چالش های اروپا برای حفظ برجام
انزوای ترامپ در ائتلاف سازی علیه ایران
بخش دوم و پایانی
 

«دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا به تازگی با خروج از توافق هسته ای رویکردهای تخاصمی با ایران را به اوج خود رساند. «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه آمریکا هم در راستای سیاست‌های خصمانه دولت آمریکا علیه ایران در یک سخنرانی فهرستی ۱۲ شرط را مطرح کرد که نیت اصلی ایالات متحده در مورد ایران را نشان می‌داد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، اقدامات آمریکا نشان می دهد که این کشور در زمینه‌های مختلف ایران را هدف قرار داده است و برای رسیدن به اهداف شوم خود به دنبال همراه کردن دیگر کشورها با خود در کارزار ضد ایرانی است. رسانه‌های عربی در روزهای گذشته اخبار و تحلیل‌هایی را در این ارتباط منتشر ساختند که این گزارش به آن‌ها می پردازد.

روزنامه «العربی الجدید» چاپ لندن و تارنمای «کتابات» عراق تلاش‌های آمریکا برای ائتلاف سازی علیه ایران را مورد توجه قرار دادند. الجدید در گزارشی به قلم «بشیر البکر» نوشت: ایران یک کشور عادی در خاورمیانه نیست. این کشور طی مدت کوتاهی از عمر انقلاب خود توانست در منطقه قدرتمند شود. اما با وجود این، آمریکا تلاش می کند ایران را زیر فشار قرار داده و تسلیم سازد. در ادامه آمده است ۱۲ شرطی که در راهبرد آمریکا علیه ایران مطرح شده اعلام جنگ اقتصادی علیه ایران به شمار می رود. این تنها ابزار آمریکا علیه ایران نیست، بلکه برای ائتلاف سازی بین المللی علیه ایران هم تلاش می شود. به نوشته تارنمای کتابات، «ابراهیم الشهابی» رئیس مرکز پژوهش‌های سیاسی و راهبردی «الجیل: نسل» اظهارات وزارت امور خارجه آمریکا درباره تشکیل ائتلاف بین المللی علیه ایران را تلاشی از سوی واشنگتن برای بالا بردن درخواست‌ها در مذاکره با ایران به شمار آورد.وی گفت: آمریکا به دنبال آن است تا در مذاکره با ایران از کشورهای عربی به عنوان اهرم فشارعلیه تهران استفاده کند. آمریکا می خواهد درباره منافع خود در سوریه، عراق و کردستان عراق با ایران مذاکره کند و این در شرایطی است که کشورهای اروپایی با تصمیم آمریکا در عقب نشینی از توافق هسته ای مخالفت کرده اند.

ناکامی واشنگتن در ائتلاف سازی علیه ایران

روزنامه‌های «الاهرام» و «عربی ۲۱» مصر و تارنمای «العهد» لبنان با اشاره به قدرت یابی ایران در منطقه، امکان موفقیت آمریکا و همپیمانان آن در ائتلاف سازی علیه ایران را دور از ذهن دانستند. روزنامه الاهرام در گزارشی به قلم «مصطفی السعید» نوشت: با وجود اینکه واشنگتن از توافق هسته ای ایران خارج شده است اما درباره قدرت آن برای ائتلاف سازی بین‌المللی جهت محاصره ایران تردیدهایی وجود دارد. اکنون اوضاع در مقایسه با زمان حمله آمریکا به عراق تغییر پیدا کرده است. آن زمان روسیه مانند وضعیت کنونی در منطقه قدرتمند و روابط روسیه و ایران هم تا این حد مستحکم نبود ، چین هم از سیاست‌های آمریکا تا این میزان بیزاری نمی جست . در صورتی که آمریکا به ماجرا جویی علیه ایران دست زند شکست سنگین تری از جنگ عراق متحمل خواهد شد درعین حال که دامنه تنش منطقه را فرا خواهد گرفت .از این رو، به نظر نمی‌رسد ترامپ و همپیمانان آن با شعله ور ساختن بحران‌ها علیه ایران و کره شمالی با امنیت خاطر به نتیجه برسند. تارنمای العهد در گزارشی به نقل از نشریه «فارین پالیسی» به اظهارت پمپئو درباره ایران پرداخت و نوشت: اظهارات پمپئو درباره ایران راهبرد به شمار نمی رود بلکه فهرستی از آرزوها است. نویسندگان این گزارش احتمال توانایی ترامپ برای همراه کردن دیگر کشورهای جهان برای تحریم ایران را اندک دانستند و نوشتند دولت آمریکا حتی نتوانسته است کارهای ساده‌ای مثل انتخاب افرادی برای پست‌های خالی در دولت را پر کند. همپیمانان آمریکا از ترامپ رنج می برند و به او اعتماد ندارند. او ثابت کرده است که به توافق نامه‌هایی که در نتیجه مذاکرات به دست آمده پایبند نیست. تیم ترامپ طرح و راهبردی برای اینکه ایران را در برابر خواسته‌های آمریکا تسلیم سازد، ندارد. چیزی که اوضاع را بدتر کرده این است احتمال آن که کاخ سفید بتواند موافقت اروپا را درباره تحریم ایران به دست آورد، اندک است. کشورهای اروپایی خواستار حفظ توافق هستند و مقامات این کشورها درباره اظهارات پمپئو موضع‌گیری منفی داشتند. دولت آمریکا بار دیگر نشان داده بی تجربه است و فهرستی از درخواست‌های به دور از واقعیت را ترسیم کرده است. آمریکا منزوی شده و سطح بی اعتمادی به این کشور افزایش یافته و آنچه رخ می دهد عبارت از یک راهبرد مصیبت بار است. به نوشته روزنامه عربی ۲۱، این رویکرد وجود دارد که عقب نشینی آمریکا از توافق هسته ای و اقدامات پس از آن نتایج معکوسی به دنبال خواهد داشت که برای واشنگتن و همپیمانان آن در منطقه زیانبار خواهد بود و آمریکا از این اقدام به نتیجه ایده آل نخواهد رسید. ایرانی‌ها می دانند که عقب‌نشینی یکجانبه آمریکا از توافق منزوی شدن واشنگتن را در پی دارد. در این زمینه «دنیس روس» مشاور مرکز پژوهش‌های واشنگتن معتقد است که تصمیم ترامپ آمریکا را منزوی خواهد کرد و عقب نشینی کاخ سفید از توافق هسته ای پیروزی برای تهران است. به نوشته روزنامه عربی ۲۱، آشکار است که آمریکا با این شیوه تلاش می کند همپیمانانی را علیه ایران به دست آورد، اما به یقین همپیمانان آمریکا در اروپا و خاورمیانه برای پرداخت هزینه ماجراجویی‌ها آمریکا آمادگی ندارند. افزون بر این، ایران هربار پس از اعلام راهبردهای جدید آمریکا علیه خود قدرتمندتر، بانفوذتر و استوارتر ظاهر می شود و این کشور به یک قدرت مهم در منطقه تبدیل شده است. محاسبات سود و زیان نشان دهنده محدود بودن گزینه‌های آمریکا است. سیاست پراگماتسیم آمریکا به این موضوع پی برده است که ایران می تواند مشکلات بسیاری برای واشنگتن در منطقه به بار آورد و هزینه رویارویی با ایران گزاف است. به نوشته روزنامه عربی ۲۱، راهبرد جدید آمریکا، قدرت و نفوذ ایران را تقویت خواهد کرد و ایران که طی ۴ دهه گذشته توانسته است نفوذ خود را در منطقه گسترش دهد با این راهبرد افزون برگسترش نفوذ در بحرین و یمن فضای ژئو استراتژیک خود را از تهران تا بغداد، دمشق و بیروت گسترش خواهد داد.این بار آمریکا در مقایسه با گذشته تنها است و به آمریکا به عنوان کشوری که به توافقنامه‌ها پایبند نیست با دید بی اعتمادی نگاه می شود موضوعی که در منزوی شدن واشنگتن نقش خواهد داشت. کاخ سفید نمی تواند همپیمانان اروپایی خود را با خود همراه سازد و همپیمان منطقه‌ای آن هم به تنهایی قدرت رویارویی با ایران را ندارند.

در این حال، آمریکا با خروج از برجام نشان داد که طرف قابل اعتمادی در مذاکرات نیست و همراه شدن دیگر کشورها با ایران در این زمینه به طور عملی پایان نظام تک قطبی به سردمداری آمریکا را به دنبال خواهد داشت.«محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه کشورمان در رایزنی و گفت وگو با مقامات کشورهای مختلف دنیا و دیپلماسی فعال، بدنبال بدست آوردن اجماع در تقابل با خروج یکجانبه آمریکا از برجام و تهدیدهای «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا برای برقراری تحریم‌های جدید است. وزیر امور خارجه ایران در این راستا پیشتر به چین، روسیه و بروکسل مقر اتحادیه اروپا و هند سفر کرد و راهکارها و سیاست‌های تهران برای مقابله با تحریم‌های جدید آمریکا را با مقام‌های این کشورها در میان گذاشت. اگر چه آمریکا به دنبال همراه کردن دیگر کشورها با خود در کارزار ضد ایرانی است. اما نگاهی به مواضع و عملکرد دیگر کشورها نشان می‌دهد که کاخ سفید در رسیدن به اهداف شوم خود ناکام خواهد ماند و خروج از برجام پایانی بر یکه تازی ایالات متحده در جهان خواهد بود. رسانه‌های عربی در روزهای گذشته اخبار و تحلیل‌هایی را در این ارتباط منتشر ساختند که این گزارش به آن‌ها می پردازد .

تحرک ایران برای خنثی سازی آثار خروج آمریکا

روزنامه‌های «الاخبار» لبنان، «الحیات» چاپ لندن ، «الشرق الاوسط» عربستان و تارنماهای شبکه «المیادین» لبنان و شبکه خبری «اسپوتنیک» روسیه تحرک ایران برای خنثی سازی آثار ماجراجویی‌های آمریکا پس از خروج از برجام و همراهی کشورهای جهان با ایران در این زمینه را بررسی کردند . به نوشته الاخبار، بار دیگر اروپا پایبندی خود را به توافق هسته ای اعلام کرد. وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا حمایت از شرکت‌های اروپایی را که با ایران در تعامل هستند، مورد تاکید قرار دادند. در این میان، ایران هم تحرکاتی را به سوی بازارهای آسیایی آغاز کرده است. این تحرک از هند آغاز شد و با نشست سه جانبه ایران، روسیه و چین که قرار است در ماه آینده برگزار شود، به اوج خود خواهد رسید . روزنامه الاخبار نوشت: هنوز هم اخباری که از بروکسل به گوش می رسد و همه تحرک دیپلماسی در اروپا برای ایران نوید بخش است. با وجود عقب نشینی آمریکا از توافق هسته ای موضع کشورهای اروپایی در حمایت از این توافق ثابت است و همکاری تجاری این کشورها با ایران ادامه دارد و اقدامات بازدارنده ای در برابر تحریم‌های آمریکا صورت می گیرد. اما از نظر ایران موضع کشورهای اروپایی به تنهایی کافی نیست. به طوری که دولت ایران برای سازگاری با اوضاعی که در نتیجه تحریم‌های آمریکا به وجود خواهد آمد راهبرد اقتصادی مشخصی را در پیش گرفته است. از این رو، دولت روحانی گسترش روابط اقتصادی با کشورهای همسایه، بازارهای آسیایی و کشورهای شرقی به ویژه هند، چین و روسیه را دنبال می کند. این بازارها برای مرحله آینده ضروری است و با اجرایی سازی تحریم‌های ضد ایرانی، این کشور می تواند از این بازارها به عنوان جایگزینی به ویژه برای فروش نفت و گاز استفاده کند.

در ادامه آمده است: شاید تحرک ایران برای تقویت روابط اقتصادی با روسیه، چین و هند سبب تشویق اروپایی‌ها برای اتخاذ سیاست‌های قاطعانه در برابر تصمیم‌های آمریکا شود. زیرا مقام‌های اروپایی اخیرا نگرانی خود را برای از دست دادن بازارهای ایرانی بیان کرده اند. همکاری ایران با کشورهای شرقی اهرم فشاری است که سبب می‌شود کشورهای اروپایی ضمانت‌هایی را برای حفظ دستاوردهای اقتصادی توافق هسته‌ای داده و از شرکت‌های اروپایی در تعامل با ایران حمایت کنند.

از سوی دیگر برپایه اظهارات «وانگ‌یی» وزیر امور خارجه چین توجه‌ها به نشست سه جانبه روسای ایران، چین و روسیه که قرار است در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای برگزار شود ، دوخته شده است. اگرچه درباره دستور کار این نشست چیزی گفته نشده است اما موضوع توافق هسته ای و همکاری پس از عقب نشینی واشنگتن از این توافق به عنوان پرونده مهمی است که توسط پکن و مسکو به عنوان حامیان توافق هسته ای مورد بررسی قرار خواهد گرفت. افزون بر این، اهمیت همکاری ایران و چین در این مرحله مورد توجه قرار خواهد گرفت و ایران می تواند به جای سرمایه گذاری شرکت‌های اروپایی همکاری با شرکت‌های چینی را در این زمینه مورد توجه قرار دهد. بر پایه اظهارات «جانگ‌هان هویی» معاون وزیر امور خارجه چین، چینی‌ها برای ادامه همکاری با ایران و جلوگیری از تعطیلی پروژه‌های مشترک بسیار تمایل دارند. مسکو نیز در مناسبت‌های مختلف تمایل برای همکاری تجاری و اقتصادی با ایران را مورد تاکید قرار داده و با امضای تفاهمنامه‌های همکاری در این زمینه به صورتی عملی این علاقه مندی خود را نشان داده است. به نوشته روزنامه الحیات، وزیر امور خارجه کشورمان در دهلی نو از تمایل جامعه بین الملل برای حمایت از توافق هسته ای احساس خوشحالی کرد و «سوشما سواراج» وزیر امور خارجه هند پس از دیدار با او گفت دهلی نو تحریم‌های یکجانبه آمریکا علیه ایران را به رسمیت نخواهد شناخت. در این دیدار دو طرف تصمیم گرفتند در همه زمینه‌ها روابطی را برقرار کنند. سواراج گفت: هند همکاری اقتصادی با ایران را ادامه خواهد داد. و تاکید کرد سیاست خارجی دهلی نو زیر فشار کشورهای دیگر مشخص نخواهد شد. به نوشته روزنامه الشرق الاوسط، «سرگئی ریابکوف» معاون وزیر امور خارجه روسیه گفت: ایران و روسیه برای ادامه همکاری اقتصادی در همه زمینه‌ها تمایل دارند و ما از تحریم‌ها نمی ترسیم. «ریچارد رابرتسون» تحلیلگر موسسه مالی اعتباری «رینیسانس کاپیتال» گفت:روسیه خواستار فروش فولاد و زیرساخت‌های بخش نقل و انتقال و غیره به ایران است و هر قدر رقبای آمریکایی و اروپایی کمتر باشد این به سود روسیه است. به نوشته تارنمای المیادین، ایران می تواند به جای تعامل بازرگانی با اروپا به بازارهای کشورهای شرقی مراجعه کند. بازارهای روسیه، چین، کشورهای آسیایی بر روی ایرانی‌ها باز است و حجم مبادلات تجاری میان این کشور با چین، ترکیه و روسیه در سال گذشته میلادی به بالاترین سطح رسیده است. نقش روسیه و چین در این زمینه با اهمیت است. این کشورها به عنوان واسطه ای میان ایران و کشورهای اروپایی می توانند تحریم‌های آمریکا را خنثی سازند. به نوشته تارنمای شبکه خبری اسپوتنیک، «فریدرک ویلیام انگدال» در گزارشی که در مرکز پژوهشی «کاتیخون» منتشر کرد نوشت: عقب نشینی یکجانبه آمریکا از توافق هسته ای در افول نقش آمریکا در اقتصاد جهانی نقش بسزایی به دنبال خواهد داشت. اقدام‌های تازه و روبه رشدی که بیشتر کشورها برای کنار گذاشتن دلار در معاملات خود به کار گرفته اند به تنهایی برای پایان دادن به نقش آمریکا کافی نیست. اما هر یک از اقدامات جنجال آفرین آمریکا دیگر کشورها را وادار می سازد تا به دنبال راه‌حلی باشند. برپایه این گزارش، دولت ایران با جدیت برای کنار گذاشتن دلار از تعاملات مالی خود تلاش می کند. این در شرایطی که بسیاری از کشورها در تلاشند در معاملات خود از دلار چشمپوشی ، از ارزهای دیگر استفاده کرده یا به معاملات پایاپای روی آورند. این اقدام سبب بحران مالی جدیدی در آمریکا خواهد شد.دلار آمریکا به عنوان ارز جهانی در قدرت واشنگتن به ویژه قدرت نظامی آن نقش اصلی را دارد. در صورتی که در معاملات جهانی از دلار چشم پوشی شود این موضوع نقش پنتاگون را در جنگ افروزی تضعیف خواهد کرد. در عین حال که با بیشتر شدن مخالفت‌ها با تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه چین، روسیه و ایران فرصت بیشتری برای اتحادیه اروپا فراهم می شود تا از دلار چشم پوشی کند. در نتیجه قدرت واشنگتن برای تاثیر گذاری بر دیگر کشورها کاسته خواهد شد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ