گسست خط تبلیغاتی علیه مناسبات تهران و مسکو
بخش اول
 

دیدار فرستاده ویژه رهبری و رئیس جمهوری با پوتین، ضمن ایجاد توافقاتی مهم میان جمهوری اسلامی ایران و روسیه، جریان تبلیغاتی رسانه‌ای علیه مناسبات دو کشور را تحت شعاع خود قرار داد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری، تا چندی پیش بسیاری از رسانه‌های غربی و کارشناسان آمریکایی از پشت کردن روسیه به ایران و ایجاد شکاف و اختلاف بین تهران و مسکو سخن رانده و مدعی بودند دیدگاه‌های کرملین در زمینه تحریم‌های «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران به کاخ سفید نزدیک شده است. برخی رسانه‌ها در تحلیل دیدار قریب‌الوقوع روسای جمهوری آمریکا و روسیه در هلسینکی فنلاند هم عنوان کردند که در این دیدار یکی از مهمترین محورهای گفت وگو دور ساختن مسکو از تهران خواهد بود. تا قبل از سفر «علی اکبر ولایتی» فرستاده ویژه رهبری و رئیس جمهوری به روسیه، حتی برخی رسانه‌ها پا را فراتر گذاشته و مدعی شدند یک معامله میان ترامپ با «ولادیمیر پوتین» بر سر موضوعات سوریه، ایران و اوکراین انجام خواهد شد.

شبکه خبری «الجزیره» به نقل از برخی تحلیلگران آمریکایی نوشت که در هلسینکی ممکن است ترامپ، رئیس جمهوری روسیه را متقاعد سازد تا همکاری بیشتری را با ایالات متحده در زمینه مسائل خاورمیانه، ایران و حتی فراتر از آن داشته باشد. پوتین موفق شده است که قدرت و نفوذ مسکو را در بسیاری از عرصه‌ها به ویژه در منطقه گسترش دهد. به همین دلیل ممکن است ترامپ از وی بخواهد تا در قبال رویکردهای ترکیه و ایران نظرات آمریکا را مورد توجه خود قرار دهد. برخی تحلیلگران غربی می گویند ترامپ در روزهای نخست ریاست جمهوری، سوریه را با اوکراین معامله کرد و این احتمال وجود دارد کاخ سفید در ادامه همین رویکرد، نفوذ و حتی الحاق کریمه به روسیه را بپذیرد به شرط آنکه پوتین نیز در سوریه دست آمریکا را بازتر بگذارد.

«جان بولتون» مشاور امنیت ملی آمریکا اظهار داشت: دیگر «بشار اسد» بازیگر اصلی سوریه نیست و سیاست‌های ایران مساله‌ای راهبردی برای ایالات متحده به شمار می‌رود. پس از شکست تروریست‌ها و عقب‌نشینی شورشیان اکنون ایران محور اصلی سیاست‌های کاخ سفید شده و مقام‌های آمریکایی به دنبال جلب نظر روسیه در اتخاذ سیاستی تند در مقابل تهران هستند. گزارش الجزیره نشست پوتین و ترامپ را به جنگ دو فیل در یک علفزار تشبیه کرده که بیشترین خسارت را به گیاهان و درختان محل وارد می‌شود. نویسنده این تحلیل اعتقاد دارد ممکن است این اروپا و خاورمیانه باشند که از پیچیدگی روابط قدرت میان دو بازیگر مهم عرصه تحولات بین‌المللی صدمه ببینند.

در واقعیت اما موضوع به این سادگی نیست. نکته آشکار آن است که ترامپ نمی تواند از تحریم‌های غرب علیه مسکو بکاهد. وی تنها می تواند این تضمین را به کرملین بدهد که تحریم‌ها را افزایش نمی دهد و وعده دهد که با جلب نظر اعضای کنگره قانون تحریم‌های روسیه را ملغی کند یا از فشار آن بکاهد. البته از نگاه پوتینِ واقعگرا ضمانت زبانی رئیس‌جمهوری آمریکا به هیچ وجه قابل اتکا نیست. در حالی که تا پیش از این رسانه‌های آمریکایی از توافق یا معامله میان پوتین و ترامپ سخن می گفتند، پس از تحولات چند روز اخیر در ارزیابی‌های خود بازبینی کرده و سطح توقع خود از نشست هلسینکی را کاهش دادند.

تارنمای «فارین پالیسی» در گزارش خود تاکید دارد که ترامپ باید تلاش کند تا با پوتین به توافقی در مورد سوریه دست پیدا کند. بر این اساس اگرچه ایالات متحده نمی‌تواند همه خواسته‌های خود را برآورده سازد اما تا دیر نشده باید از منافع باقی مانده واشنگتن در خاورمیانه محافظت کند. به نوشته این نشریه معتبر آمریکایی، اسد به تدریج کنترل همه مناطقی را که در اختیار معارضان بود به دست می‌آورد و همین موضوع بر اهمیت و ضرورت کسب توافق میان پوتین و ترامپ افزوده است تا منافع کاخ سفید در منازعه سوریه به ویژه مقابله با نفوذ ایران را حفظ کند. به نوشته فارین پالیسی «کاخ سفید واقف است که نمی تواند ایران را از سوریه خارج کند اما باید اقدامی انجام دهد تا برتری هوایی اسرائیل علیه سوریه و مواضع نظامی در داخل آن حفظ شود».

این گزارش می افزاید: امکان میانجیگری یا فشار مسکو برای خروج ایران از سوریه هم وجود ندارد بلکه باید کاری کرد تا نیروهای نزدیک به ایران تهدیدی را برای اسرائیل ایجاد نکنند. اگر ترامپ بتواند پوتین را به چنین رویکردی راضی کند به طور قطع کاری بزرگ را انجام داده است. به نظر می رسد خبرهایی که برخی رسانه‌ها از دیدار ولایتی و پوتین منتشر کردند به تغییر تحلیل‌ها منجر شده زیرا نزدیکی دیدگاه‌های ایران و روسیه را نشان می داد.

خبرگزاری «تاس» روسیه با بیان این نکته که پوتین پیامی را از سوی رهبری ایران دریافت کرد، به همزمانی این سفر با دیدار «بنیامین نتانیاهو» و رئیس جمهور روسیه پرداخت و نوشت: نخست وزیر اسرائیل همچنان به دنبال اعلان مخالفت خود با حضور ایران در سوریه است. خبرگزاری روسی «اسپوتنیک» نیز عنوان داشت فرستاده ایران در پاسخ به اقدامات صهیونیستی، تحرکات مشروع در منطقه را حق ایران دانست و تاکید کرد که ایران نیازی به اجازه از آمریکا برای حضور در دمشق ندارد. با اینکه دولت روسیه از محتوای دیدار خبری را منتشر نکرده اما اظهارات ولایتی حکایت از توافق سرمایه گذاری گسترده روس‌ها در صنعت نفت ایران و توسعه همه ‌جانبه روابط تهران- ‌مسکو در مسائل دفاعی، هسته ای و تجاری دارد. همچنین پیام‌های رد و بدل شده میان دستگاه دیپلماسی و فرستاده ویژه کشورمان با رئیس جمهوری روسیه جریان رسانه‌ای غربی‌ها علیه مناسبات تهران- مسکو را دچار گسست ساخته است.

روابط استراتژیک ایران با روسیه باید گسترش یابد

سخنگوی وزارت امور خارجه دولت اصلاحات و از دیپلمات‌های باسابقه کشور در گفت‌وگو با تسنیم به تحلیل سفر مهم ولایتی به روسیه و اهمیت روابط استراتژیک ایران با این کشور پرداخت.

پس از کش‌وقوس‌های فراوان اروپایی‌ها بر سر چگونگی ادامه روابط خود با جمهوری اسلامی ایران در برجام پس از آمریکا، «علی‌اکبر ولایتی» مشاور بین‌الملل مقام معظم رهبری به‌عنوان فرستاده ویژه ایشان و رئیس‌جمهوری کشورمان به روسیه سفر و طی دیداری با “ولادیمیر پوتین” پیام‌های رهبر معظم انقلاب و حجت‌الاسلام روحانی را در اقامتگاه رئیس‌جمهوری روسیه در منطقه “نووآگاریووا” در شمال غربی مسکو به وی تسلیم کرد.در این دیدار، طرفین ضمن تأکید بر توسعه همه‌جانبه روابط فی‌مابین در حوزه‌های دفاعی، نفتی، هسته‌ای، صنعتی، کشاورزی، توسعه تجارت و … درباره آخرین تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی به گفت‌وگو و تبادل نظر پرداختند.

ولایتی پس از دیدار با پوتین در گفت‌وگو با خبر ۱۴ شبکه یک صداوسیما به تشریح جزئیات دیدارش با رئیس جمهور روسیه پرداخت و در این رابطه گفت: در این ملاقات پیام مقام معظم رهبری و رئیس جمهوری تسلیم پوتین شد. این ملاقات حدود ۲ ساعت طول کشید که بسیار سازنده، روشن و صمیمانه بود و درباره همه موضوعات مورد علاقه دو کشور صحبت شد. درباره روابط دوجانبه، آقای پوتین از پیشرفت روابط ابراز رضایت کرد. با این حال پس از انجام این سفر تحلیل‌های متفاوتی پیرامون اهمیت این دیدارها و همچنین گسترش روابط دوجانبه تهران ــ مسکو در رسانه‌ها و محافل خبری منتشر شده است. خبرنگار گروه سیاسی خبرگزاری تسنیم به‌سراغ «حمیدرضا آصفی» دیپلمات باسابقه و سخنگوی وزارت امور خارجه دولت اصلاحات رفته و در گفتگویی نظر وی را پیرامون اهمیت این سفر جویا شده است که در زیر متن این گفت‌وگو را مطالعه می‌کنید.

آصفی در رابطه با اهمیت این سفر می‌گوید: سفر آقای ولایتی به روسیه دارای اهمیت بسیار زیادی است و در یک برهه و مقطع حساسی صورت می‌گیرد. این سفر پیرامون روابط دوجانبه در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی و امنیتی است چون منافع و نگرانی‌های ما با این کشور مشترک است و هر دو مورد تهدید تروریسم هستیم و امنیت این منطقه وابسته به همه کشورها است لذا نگرانی‌های مشترکی داریم.وی در ادامه با اشاره به نمایندگی توأمان دکتر ولایتی از سوی مقام معظم رهبری و رئیس‌جمهوری اظهار داشت: ارائه دو پیام از سوی رهبر معظم انقلاب و رئیس‌جمهوری اهمیت این سفر را دوچندان می‌کند. این دو پیام نشان می‌دهد ایران مصمم به گسترش روابط با روسیه و بعد از آن چین است.ایران مصمم است روابط خوبی که این سال‌ها با این دو کشور شکل گرفته گسترش دهد و تعمیق ببخشد. سخنگوی اسبق وزارت امور خارجه افزود: علاوه بر موضوعات دو جانبه، موضوعات منطقه‌ای از موضوعات مهمی است که در این سفر مورد توجه قرار گرفته، همچنین موضوع غرب آسیا، سوریه و دخالت کشورهای فرامنطقه‌ای مثل آمریکا و سایرین از دیگر موضوعات مهم در این سفر است که طرفین علاقه دارند روی آن تمرکز کنند.

وی در ادامه با اشاره به اصول و عرف‌های دیدارهای رسمی و دیپلماتیک گفت: نحوه ملاقات آقای پوتین با آقای ولایتی دارای معانی بسیاری است.آصفی ادامه داد: آقای پوتین دکتر ولایتی را روبه‌روی خود قرار دادند و این گفت‌وگو را به‌عنوان یک مذاکره جدی تلقی و از حالت تشریفاتی خارج کردند. نوع چیدمان نشستن نشان‌دهنده فضایی است که در روابط وجود دارد. روبه‌روی هم نشستن مخصوص ملاقات دو همتا در مذاکرات است و این نحوه قرارگیری گویای این مطلب است که آقای پوتین جایگاه دکتر ولایتی را در مرتبه خود قرار داده و برای این دیدار اهمیت قائل شده است.لذا این سفر در این مقطع پیامی روشن برای کشورهای منطقه‌ای، فرامنطقه‌ای، دوستان و دشمنان جمهوری اسلامی ایران دارد.وی با اشاره به موضوع برجام افزود: موضوع دیگری که در این سفر مورد توجه جدی قرار می‌گیرد، موضوع برجام است. روس‌ها و چینی‌ها در موضوع برجام نگاه مثبتی داشتند و مواضع آنها در حمایت از ایران برای احقاق حقوق حقه خود بسیار قوی بوده است.سخنگوی وزارت خارجه دولت اصلاحات با بیان اینکه «اگر بخواهیم برجام حفظ شود که در شرایط فعلی بهتر است که جمهوری اسلامی ایران تلاش کند که برجام حفظ شود و بهانه‌ای به دست دشمنان نیفتد»، گفت: روسیه و چین باید کنار کشورهای اروپایی قرار گیرند تا هم‌افزایی پیدا کنند و باعث تقویت این دسته از کشورها شوند.بی‌شک موضوع بداخلاقی آمریکا باید مورد بررسی قرار گیرد و سایر طرف‌های باقی‌مانده در برجام باید تلاش کنند که حقوق ایران تأمین و تضمین شود. روشن است با توجه به مذاکراتی که میان روس‌ها و چینی‌ها و اروپایی‌ها شکل گرفته، ایران باید تلاش کند تک تک کشورها را ملزم و پایبند به تعهدات خود در برجام کرده و سعی خود را معطوف به این مسئله کند که این کشورها به‌صورت جمعی در این موضوع تشریک مساعی داشته باشند.وی به حامیان رابطه بی‌قیدوشرط با غرب و منتقدین گسترش روابط ایران با روسیه و چین این‌گونه پاسخ داد: جمهوری اسلامی ایران سیاست موازنه مثبت و ایجاد تعادل در روابط خارجی خود را دنبال می‌کند، روابط ما با آمریکا روشن است، رژیم صهیونیستی هم یک استثنا است. ما با همه کشورها خواهان یک روابط برابر توأم با احترام هستیم. روسیه همسایه ماست و در همین چارچوب قرار می‌گیرد. کشورهایی مثل فرانسه و آلمان هم می‌توانند در همین زمره قرار گیرند.آصفی بر همین اساس تأکید کرد: اساس سیاست خارجی ما نه شرقی و نه غربی است که معنایش زیرسلطه نرفتن و سلطه‌ناپذیری ایران از سوی غرب و شرق است، در عین حال یکی از اصول سیاست خارجی ما برقراری روابط حسنه با همه کشورها اعم از غرب و شرق است. در اساس جمهوری اسلامی ایران آنچه نفی می‌شود سلطه‌پذیری است نه داشتن رابطه گسترده با کشورها .

آصفی در ادامه گفت: تلاش ایران در راستای ایجاد یک رابطه مستحکم با همه کشورهاست حالا اگر یک کشور غربی یا اروپایی نگران آمریکاست و یا ملاحظه‌ای در روابط دوجانبه خود با ایران دارد این موضوع دیگر به جمهوری اسلامی ایران مربوط نیست .سخنگوی اسبق وزارت امور خارجه ادامه داد: همان‌طور که جمهوری اسلامی تمایل به گسترش روابط با روسیه دارد به گسترش روابط با آلمان و فرانسه هم علاقمند است. حال اگر اشکالی در روابط دوجانبه ایران و برخی کشورهای اروپایی به‌وجود می‌آید این دیگر به ایران برنمی‌گردد بلکه این موضوع متوجه آن کشورهای غربی و اروپایی است که فراتر از منافع ملی خود نگران آمریکا هستند و از او ترس دارند.ایران نمی‌تواند منتظر بماند که یک کشور اروپایی تصمیم بگیرد که با ملاحظات خود چگونه با جمهوری اسلامی ایران رابطه داشته باشد، با این حال به‌نظر بنده نمی‌توان این را هم نگاه به شرق نامید بلکه نامش ایجاد تعادل در روابط خارجی ایران است. نگاه ایران ایجاد رابطه با تمام کشورهاست.آصفی در همین رابطه و در راستای برشمردن مزایای گسترش روابط با مسکو اظهار داشت: روسیه در موضوعات منطقه‌ای کنار ماست. روسیه در موضوعات کلیدی منطقه مواضع نزدیک به جمهوری اسلامی ایران دارد. روسیه در خصوص توانمندی دفاعی ایران نیز مواضع نزدیک به ما دارد. پس روشن است که باید روابط با چنین کشوری گسترش پیدا کند.وی در پایان گفت: علاوه بر این در موضوعات اقتصادی هم چین و هم روسیه تحفظ و ملاحظاتی را که اروپایی‌ها دارند، ندارند و روشن است که جمهوری اسلامی باید از این مزایا استفاده‌کند.

ادامه دارد

Email this page

نسخه مناسب چاپ