آزادی درعا در سوریه؛ گامی دیگر به سوی پیروزی نهایی
بخش اول
 

سرانجام پس از گذشت هشت سال پرچم ملی سوریه بر فراز اداره پست شهر درعا که تنها ساختمان دولتی باقی مانده در این شهر بود به اهتزاز درآمد.

به گزارش خبرگزاری مهر، متعاقب این عملیات آزادسازی، بیش از ۹۰ درصد مساحت استان درعا از اشغال تروریست‌های تکفیری خارج شد.این استان جزو آخرین پایگاه‌های تروریست‌ها در سوریه به شمار می رفت که در پی عملیات موفقیت آمیز ارتش سوریه و نیروهای مقاومت که از یک ماه پیش آغاز شده بود آزاد شد.آنچه این پیروزی را شیرین تر می سازد این است که شهر درعا که مخالفان از آن به عنوان مهدِ به اصطلاح انقلاب خودشان یاد می کردند با کمترین درگیری و خسارت به کنترل دولت مرکزی سوریه درآمد و تروریست‌های محاصره شده نیز همچون بسیاری دیگر از مناطق درگیری با تحویل سلاح‌های سنگین و نیمه سنگین خویش این شهر را به مقصد ادلب ترک کردند. عملیات در جنوب اما با وجود تلاش‌های گسترده و تهدید‌های پی در پی رژیم صهیونیستی با اراده محکم نیروهای مقاومت پیش رفت و هنوز هم ادامه دارد. آزادی مناطق جنوبی و به ویژه شهر درعا دارای اهمیت راهبردی و پیامد‌های مهمی است که در ادامه به برخی از آن‌ها می پردازیم.

ارزش نمادین درعا

شاید بتوان گفت جنگ داخلی و به عبارت بهتر فتنه تکفیری- صهیونیستی در سوریه در همان نقطه‌ای که آغاز شد در حال پایان یافتن است. شهر درعا نخستین منطقه ای بود که در سال ۲۰۱۱ تظاهراتی علیه دولت در آن شکل گرفت و با پیش‌بینی‌هایی که محور غربی- عربی برای به راه انداختن جنگ در سوریه انجام داده بود خیلی زود به آشوب کشیده شد. محور غربی- عربی با همکاری تنگاتنگ عناصر اطلاعاتی اردنی برنامه‌های گسترده‌ای برای در اشغال نگاه داشتن درعا داشتند و می کوشیدند با برسازی نمادین این منطقه به عنوان مهد خیزش علیه دولت قانونی سوریه نور امید را در دل تروریست‌ها روشن نگه دارند اما عملیات حرفه‌ای ارتش که از مدت‌ها پیش با رصد دقیق اطلاعاتی و نفوذ به منطقه کلید خورده بود تمام نقشه‌های آنان را نقش بر آب کرد.

بسته شدن راه پشتیبانی تروریست‌ها

از نخستین روزهای پدیداری بحران سوریه مرزهای جنوبی این کشور محل اصلی پشتیبانی انسانی و تجهیزاتی از تروریست‌ها بود و علاوه بر آن زخمی‌های آنان نیز در بیمارستان‌های نظامی اردن و بیمارستان‌های صحرایی تاسیس شده در مناطق اشغالی و با همکاری کامل صهیونیست‌ها درمان و دوباره راهی نبرد با نیروهای دولتی سوریه می شدند. بنابراین پاکسازی استان درعا یکی از اصلی ترین شریان‌های کمک رسانی به تکفیری‌ها را مسدود ساخت. در حال حاضر مسدود کردن راه‌های لجستیکی و کمک‌رسانی به تروریست‌ها بسیار حائز اهمیت است. کوتاه شدن دست تکفیری‌ها از کمک‌های خارجی، آنان را در تنگنا قرار داده و ضمن کاهش توان رزمی و عملیاتی، روحیه آن‌ها را نیز تضعیف کرده و راه را برای تسلیم شدنشان هموار می کند. تاکتیک محاصره تروریست‌ها نیز درست به همین دلیل از کارایی بالایی برخوردار است و تاکنون در هر نقطه از خاک سوریه که به کار گرفته شده توانسته کارآمد باشد. همچنین درعا نیز مانند غوطه شرقی به دلیل نزدیکی به پایتخت همواره یک خطر بالقوه به شمار آمده و هرچند وضعیت پایتخت مدت‌هاست که تثبیت شده بود اما حضور تروریست‌ها در آن منطقه به عنوان نوعی اهرم فشار علیه دولت سوریه مورد بهره برداری قرار می گرفت و مانع از اعمال اقتدار و حاکمیت دولت بر این بخش از خاک کشور می شد.

صهیونیست‌ها و جولان اشغالی

آزادی مناطق جنوبی سوریه و نزدیک شدن ارتش و نیروهای مقاومت به خط تماس منطقه اشغالی جولان زنگ خطر را بار دیگر برای رژیم صهیونیستی به صدا درآورد. چرا که اسراییلی‌ها در طول این چند سال تمام تلاش خود را به کار گرفتند تا با کمک به گروه‌های تروریستی میان خاک اصلی سوریه و سرزمین جولان یک منطقه حائل ایجاد کنند. از سوی دیگر بازپس‌گیری منطقه راهبردی تل‌الحاره نیز از اهمیت فراوانی برخوردار است. تا پیش از بحران در سوریه این نقطه دارای پیشرفته‌ترین سایت‌های پدافند هوایی بوده و شبانه روز به رصد فعالیت‌های صهیونیست‌ها مشغول بود. با سقوط این سایت که با خیانت یکی از فرماندهان ارتش سوریه رخ داد اشراف هوایی مقاومت در منطقه از دست رفته و از آن پس تا همین امروز نیروی هوایی اسراییل بار‌ها و بار‌ها به اهدافی در سوریه حمله کرده است. پیروزی‌های اخیر ارتش سوریه در جنوب این کشور راه را برای پاکسازی کامل این منطقه و سپس آزادسازی قنیطره در همسایگی جولان اشغالی- که اینک در محاصره قرار دارد- فراهم آورده است. به نظر می‌رسد با وجود تمام کارشکنی‌های جبهه غربی-عربی و همچنین رژیم صهیونیستی عزم دولت سوریه برای بازپس گیری نواحی اشغالی از تروریست‌ها جدی است و هیچ تهدیدی از هیچ طرف نمی‌تواند خللی در این خواست همگانی مردم سوریه پدید آورد. راهکار بسیار کارآمد ارتش سوریه در محاصره و سپس رایزنی و توافق برای خلع سلاح و تسلیم تروریست‌ها در بسیاری از مناطق درگیری و از جمله درعا توانسته ضمن تضمین پیروزی برای نیروهای دولتی از وارد آمدن تلفات انسانی و خسارات مادی به این نیروها پیشگیری کند. حال باید منتظر ماند و دید که پس از فراغت نیروهای ارتش و مقاومت از نبرد در درعا و روشن شدن تکلیف قنیطره چه سرنوشتی در انتظار شهر ادلب خواهد بود که امروزه با حضور هزاران تروریست تکفیری از ملیت‌های گوناگون و گروه‌های ریز و درشت به یکی از کانون‌های اصلی تروریستی در جهان بدل گشته است. روشن است که وجود چنین منطقه‌ای در خاک سوریه به هیچ روی از سوی دولت و ملت این کشور پذیرفتنی نیست .

مقصد بعدی ارتش سوریه

دولت سوریه در استان درعا در جنوب سوریه، مهد اعتراضات علیه دمشق در سال ۲۰۱۱پیروزی آسان و سریعی را در برابر گروه‌های مخالف که سال‌ها کنترل منطقه را در دست داشتند، به دست آورد اما نقشه نفوذ گروه‌ها در سوریه بعد از هشت سال جنگ چگونه تغییر یافته است؟ همچنین براساس ارزیابی تحلیلگران، نبرد آتی در استان قنیطره در نزدیکی اراضی اشغالی سخت‌تر به نظر می‌رسد.

به گزارش ایسنا، روزنامه فرامنطقه‌ای الشرق الاوسط در گزارشی نوشت، در پی پیشروی سریع ارتش سوریه در استان درعا نیروهای نظام سوریه اکنون در سایه خسارت‌های پی در پی گروه‌های مخالف بیش از ۶۰درصد مساحت کشور را در دست دارند. از زمان مداخله روسیه به نفع ارتش سوریه در سپتامبر ۲۰۱۵نیروهای نظام سوریه پیروزی‌های پی‌درپی علیه مخالفان مسلح و داعش داشته‌اند که برجسته‌ترین آن حلب (دسامبر ۲۰۱۶)، تدمر (مارس ۲۰۱۶ ) و غوطه شرقی دمشق (آوریل ۲۰۱۸) بوده است.

به گفته دید‌بان حقوق بشر سوریه (وابسته به مخالفان سوریه)، بعد از بازپس‌گیری غوطه شرقی و کل دمشق و بخش اعظم درعا نیروهای نظام سوریه با توجه به مساحت سوریه که ۱۸۵کیلومتر مربع است اکنون ۶۱درصد از مساحت کل کشور را در اختیار دارد در حالی که قبل از عملیات گسترش نفوذ تنها ۱۷درصد را در اختیار داشت. ارتش سوریه به طور تدریجی شهرهای مهم مثل حلب، حمص، درعا و کل دمشق را به دست گرفت و در حالیکه حضور خود در مناطق ساحلی در غرب کشور را هم حفظ کرد. به گفته فابریس بالانش، جغرافیدان سوری، در مناطق تحت تسلط دولت سوریه ۷۲درصد جمعیت این کشور زندگی می‌کنند و شش میلیون سوری نیز در خارج از کشور آواره هستند و حدود هفت میلیون تن نیز از بین ۲۳میلیون تن از منازل‌شان کوچ کرده‌اند. در غرب درعا شهرک‌ها به تدریج به توافقنامه‌های آشتی با دولت سوریه پیوستند و نیروهای نظام سوریه در عین حال بر بخش‌هایی از قنیطره در هم‌جواری درعا تسلط دارند در حالی که نیروهای مخالف در مناطق محدودی در حومه حما (مرکز شمالی) و نیروهای مورد حمایت آنکارا در بخش‌های وسیعی از حلب در شمال سوریه مستقر هستند.

تحریر الشام نیز بر بخش اعظم ادلب در شمال غرب تسلط دارد و در حال حاضر گروه‌های مخالف و هیئت تحریر الشام ۹درصد مساحت کشور را در دست دارند. داعش نیز به تدریج از سال ۲۰۱۵مناطق تحت تسلط خود را در مقابل پیشروی کردها در حومه حلب، سپس استان رقه و نیز در مقابل ارتش سوریه از دست داد.داعش اکنون حدود سه درصد از خاک سوریه را در دست دارد و در منطقه‌ای محدود در استان دیر الزور در شرق سوریه و در نزدیکی مرزهای عراق و سوریه و در بادیه سوریه در مرکز کشور است. گروه “جیش خالد بن ولید” هم‌پیمان داعش نیز در منطقه‌ای محدود در جنوب غرب درعا مسلط است و گروه‌های وابسته به آن نیز در ادلب فعالند.کردها نیز بعد از دوره‌های در عزلت بودن در سال ۲۰۱۲در مقابل کاهش نفوذ نیروهای سوریه در مناطق کردنشین نفوذشان سیر صعودی یافت. با عقب‌نشینی تدریجی نیروهای دمشق کردها اداره موقت در سه اقلیم در شمال سوریه را اعلام کردند.یگان‌های مدافع خلق کرد، ستون فقرات نیروهای دموکراتیک سوریه، حمایت‌هایی را از ائتلاف ضد داعش دریافت کردند و توانستند تندروها را از مناطق گسترده در شمال و شمال شرق سوریه بیرون برانند. اما کردها در مارس ۲۰۱۸عفرین را در پی عملیات نظامی ترکیه و شورشیان ارتش آزاد سوریه از دست دادند. کردها در حال حاضر بر بیش از ۲۷درصد مساحت سوریه کنترل دارند.

جبهه بعدی عملیات ارتش سوریه کجاست؟

حضور گروه‌های مخالف و افراطی در سوریه تقریبا به بخش‌هایی از دو منطقه اصلی یعنی دو استان قنیطره و ادلب در شمال غرب این کشور تا جرابلس در حومه شمالی حلب محدود شده است.نیروهای دولت سوریه اخیرا پرچم این کشور را بر فراز ساختمان‌های دولتی در محله‌های تحت کنترل مخالفان در شهر درعا به اهتزاز درآوردند.نیک هریس، پژوهشگر موسسه امنیت آمریکا اظهار داشت: با آزادسازی شهر درعا، بشار اسد (رئیس جمهوری سوریه) این پیام را می‌دهد که هر منطقه‌ای که علیه او قیام کند، هرگز خارج از کنترلش نخواهد بود.با برافراشته شدن پرچم سوریه در درعا، هریس تاکید کرد: اسد تصمیم دارد که درعا را از نماد قدرتمند مخالفت در برابر دولتش به نمادی برای تسلیم تبدیل کند.

کریم بیطار، پژوهشگر مرکز روابط بین‌الملل و استراتژیک گفت: نبرد در درعا سخت‌ترین نبرد در سوریه نبود اما یکی از مهمترین نبردهای نمادین بود. طبق گزارش گروه بین‌المللی بحران‌، گروه‌های مخالف سوری تحت حمایت اسرائیل در استان کوچک قنیطره فعالیت دارند و به نظر می‌رسد آنها تلاش می‌کنند شرکای خود در منطقه را تقویت کرده و امنیت منطقه حائل در مرزهایشان را تضمین کنند.سام هیلر، از پژوهشگران گروه بین‌المللی بحران گفت: قنیطره به شکلی ویژه یک منطقه حساس بوده و چالش نظامی و سیاسی خاصی را ایجاد خواهد کرد. مساله پیچیده‌ای است، دولت سوریه باید بدون تحریک اسرائیلی‌ها و اقدام نظامی ویرانگر آنها راهی برای پیشرفت بیابد.طبق گزارش دید‌بان حقوق بشر سوریه، درگیری‌ها میان نیروهای دولت سوریه و گروه‌های مخالف در استان قنیطره دو روز قبل شدت یافت و خیلی زود حملات راکتی اسرائیل علیه پایگاه‌های ارتش سوریه متوقف شدند.فابریس بالانش نیز اظهار داشت: کار در استان قنیطره به ویژه منطقه حائل در جولان سخت خواهد بود زیرا این امر به توافقی با اسرائیلی‌ها نیاز دارد. بالانش افزود: ولادیمیر پوتین و بنیامین نتانیاهو باید به توافقی برای استقرار نیروهای روس یا خارج کردن شبه‌نظامیان به سمت ادلب دست یابند، این مساله پیچیده احتمالا به کمی زمان نیاز دارد. بیطار، پژوهشگر مرکز روابط بین‌الملل و استراتژیک گفت: جنگ در سوریه شامل تعداد زیادی از بازیگران بین‌المللی است که بر این باورند، آنها هنوز حرف آخر را نزده‌اند و به همین دلیل احتمالا در ماه‌های آتی شاهد موج جدیدی از خشونت‌ها خواهیم بود.برخی تحلیلگران بر این باورند که احتمالا استان ادلب در مجاورت ترکیه که بخش عمده آن در کنترل هیئت تحریر الشام (النصره سابق) است، مقصد بعدی دمشق خواهد بود. هیلر، از پژوهشگران گروه بین‌المللی بحران نیز با اشاره به این نکته که ترکیه ادلب در نزدیکی مرزهای خود را خط قرمز خود می‌داند، اظهار داشت: پس از اتمام درگیری‌ها در جنوب غرب سوریه، نیروهای دمشق به ادلب خواهند رفت اما مهم‌تر از اینکه درگیری‌ها در ادلب چالشی نظامی ایجاد کند، گروه‌های سیاسی مختلف در این استان با یکدیگر درگیر می‌شوند .بالانش با تاکید بر اینکه باید به توافقی با ترکیه دست یافت، گفت: دمشق تلاش می‌کند کنترل بخش کوچکی از ادلب تا پل الشغور را که بخشی در مجاورت بزرگراه حلب-دمشق است، به دست بگیرد.

ادامه دارد

Email this page

نسخه مناسب چاپ