیامدهای اخلاقی و سیاسی خروج آمریکا از توافق هسته ای معتقد است که نادیده گرفتن توافق بسیار خطرناک است. «سوزان ای رایس» تحلیلگر این روزنامه معتقد است تصمیم ترامپ تاکنون احمقانه‌ترین تصمیم بوده است. روزنامه «واشنگتن پست» این تصمیم را گستاخانه توصیف کرد. نشریه «نشنال انترست» هم از قول «دیک دوربن» سناتور دموکرات نوشت تصمیم ترامپ اشتباهی با ابعاد تاریخی است. ایرانی‌ها با هوشیاری و خردمندی با تصمیم ترامپ برخورد و اعلام کردند تا زمانی که دیگر طرف‌های توافق به تعهدات خود پایبند باشند این توافق را ادامه خواهند داد. این موضوع سبب شد تا کشورهای اتحادیه اروپا پایبندی خود به توافق را اعلام کنند و شرکت‌های این کشورها با ایران توافق‌نامه‌هایی با ارزش چند میلیارد امضا کرده‌اند. این موضوع تاکنون شکافی میان آمریکا و همپیمانان آن در ناتو به وجود آورده است. شکست در انتظار آمریکایی‌ها است. آنها راه نامناسبی را انتخاب کرده اند. پس از سپری شدن سه سال از توافق هسته‌ای عقب نشینی از این توافق پیامدهای بسیاری را به دنبال خواهد داشت. کشورهای اروپایی با قراردادهای اقتصادی با تهران بسیاری از محاسبات اقتصادی خود را پایه ریزی کرده‌اند. شرکت بوئینگ آمریکا هم با ایران قراردادی را امضا کرده است.

«ابوزید جابر» کارشناس مسائل ایران به اسپوتنیک گفت: پس از خروج آمریکا از توافق هسته ای روحانی با هوشیاری برخورد و پایبندی ایران به توافق را اعلام کرد و این موضوعی است که ترامپ از آن می ترسد. این کارشناس مصری گفت: ایران می تواند در آینده با کمک دیگر کشورهایی که توافق هسته ای را امضا کرده‌اند در برابر تلاش‌های آمریکا برای تحریم مقاومت کند به ویژه که روحانی هم تاکید کرده است تا زمانی که دیگر کشورها به توافق هسته‌ای پایبند باشد ایران به آن پایبند خواهد بود. گام‌های بعدی از سوی ایران و آمریکا اتخاذ نخواهد شد بلکه دیگر کشورهای امضا کننده این توافق این گام را اتخاذ خواهند کرد و اگر این کشورها هم راه آمریکا را ادامه دهند ایران آزادی عمل خواهد داشت.

Email this page

نسخه مناسب چاپ