یادداشت
گفتگوی تلویزیونی رئیس‌جمهوری
‏*دکتر شبان شهیدی مودب‏
اگر چه سخنان رئیس قوه مجریه در فرصتی که رسانه ملی به وی داده بود، امید آفرین، شامل و تحلیلی و پر پیام بود لیکن به گرانی‌ها و عدم نظارت بر قیمت‌های اقلام مصرفی روزمره زندگی مردم، آن گونه که افکار عمومی انتظار داشت، پرداخته نشد. همچنین رئیس‌جمهوری محترم در تحلیلی که از التهاب ارزی ارائه کرد، عملا تقصیر را به گردن عوامل خارجی انداخت و گرچه فشارها و توطئه‌های عوامل برون‌مرزی را که هر روز رنگ تازه‌ای می‌گیرد باید لحاظ کرد، لیکن نپرداختن به اعمال سیاست‌های بانکی دولت و پایین آوردن بهره‌های بانکی قبل ازطراحی سازو کاری که نقدینگی رها شده را به سوی تولید سوق دهد، جای شگفتی داشت.نمی توان نقش سرمایه‌های سرگردان خارج شده از بانک‌ها را در ایجاد التهاب در بازار ارز و سکه از نظر دور داشت و تردیدی نیست مشاوران اقتصادی رئیس‌جمهوری، ایشان را در جریان ماوقع بازار مصرف و گرانی بدون مهار کالاها قرار می‌دهند. همچنین نمی‌توان در صداقت گفتار جناب آقای روحانی که می‌گوید هدف دولت تسهیل و بهبود زندگی مردم است تردید داشت. این نکته هم نمی‌تواند مغفول واقع شود که نباید همه کاسه کوزه‌ها را در پیدایش مشکلات کمر شکن زندگی اقشار کم درآمد جامعه که با بزرگواری بار سنگین معضلات اقتصادی را بدوش می‌کشند،بر سر قوه مجریه شکست؛ لیکن عبور از این مهم در گفتگوی دوشنبه شب روحانی را هم نباید نا دیده انگاشت. نکته دیگری که در صحبت‌های دکتر روحانی شکافته نشد، رابطه قیمت‌ها با نرخ شناور ارز در بازار ثانویه است، زیرا به هر دلیل وضع کشور به گونه‌ای است که نوسانات بهای ارز خارجی در یک فضای بسته صورت نمی‌گیرد که فقط در بازار مالی تاثیر داشته باشد بلکه اگر قرار باشد میزان افت و خیز نرخ ارز به‌گونه‌ای باشد که از حد رایج تجاوز کند، بی ثباتی دیگری در بهای اقلام پر مصرف زندگی مردم رخ خواهد داد.‏

نکته دیگر در اظهارات جناب رئیس‌جمهوری به ایجاد بیش از ۷۰۰ هزار شغل جدید بر می‌گردد. گرچه باید این خبر را به فال نیک گرفت و از ایشان تشکر کرد که منکر وجود ۳ میلیون بیکار ثابت در جامعه نشدند، لیکن این نکته در ارائه عدد و رقم از سوی جناب روحانی ذکر نشد که در ماه‌های اخیر به دلیل التهابات ارزی و بالا رفتن قیمت‌ها، چه میزان بیکاری جدید در جامعه پیدا شده است. شاید این واقعیت را صدا و سیما بهتر از مرکز آمار و دیگر تشکیلاتی که به‌دولت عددو رقم می‌دهند بتواند، ارائه دهد. متاسفانه شمار زیادی از جوانانی که با سرمایه‌ای اندک توانسته بودند دست به ابتکار زنند و کارآفرینی کنند، با وضع نا بسامان چند ماه گذشته به اجبار در زمره بیکاران قرار گرفته‌اند که ذکری از آنان به‌میان نیامد. اتفاقاً همین قشر کار آفرین جوان تحصیلکرده‌اند که مجبور به مهاجرت می‌شوند به این امید که بتوانند در دیار دیگری به کاری با ثبات بپردازند، هرچند نباید مشکلات عدیده مهاجرت را برای آنان نادیده گرفت. ‏

گفتگوی جناب رئیس‌جمهوری با شروع دور نخست تحریم‌های آمریکا همزمان شد. نیت شوم آقای ترامپ که علیرغم ژست‌های طرفداری از مردم ایران در واقع همین مردم را هدف قرارداده است، نباید کسی را بفریبد. این واقعیت را هم نمی‌توان انکار کرد که خصومت دولت‌های آمریکا در چهار دهه گذشته با مردم ایران مستمراً ادامه داشته است. در این مقال هم نمی‌توان به تحلیل چرایی این سیاست ضد ایرانی دولتمردان آمریکا پرداخت، لیکن باید از جناب روحانی هم تقدیر کرد که متناسب با شرایط، مواضع منطقی اتخاذ کرده است و همان گونه که پریشب گفتند روحانی ۹۷ همان روحانی ۹۶ است، لیکن اتخاذ مواضع خصمانه رئیس‌جمهوری آمریکا به‌گونه‌ای بوده است که آقای روحانی نمی‌تواند با زبان سال ۹۶ سخن بگوید. مواضع وزیر خارجه ما هم که بخوبی از ماهیت نظام ایالات متحده آمریکا شناخت دارد، به تبع رئیس دولت باید تغییر کرده باشد، هر چند لحن حماسی در سیاست خارجی باید کمرنگ‌تر از موضعگیری‌های رایج دیپلماتیک باشد. امام راحل یک بار به وزیر خارجه وقت هشدار داده بودند که موضعگیری‌های وزارت خارجه نباید مانند سرمقاله روزنامه باشد. رئیس‌جمهوری با تحلیل واقع بینانه کوتاهی، موضوع مذاکره با آمریکا را به‌خوبی تبیین کرد و با توضیحی که ارائه داد گفت در صورت مشاهده صمیمی بودن رئیس‌جمهوری آمریکا، جمهوری اسلامی از مذاکره با آن واهمه ندارد، کما این که تاکید کرد در دولت دونالد ترامپ لااقل در دو مورد وزیر خارجه ما با همتای آمریکایی خود مذاکره کرده است. متاسفانه افراد یا محافل خاصی چنین می‌پندارند یا القا می‌کنند که سر سختی دولت و مقامات ایران در مذاکره با آمریکا مشکلات کنونی را به‌وجود آورده و موجب از سر گیری تحریم‌ها شده است.البته در تحلیل اوضاع پیش آمده عوامل متعددی دخیل بوده است، لیکن این ساده انگاری است که تصور شود مقامات کشورمان از مذاکره رویگردانند یا مذاکره را تسلیم شدن تلقی می‌کننند. عملکرد رئیس‌جمهوری آمریکا در مدتی که زمام امور را به‌دست گرفته به گونه‌ای بوده است که حتی متحدان آمریکا از تحمیل‌های یکطرفه دونالد ترامپ به‌شدت آزرده خاطرند و مواضع متغیر و متلون مستاجر کاخ سپید و خصومت وی با تمامی اقدامات دو دولت باراک اوباما به گونه بی‌سابقه‌ای آمریکا را در دنیا غیرقابل پیش بینی و اعتماد ناپذیر کرده است و در چنین شرایطی هیچ منطقی اقتضا نمی‌کند کشور ما به شرایط تحمیلی واشنگتن تن در دهد.متاسفانه در جریان مذاکرات برجام عده‌ای چنین وانمود کردند که حل مشکلات کشور در گرو مذاکره با آمریکا خواهد بود و گرچه واقعیت‌های تاریخی و موقعیت سیاسی راهبردی ایران به معنای جغرافیایی کلمه ایجاب می‌کند که با قدرت‌های بزرگ رابطه با احترام متقابل و بدون دخالت آنها در کشورمان داشته باشیم، اما تا آنجا که به آمریکا بر می‌گردد بعد از پیروزی انقلاب دولت آمریکا رابطه‌اش را با ایران قطع کرد و گرچه این اقدام به بهانه تسخیر سفارت آن کشور صورت گرفت لیکن جمهوری اسلامی در آن زمان هم از مذاکره سر باز نزد. این در حالی است که در هشت سال جنگ تحمیلی ایران رابطه سیاسی‌اش را با عراق قطع نکرد و رهبری هم که هدایت جهت گیری‌های کلی نظام را به‌عهده دارند بدفعات مفهوم مذاکره سیاسی را تبیین و روشن کرده‌اند که ایران اسلامی از مذاکره رویگردان نیست به شرطی که شرایط آن فراهم شده باشد.‏

تا جایی که به مسائل و سیاسیون داخلی مربوط می‌شود، لحن رئیس‌جمهوری در گفتگوی تلویزیونی دعوت به وحدت و همدلی داشت و گرچه درباره دعوت مجلس به سئوال از وی قدری گلایه‌آمیز سخن گفت و تلویحاً اظهار داشت که ترجیح می‌دهد درحل و فصل قضایا از طریق دوستی عمل کند تا توسل به اختیاراتی که قانون اساسی به وی داده است، دعوت وی به با هم بودن به‌ویژه در شرایط کنونی بیان از یک ضرورت داشت، زیرا هم کشور در وضع حساسی قرار دارد و هم درمواجهه با تهدید‌های خارجی، اتحاد تمامی نیروهای سیاسی از ضروریات به شمار می‌رود.‏

‏ شکی نیست حامیان انتخاباتی جناب روحانی از ایشان انتظاراتی منطقی داشته‌اند که بخشی از آنها بر آورده نشده و جای گلایه را باقی گذاشته است. همچنین عدم تحقق ۱۰۰ در صد سیاست اعلام شده شایسته سالاری از طرف ایشان پشتیبانان سیاسی دکتر روحانی را در وضع دشواری قرار داده است؛ با این حال حامیان گذشته رئیس‌جمهوری هنوز هم از دولت وی طرفداری و شرایط حساس کنونی را به‌خوبی درک می‌کنند. ‏

در تحلیلی که پریشب خبرنگاران شبکه تلویزیونی سی ان ان از سخنان رئیس‌جمهوری ارائه می‌دادند به این نکته اشاره کردند که آقای روحانی در حالی کشور را به وحدت فرا می‌خواند که هم تظاهرات در نقاطی از ایران صورت می‌گیرد و هم بین دستگا‌های مختلف نظام رقابت وجود دارد. رئیس‌جمهوری با ظرافت به موضوع تظاهرات در محدوده مطالبات قانونی و به‌دور از افراطی گری اشاره کرد با این حال توجه خبرنگاران یاد شده به این نکته حاکی از آن است که دشمنان خارجی به این گونه تظاهرات دل بسته اند. نکته دیگر که یکی از خبرنگاران بدان اشاره کرد، سخنان پریروز دکتر ظریف در زمینه تحریم‌ها بود. به گفته این خبرنگار وزیر خارجه ایران اظهار می‌دارد که هدف تحریم‌ها مردم ایران هستند، لیکن مقام‌های آمریکایی اظهار داشته‌اند که مردم ایران در تظاهرات علیه تحریم‌ها شعار نمی‌دهند. این موضوع نشان می‌دهد که علاوه بر توجه به خود تظاهرات موضوع شعار‌ها هم زیر ذره بین قرار دارد و توجه صد چندان کسانی را می‌طلبد که در شرایط کنونی می‌توانند مطالبات بحقی را درباره مشکلات صنفی داشته باشند. نباید تردید داشت در شرایط کنونی، به هر میزان بوی تفرقه و رقابت جناح‌های سیاسی داخلی به‌مشام طرفداران تحریم کشورمان برسد، امید آنها در موثر بودن تضییقات علیه ایران اسلامی بیشتر می‌شود. دعوت روحانی به وحدت، در واقع تکرار مواضع امام و رهبری است که همواره مردم به‌ویژه جناح‌های سیاسی را به وحدت کلمه و عمل فراخوانده‌اند. تضعیف دولت که در شرایط حساس کنونی در راس پیکان حمله دشمنان مردم ایران قرار دارد، به‌دور از هر گونه منطق و سیاستمداری است. البته این بدان معنا نخواهد بود که شخصیت‌های امین مردم نباید به‌دولت و شخص رئیس‌جمهوری تذکرات خیر خواهانه بدهند، همچنین به این معنا هم نباید باشد که عملکرد دولت مورد نقد منصفانه قرار نگیرد. در هر حال در مصاف کنونی که برای ایران عزیز، دام‌ها و تله‌های زیادی گذاشته اند، وحدت و با هم بودن یک بار دیگر توطئه‌ها را نقش بر آب خواهد کرد. در این‌باره باید پیشگامی رئیس‌جمهوری را به‌فال نیک گرفت.‏

آخرین نکته در گفته‌های آقای روحانی، مبارزه با فساد است که ایشان از بر خورد‌های قاطع در این‌باره طرفداری کردند. این مطالبه همه مردم و به‌ویژه دلسوزان است که فساد را مایه افت اعتماد مردم به نظام می‌دانند. گر چه عزم رئیس‌جمهوری در این‌باره از عوامل موثر قلمداد می‌شود قاطعیت و سرعت عمل قوه قضائیه در بر خورد با مفسدان به‌دور از هر گونه تبعیض در بر خورد، خواست مردم، مراجع عظام و شخص مقام رهبری است.این درست است که به‌گفته رئیس‌جمهوری یارانه می‌تواند فساد آور باشد، اما فقط ایران نیست که یارانه تخصیص می‌دهد، بلکه هشیاری نظام دادگستری و دستگاه‌های نظارتی با اختیارات وسیعی که دارند می‌توانند دستگاه حکومت را سالم نگه دارند و موجبات مزید اعتماد مردم به حکومت و سردمداران آن را فراهم آورند.‏

Email this page

نسخه مناسب چاپ