آمریکا و تناقضات درونی ترامپیسم
بخش اول
 

آمریکای دوره ترامپ گوی سبقت را در یکجانبه گرایی از دولت‌های پیشین این کشور ربوده و کاخ سفید را به سوی موقعیتی خطیر و پرهزینه می راند. این در حالی است که رئیس جمهوری این کشور وعده داده بود کاهش هزینه‌های بین المللی صرف بهبود اوضاع داخلی خواهد شد.
به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، سیاست‌های کاخ سفید در دوره ریاست جمهوری «دونالد ترامپ» انتقادات فراوانی در عرصه بین‌المللی به دنبال داشته و حتی متحدان اروپایی آمریکا به اصلی‌ترین معترضان به این سیاست‌ها مبدل شده اند.به تازگی بود بود که «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهوری روسیه رفتارهای واشنگتن را به بازی در زمین فوتبال با قواعد جودو تشبیه کرد که نتیجه آن جز هرج و مرج نخواهد بود. «امانوئل مکرون» همتای فرانسوی پوتین نیز که در اجلاس بین المللی اقتصادی سنت پترزبورگ حضور داشت با بیانی کنایه آمیز ابراز امیدواری کرد دوره‌های ریاست جمهوری آمریکا از چهار به ۱۰ سال افزایش یابد تا دولت‌ها در واشنگتن تعهدات اسلاف خویش را زیر پانگذارند. پس از این سخنان رهبران مسکو و پاریس در انتقاد از یکجانبه گرایی واشنگتن بود که صدراعظم آلمان نیز بی شکلی بی سابقه درباره پیامدهای تضعیف همکاری و چند جانبه‌گرایی در سطح بین‌المللی هشدار داد و گفت: این پیامدها می تواند به تکرار تجارب هولناک اواسط قرن میلادی گذشته و رویارویی جهانی منتهی شود. سیاست یک سال و نیم گذشته دولت آمریکا نوک پیکان انتقادات بین المللی را متوجه ترامپ و خودسری‌های وی ساخته است. رئیس جمهوری آمریکا ضمن خروج از پیمان‌های بین المللی چون پاریس و برجام که پس از سال‌ها پویش دیپلماتیک، مساعی گسترده دولت‌ها و با پشتوانه افکار عمومی جهان به دست آمد، کمر به تخریب صلح، ثبات و امنیت جهانی بسته است.
اعلان پایتختی قدس برای رژیم صهیونیستی، انجام حملات نظامی به سوریه و پشتیبانی از تجاوزگری برخی دولت‌های منطقه در کنار راه اندازی جنگی تجاری علیه رقبای اقتصادی دیگر نمودهای یکجانبه گرایی آمریکا است که نوعی افسارگسیختگی سیاسی را به نمایش می گذارد و نگرانی بسیاری از اعضای جامعه جهانی را برانگیخته است. پیش از این و در اوایل دهه گذشته، ایالات متحده تحت رهبری «جرج دبلیو بوش» و تفوق نومحافظه کاران در سیاستگذاری خارجی واشنگتن دو جنگ ویرانگر را در افغانستان و عراق به راه انداخت. تبعات سنگین تجاوز سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۳ به این دو کشور سبب ساز تحولاتی جدی در آمریکا شد تا جایی که «باراک اوباما» سناتور رنگین پوست دموکرات با شعار تغییر به کاخ سفید راه یافت و کوشید با کمترین هزینه ممکن نظامیان کشورش را از دو مهلکه خودساخته عراق و افغانستان بیرون بکشد.
پس از دوران یکجانبه گرایی بوش، اوباما تلاش خود را به کار بست تا در همکاری با دوستان غربی و حتی رقبای شرقی اهداف و منافع کلان آمریکا را پیگیری کند تا جایی که واشنگتن تحریم‌های هسته ای علیه جمهوری اسلامی ایران را با مشارکت قدرت‌های جهانی و اجماع اعضای شورای امنیت برقرار ساخت و جبهه ای بین المللی را در برابر تهران شکل داد.نکته قابل تامل اینکه ترامپ نیز در ایام رقابت‌های انتخاباتی، صرف هزینه‌های کلان برای راه اندازی جنگ‌هایی بی نتیجه در خاورمیانه را یکی از اصلی ترین انتقادات خود از دولت‌های پیشین آمریکا عنوان کرد. به گفته وی ایالات متحده نابخردانه هفت تریلیون دلار در خاورمیانه هزینه کرده درحالی که این منابع می توانست صرف سرمایه‌گذاری و بازسازی اقتصادی آمریکا شود. رئیس جمهوری آمریکا در حالی با قطع، توقف یا کاهش تعهدات مالی در سازمان‌های مختلف و نهادهای جهانی، خروج از پیمان‌های بین‌المللی، ورود به جنگ تعرفه وغیره هدف خود را شعار «نخست آمریکا» عنوان می دارد که عملا جز هزینه برای کشورش به بار نیاورده است.به عنوان مثال بسیاری از صاحبنظران اقتصادی می گویند جنگ تعرفه‌ها هر چند در آمریکا مزایایی کوتاه مدت و میان مدت را به دنبال خواهد داشت اما در سطح کلان و به شکل درازمدت تضعیف اقتصاد این کشور در سطح جهانی را به دنبال خواهد آورد .تک سونگری ترامپ به مسائل گوناگون داخلی و بین المللی و رویکرد یکجانبه گرایی وی با تحمیل هزینه‌هایی سنگین بر آمریکا و جهان، مهمترین تناقض درونی ترامپیسم به شمار می آیند و آینده ای نامعلوم را رقم زده که نگرانی و چاره جویی بسیاری از کشورها را به دنبال داشته است.
ترامپ در دام یکجانبه گرایی
تحلیلگران مسائل سیاست بین‌الملل اعتقاد دارند در عصری که بیشتر کشورهای جهان به فکر شکل‌دهی به نظم بین المللی برپایه چند جانبه گرایی هستند، سیاست‌های ترامپ به ویژه در قبال ایران ضمن برهم زدن موازنه قدرت در عرصه جهانی، امنیت ایالات متحده را دچار چالش می کند.
به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، مهمترین ویژگی که دوره ۱۸ ماهه ریاست جمهوری «دونالد ترامپ» را برجسته می سازد اتخاذ سیاست‌های یکجانبه نسبت به مسائل بین المللی بوده است. چهل و پنجمین رئیس جمهوری ایالات متحده از بدو ورود به کاخ سفید تک روی و اتخاذ سیاست‌های خودخواهانه را آشکارا دنبال کرد. خروج از پیمان آب و هوایی پاریس که کشورهای جهان بیشتر از ۲ دهه برای امضای آن رایزنی کردند، توقف قرارداد تجاری ترانس پاسیفیک (میان آمریکا و اروپا) و اعمال تعرفه‌های تجاری بر واردات به ایالات متحده از مهمترین موضوعاتی بود که ترامپ بدون توجه به خواست دیگر کشورهای جهان به صورت یکجانبه به آن‌ها پشت پا زد. یکی از آخرین اقدامات یکجانبه ترامپ خروج از توافق هسته ای با ایران بود که واکنش‌های گسترده بین المللی را به دنبال داشت.
مخالفت جهانی با رویکردهای ترامپ
خروج واشنگتن از توافق هسته‌ای ایران از جمله اقدامات چالش برانگیزی بود که رئیس جمهوری آمریکا به رغم مخالفت‌های پنج کشور روسیه، چین، فرانسه، انگلیس و آلمان اتخاذ کرد. تارنمای «مورنینگ هرالد» استرالیا در گزارشی خط‌مشی ترامپ در مسائل بین‌المللی را یکجانبه توصیف کرد و یکی از نمونه‌های بارز آن را که با واکنش جهان همراه بود خروج از برجام دانست. این گزارش اعتقاد دارد خروج ترامپ از توافق جهانیان را به واکنش در برابر یکجانبه گرایی کاخ سفید وادار کرد. «ترزا‌می» نخست وزیر بریتانیا، «امانوئل مکرون» رئیس جمهوری فرانسه و «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان این اقدام ترامپ را مایه تاسف و نگرانی خود و جهان دانستند. هر سه رهبر اروپایی بر پایبندی خود به برجام و همکاری کامل با ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی به رغم مخالفت‌های آمریکا تاکید کردند.به نوشته روزنامه «نیویورک تایمز» نخست وزیران بلژیک، استرالیا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و بسیاری از سران کشورهای جهان نیز از ترامپ به علت بی توجهی به خواست دیگر کشورها در حمایت از برجام انتقاد کردند. این در حالی است که، تنها نخست وزیر اسرائیل و پادشاهی عربستان سعودی از این اقدام حمایت کردند. با اینکه برخی مقام‌های جمهوریخواه در آمریکا هم از اقدام ترامپ تمجید کردند اما مقام‌های دموکرات به طور کلی با این اقدام ترامپ مخالفت کردند. یکی از مهمترین واکنش‌ها به سیاست‌های رئیس جمهوری آمریکا به تازگی از سوی این مقام آلمانی رسانه ای شد. تارنمای شبکه خبری بلومبرگ، در گزارشی از کاهش اعتماد رهبران کشورهای جهان به سیاست‌های کاخ سفید خبر داد و با اشاره به سخنان صدر اعظم آلمان آورد مرکل چند روز قبل در انتقاد از سیاست خارجی ترامپ، وی را به تشدید «یکجانبه گرایی» متهم کرد.به اعتقاد این مقام اروپایی، بی‌اعتبارسازی یکجانبه توافقی که از سوی جامعه بین‌المللی و حتی شورای امنیت سازمان ملل متحد تایید و تصویب شده بود، قابل پذیرش نیست. صدراعظم آلمان یکی دیگر از نمونه‌های سیاست یکجانبه ترامپ را که در تضاد با جامعه جهانی اتخاذ شد، تصمیم سال گذشته وی در مورد توافق اقلیمی پاریس عنوان کرد که نظم جهانی چندجانبه را با یک بحران واقعی درگیر ساخت.
خودسری ترامپ تهدیدی برای آمریکا
ترامپ همه توصیه ، درخواست و حتی تهدیدها را نادیده گرفت و هرآنچه را که می خواست و پیش از انتخابات و عده داده بود در حوزه بین المللی به اجرا درآورد. در واقع رئیس جمهوری ایالات متحده با بی‌اعتنایی به متحدان نزدیک خود اعتبار آن‌ها را زیر سوال برد و وجهه این کشورها در عرصه بین المللی را نابود ساخت.
به نوشته نیویورک تایمز «نانسی پلوسی» رهبر دموکرات‌های مجلس آمریکا در مورد اقدام ترامپ اعلام داشت همه کارشناسان و متحدان کاخ سفید این توافق را موفقیت آمیز دانسته‌اند و حتی مقام‌ها و مشاوران ترامپ هم توافق را موثر دیده‌اند اما رئیس جمهوری این واقعیت‌ها را نادیده گرفته است. وی تاکید کرد: تصمیم عجولانه رئیس جمهوری، تنها آمریکا را منزوی می‌کند و نه ایران را . زیرا متحدان ما به توافق احترام می گذارند و در مقابل دولت آمریکا اعتبار بین‌المللی و قدرت تاثیرگذاری خود در میز مذاکرات را از دست می دهد. تارنمای تحلیلی «لوبلاگ» نیز اقدام ترامپ در مخالفت با برجام را استوار بر پایه‌های امپریالیستی توصیف کرد و نوشت: تصمیم ترامپ برای این کار بیش از هر چیز به علت مخالفت با اوباما و باهدف بی اعتبارکردن امضای رئیس جمهوری پیش از خود و دستاورد بزرگ وی در حوزه سیاست خارجی بود. به اعتقاد تحلیلگران غربی، اما ترامپ با این کار خود نشان داد از هیچ راهبرد کلانی در این زمینه پیروی نمی کند و تنها نیات فردی وی را در مقابل اکثریت رهبران جهان قرار داده است. رئیس جمهوری آمریکا احساس می کند با انجام رفتاری مغایر با قدرت‌های کم وبیش هم تراز با کاخ سفید، می تواند ضمن برهم زدن وضع موجود، اقتدار و بزرگی واشنگتن را به رخ رقبای آمریکا بکشاند. لوبلاگ سیاست خارجی دولت ترامپ را کاملا یکجانبه گرا دانست و تصریح کرد : به ویژه آنکه در دوره ای اتخاذ شده است که جهان تمایلی به پذیرش برتری ایالات متحده ندارد. در حالی که کاخ سفید خود را به عنوان یک بازیگر غیرقابل اعتماد نمایش داد، اروپا مسیر خود را در برجام ترسیم کرده است و تلاش می‌کند تا از منافع اقتصادی بنگاه‌های خود دفاع کند.گزارش بر این باور است نوع سیاست‌های ترامپ نسبت به تهران نشانه ای از گستاخانه شدن رویکرد قدرت آمریکا است؛ رفتاری که باعث جدایی سیاست خارجی دیگر کشورها از کاخ سفید شده است. این رویه‌ها اکنون اروپا، روسیه و چین را به یکدیگر نزدیک‌تر و از آمریکا دور کرده است. تحلیلگران مسائل سیاست بین الملل اعتقاد دارند در عصری که بیشتر کشورهای جهان به دنبال شکل‌دهی به نظم بین‌المللی برپایه قواعد و مقررات در چارچوب چندجانبه گرایی هستند، سیاست‌های ترامپ در قبال ایران نه تنها موازنه قدرت را در عرصه جهانی را بر هم می زند بلکه امنیت ایالات متحده را دستخوش مخاطراتی خواهد کرد. در واقع ترامپ به جای پرداختن به موضوعات مهم داخلی و بین المللی، با واردکردن آمریکا به معرکه‌های ویران کننده و غیرضرور، ظرفیت‌ها و توانایی‌های این کشور را نابود می‌کند. ترامپ اکنون همان مسیری را می پیماید که پیش از این قدرت‌های بزرگ را به خاطر غرور و خودسری دچار زوال کرده بود.

Email this page

نسخه مناسب چاپ