یادداشت سردبیر
عملکرد غرب و ضرورت مقاوم‌سازی اقتصاد
علیرضا خانی
پس از شرکت‌های ایرباس و توتال، این بار نوبت اتحاد شرکت‌های خودروسازی فرانسه یعنی پژو ـ سیتروئن رسید که اعلام کند بازار ایران را به خاطر تحریم‌ها ترک می‌کند.

محمدجواد ظریف در گفتگو با یک خبرنگار غربی گفته بود اتحادیه اروپا مرتباً می‌گوید به برجام پایبند است و به تجارت با ایران ادامه می‌دهد، اما شرکت‌های اروپایی یکی پس از دیگری خبر از ترک ایران می‌دهند!

همان طور که پیش‌بینی می‌شد نمی‌توان به برجام اروپایی خوش‌بین بود. رؤسای جمهوری و نخست وزیران کشورهای اروپایی در مذاکرات سیاسی حرف‌های خوبی می‌زنند اما شرکت‌های اروپایی، در تنازع منافع میان بازار ایران و آمریکا، راه دیگری طی می‌کنند و نهایت پاسخ نخست وزیر فرانسه در برابر این پرسش که چرا توتال اعلام قطع همکاری با ایران کرده است جمله حکیمانه «من که مدیرعامل توتال نیستم» است!

شرکت توتال با خود فناوری می‌آورد اما شرکت پژو در ایران، طی سه دهه اخیر فقط فروش داشته و عملاً یک سنت در ایران سرمایه‌گذاری نکرده است.

چهل درصد از بازار خودرو ایران با تقاضای کل یک میلیون و ششصد هزار دستگاه، نصیب پژو بوده است که با فروش محصولات قدیمی و از رده خارج طی سه دهه گذشته بیش از یک میلیارد دلار سود برده است. سیتروئن و DS نیز با مونتاژ یا صادرات محصولات آماده به ایران سود قابل توجهی برده‌اند. پژو، بعد از برجام طی قراردادی با وزارت صنایع ایران در حضور رئیس جمهوری تعهد کرد که سه مدل جدید محصول ارائه کند تا در ایران مونتاژ شود و بخشی از قطعات آن در صنعت قطعه‌سازی ایران تولید شود اما اینک ناگهان نه فقط پژو بلکه اتحاد PSA(1) در لبیک به ندای آمریکا اعلام کرده است بازار ایران را ترک می‌کند.

روند وقایع فوق و خروج پی در پی شرکت‌های اروپایی از ایران نشان می‌دهد، حرف‌های سیاسی سیاستمداران اروپایی به هیچ روی قابل اتکا نیستند و میزان الحراره واقعی پایبندی یا ناپایبندی اروپا به برجام، «رفتار» شرکت‌هاست نه «گفتار» سیاستمداران.

در این اوضاع، دیگر نمی‌توان به همکاری غربی‌ها، چندان دل‌خوش کرد بلکه فقط باید به دستیابی به فناوری اندیشید. طبیعی است که همه انواع فناوری‌ها را نمی‌شود یکجا در کشور تولید کرد. فناوری‌ها حاصل هزاران سال دانش انباشته نوع بشرند. فناوری‌ها را باید آموخت و روند آموختن، پروسه‌ای زمان‌بر است. اما ما نیز به هیچ‌وجه، در ابتدای جاده نایستاده‌ایم بلکه هم دارای ذخایر گرانقدری از دانش و تجربه‌ایم و هم نخبگان ایرانی صاحب دانش در سراسر دنیا به وفور داریم.

برای گذر همیشگی از تحریم‌ها، باید فناوری‌ها را بومی کنیم تا اقتصاد کشور، اقتصاد مقاومتی شود. بومی کردن فناوری‌ها، در مدت زمان نسبتاً کم، عمیقاً نیازمند به‌کارگیری نخبگان و بازگشت نخبگان ایرانی و وطن‌دوست مقیم خارج است.

راه دور زدن تحریم‌ها از مسیر تجار حرفه‌ای و ماهر می‌گذرد اما نهایتاً به خلق بابک‌ زنجانی‌ها می‌انجامد اما راه غلبه بر تحریم‌ها از مسیر جذب و به‌کارگیری نخبگان به دست می‌آید. برای جذب نخبگان راه‌های رفته و به نتیجه نرسیده دیگر جواب نمی‌دهد باید همه شرایط و جذابیت‌های جذب نخبگان فراهم آید. با جذب نخبگان کشور مصون و آسیب‌ناپذیر می‌شود. دیگر نیازمند پژو و توتال نخواهیم بود. باید طراحی نو در انداخت و این البته به همان اندازه که دشوار می‌نماید، ضروری است.

پی‌نویس:

۱ ـ اتحاد PSA شامل شرکت‌های پژو، سیتروئن، DS، اوپل و یورو نکست است.

Email this page

نسخه مناسب چاپ