محک
نقد و نگاهی به سیاست تحریم ترامپ!
ابوالقاسم قاسم زاده
همه گزارش‌های خبری درباره اجرای سیاست تحریم ترامپ علیه ایران حکایت از مشکلات اجرایی بسیار دارد. سیاست تحریم ترامپ سه بخش عمده و اصلی دارد.

۱ـ جنگ روانی علیه جمهوری اسلامی ایران در راستای ایجاد شورش‌های اجتماعی در سراسر کشور.

۲ـ بایکوت تجاری ـ مالی ایران از طریق کنترل و محاصره روابط بانکی و پولی و تهدید کشورها که در صورت ادامه روابط تجاری ـ مالی با ایران در لیست سیاه آمریکا قرار خواهند گرفت.

۳ـ محاصره نفتی ایران بطوریکه در عمل هیچ کشوری از ایران نفت و گاز خریداری نکند و بقول ترامپ، صادرات نفت و گاز ایران به صفر برسد!

این موارد اهم و شاخص طرح و یا برنامه رئیس‌جمهور آمریکا است، بعد از آنکه از معاهده بین‌المللی برجام خارج شد. موازی با اعلام این عناوین، ترامپ و بخصوص وزیر‌دفاع آمریکا مدام می‌گویند در پی جنگ نظامی و یا اجرای طرح براندازی جمهوری اسلامی ایران نیستند و خواهان گفتگوی مستقیم با دولت ایران برای دستیابی به یک توافق بزرگ هستند. ترامپ گفته است، بدون هیچ پیش‌شرطی آماده گفتگوی مستقیم با ایران است تا بقول او «توافق بزرگ قرن» بدست آید تا آمریکا و ایران به معاهده و قراردادی به مراتب بزرگتر و بهتر از توافق برجام برسند!

در نگاه به این شرایط و سه مورد اصلی از سیاست تحریم آمریکا علیه ایران به اختصار می‌توان چنین نوشت:

۱ـ سیاست اجرایی جنگ روانی علیه ایران بیش از چند ماه است که کلید خورده است. مرکزیت فرماندهی رسانه‌ای این جنگ را اسرائیل و لابی قوی صهیونیست‌ها در آمریکا، بخصوص ارگان اپک در نیویورک بعهده دارد. مخارج و هزینه‌های دلاری آن را دولت سعودی و شیخ‌نشین ابوظبی بعهده گرفته‌اند. هدف ترسیم سیمای آشفته زده و بحرانی از ایران امروز است که در درون دچار اغتشاش و از‌هم‌‌پاشیدگی شده است و در روابط بین‌‌المللی نیز دچار انزوا و بایکوت شده است. در کاخ سفید پمپئو وزیر خارجه ترامپ همچنین جان‌بولتن مشاور امنیتی ترامپ هدایت جنگ روانی علیه جمهوری اسلامی ایران را دنبال می‌کنند. پمپئو وزیر خارجه ترامپ در سخنرانی اخیر خود در کالیفرنیا، رسماً اعلام کرد، ما جنگ روانی(خبری ـ تبلیغاتی) را علیه جمهوری اسلامی ایران ادامه می‌دهیم. برای این‌کار شبکه صدای فارسی آمریکا را بیست و چهارساعته خواهیم کرد و همه رسانه‌های فارسی‌زبان در خارج از ایران (بی‌.بی.‌سی فارسی و …) همچنین مطبوعات در آمریکا و اروپا را به خدمت می‌گیریم!

از میان انواع و اقسام شبکه‌های فارسی‌زبان خارج کشور و رسانه‌های بیگانه، فعلاً شبکه بی.‌بی.‌سی فرماندهی اجرایی جنگ روانی علیه ایران را به شدت دنبال می‌کند. یکی از کارشناسان رسانه می‌نویسد: «بی‌بی‌سی فارسی قرارگاه جنگ روانی علیه جمهوری اسلامی ایران و کانون استراتژیک این پروژه «سعودی ـ آمریکایی ـ اسرائیلی» است که در تفاهم‌نامه‌های امنیتی ـ تخریبی، میان سرویس‌های بین دولتی این نقش را برعهده‌اش گذاشته‌اند. در این پروژه مهم این نیست که دولت انگلیس حضور ندارد، بلکه از آن جهت است که سرویس اطلاعات انگلیس در هر پروژه‌ای امنیتی وارد می‌شود تا از بده بستان‌ها جا نماند. برای دیگران بازی می‌کند تا دیگران هم در جایی دیگر برای او بازی کنند.» این کارشناسان رسانه در نگاه و نقد عملکرد بخش فارسی بی.بی.سی می‌نویسند: «نقش بی.بی.سی فارسی کاملاً فرماندهی این جنگ است و جایگاه استراتژیک در آن پیدا کرده است. فرماندهان میانی جنگ روانی «بی‌بی‌سی فارسی» یعنی مدیران و معاونان این شبکه، دقیق و شفاف اطلاعات و نااطلاعات را براساس استراتژی اصلی طراحی شده، به چند خبرنگار که در جایگاه افسران این جنگ نشسته‌اند، می‌دهند و آنان را در هم می‌آمیزند و با تکنیک‌های ژورنالیستی دکلمه می‌کنند.

این مسیر گام به گام و اندک‌اندک رشد کرده و پیش رفته است و به یک‌باره رخ نداده است. اینگونه است که مدتی است در این شبکه، تنها چند خبرنگار بیش از دیگران محور می‌شوند و برخی هم حاضر به همکاری نیستند و پس از سال‌ها، خداحافظی می‌کنند.

پیشکسوتانی که تا دیروز اعتبار بی‌بی‌سی فارسی بودند و آنان را می‌نمایاندند تا «برند» خود را تقویت کنند، امروز دیگر بلا استفاده شده‌اند و البته اهمیت این جنگ آنچنان است که حاضرند پیشکسوتان را قربانی و حذف کنند.»

در همین راستا، بی‌‌بی‌سی فارسی امروز شروع به توزیع نیروی رسانه‌ای خود به سایر رسانه‌های معارض جمهوری اسلامی ایران هم می‌کند. «اینگونه است که خبرگزاری «رویترز» از بی‌بی‌سی یار کمکی می‌گیرد و به صورت غیرحرفه‌ای حاضر می‌شود، اعتبار بین‌المللی خود را تنها به‌خاطر پیاده کردن تفاهم‌نامه‌های امنیتی زیر سؤال ببرد و خبرسازی زرد کند تا ایران پیش از پیش در افکار عمومی داخلی و خارجی درماند.»

۲ـ اما اجرای تحریم‌ تجاری ـ مالی ایران از طریق محاصره و کنترل روابط بانکی و پولی. کاخ سفید و وزارت خارجه آمریکا چندین‌بار اعلام کرده‌اند هر کشوری یا بانک بین‌المللی که با ایران روابط بانکی را ادامه دهد در لیست سیاه آمریکا قرار خواهد گرفت و باید جریمه‌های سنگین بپردازد.

آمریکا تا اینجا با تهدید و نقض قوانین روابط تجاری و بانکی، چندین بانک به‌خصوص در اروپا را مجبور به رعایت دستورالعمل‌های تحریم بانکی خود کرده است. اما تا اینجا اغلب کشورها این اقدام ترامپ را خلاف قوانین تجارت آزاد و روابط پولی و بانکی دانسته‌‌اند، وزیر خارجه آمریکا به ترکیه آمد تا مگر ترکیه چرخش مالی ایران در بانک‌های خود را مسدود کند. جواب سخت و علنی اردوغان و دولت ترکیه، عملا برای آمریکا شکست بود. همین تقاضا از دولت‌های هند، آفریقای جنوبی، روسیه، چین و اتحادیه اروپا، به‌خصوص دو کشور اصلی آن فرانسه و آلمان انجام گرفت که همگی به تقاضای ترامپ، جواب رد داده‌اند. اگرچه بانک‌های خصوصی در اروپا همچنان در این دایره با مشکلات گوناگون مواجه شده‌اند، آلمان، اعلام کرد که در راستای اجرای توافق برجام، بانک خاصی برای مبادله مالی با ایران را سامان می‌دهد. فرانسه نیز به‌طور رسمی مبادله مالی با ایران (دولت ـ دولت) را ادامه می‌دهد و چتر پوششی برای کمپانی‌های بزرگ خود در روابط و قراردادهای تجاری ـ صنعتی ایجاد کرده است.

همه شواهد نشان می‌دهد که جاده تحریم بانکی ایران، آنهم به‌صورت فراگیر و در سطح بین‌المللی برای آمریکا آسان نیست و در مسیر اجرایی با مشکلات بسیار پیچیده‌ای مواجه شده است. اگرچه در فضای جنگ روانی، در این بخش به‌صورت مستمر خبرسازی می‌شود.

چین، روسیه و کشورهای همسایه ایران، ترکیه و پاکستان، همچنین هند راهکارهای متعددی را برای عبور و دور زدن از دستورالعمل بایکوت بانکی ترامپ علیه ایران در پیش گرفته‌اند. واقعیت این است که در بخش بایکوت تجاری ـ مالی و به‌خصوص کنترل و قطع روابط بانکی ترامپ علیه ایران مشکلات متعددی پیش‌بینی می‌شود، اما به یقین در این بخش هنوز ترامپ موفقیت‌ همه‌جانبه و کامل به‌دست نیاورده است.

جایگزین برای دلار با ارزهای پولی کشورهای گوناگون و اجرای آن از مسیرهای متفاوت، زنگ شکست طرح ترامپ برای بایکوت بانکی ایران شده است، اگرچه در این بخش توان «ایذایی» دارد.

۳ـ و اما بخش سوم، محاصره نفتی ایران که تاکنون اغلب کشورهای مهم و خریدار نفت ایران آن را احمقانه، غیر قابل اجرا و خطرناک خوانده‌اند. ترکیه چندین‌بار رسماً اعلام کرده است که زیر بار فشار ترامپ نخواهد رفت و همچنان روابط خرید نفت و گاز با ایران را ادامه خواهد داد. روسیه و چین، همچنین اتحادیه اروپا جواب رد به ترامپ داده‌اند. وزیر خارجه چین دیروز در سنگاپور هنگام دیدار با ظریف وزیر خارجه کشور ما گفت: «چین همچنان به خرید نفت و گاز از ایران ادامه خواهد داد و تقاضای ترامپ برای قطع خرید نفت و گاز از ایران را رد کرده است.»

اغلب کشورهای بزرگ و مهم در جهان، به خصوص روسیه، چین و اتحادیه اروپا، بازی با نفت و گاز از سوی ترامپ در حوزه خلیج فارس را خطرناک خوانده‌اند که هر لحظه ممکن است آتش جنگی ویرانگر را دامن بزند!

ترامپ اگرچه طرح تحریم‌ های اولیه و ثانویه علیه جمهوری اسلامی ایران را با جنجال تبلیغاتی دامن می‌زند، از منظر اغلب کارشناسان سیاسی ـ اقتصادی، اجرای آن برای او در داخل و در روابط خارجی آمریکا مشکلات متعددی را ایجاد خواهد کرد که از هم اکنون برای ترامپ به صورت «ریسک خطرناک!» خوانده می‌شود. دریچه‌ای که ترامپ برای گفتگوی مستقیم با ایران باز کرده است ناشی از شنیدن زنگ خطر چنین ریسکی است که البته در داخل و خارج آمریکا برای او بحران آفرین خواهد شد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ