پیدا و پنهان دیدار پوتین و ترامپ
بخش اول
 

دیدار روسای جمهوری آمریکا و روسیه گویا در فضایی آرام و مثبت صورت گرفت با این حال نگرانی‌های جدی در آمریکا و اروپا در زمینه توافق‌های پشت پرده میان «ولادیمیر پوتین» و «دونالد ترامپ» وجود دارد.به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری، «ولادیمیر پوتین» و «دونالد ترامپ»، روسای ‌جمهوری روسیه و آمریکا در هلسینکی پایتخت فنلاند دیداری طولانی انجام دادند. اگرچه براساس توافق دو طرف این دیدار دستور کار مشخصی نداشت اما سخنان دو رئیس جمهوری در نشست خبری پس از آن نشان داد بسیاری از موضوعاتی که پیش بینی می شد مورد بحث قرار گرفت. مسائلی همچون تحقیقات در مورد دخالت کرملین در انتخابات آمریکا، روابط دوجانبه، بحران سوریه، بحث تولید گاز، برجام، کنترل تسلیحات و موضوع تروریسم و گروه‌های تندرو مباحثی بودند که هر دو رهبر در نشست خبری به آن‌ها اشاره کردند. روزنامه گاردین نوشت «رئیس جمهوری ایالات متحده این دیدار را بسیار بسیار خوب برای همه و آغاز روندی طولانی‌ برای مذاکراتی محکم با روسیه ارزیابی کرد و گفت:روابط مسکو-واشنگتن نسبت به چند ساعت قبل از شروع این دیدار تغییر کرده است.

دفاع ترامپ از روسیه

این دیدار برای دونالد ترامپ از اهمیت ویژه ای برخوردار بود. شبکه خبری سی.ان.ان دیدار ترامپ و پوتین در هلسینکی را سوررئال ترین (فراواقعی ترین) دیدار رهبران دو کشور در طول تاریخ ارزیابی کرد و نوشت:ترامپ در سفر دوره ای خود به اروپا با حاشیه‌های گوناگونی دست به گریبان بود. واکنش‌ها به حضور وی در لندن و دیدار با ملکه الیزابت، ادامه تحقیقات در آمریکا در زمینه دخالت روسیه در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و اعلام جرم وزارت دادگستری ایالات متحده علیه ۱۲ افسر اطلاعاتی روس از جمله مسائلی بودند که این دیدار را برای وی خاص و غیرمعمول کرده بود.

مقام‌های کاخ سفید از جمله «جان بولتون» مشاور امنیت ملی ایالات متحده مهمترین هدف این دیدار را پرسش

رو در رو از پوتین در زمینه دست داشتن در هک اطلاعات پیش از انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ عنوان کردند. به نوشته تارنمای ای.بی.سی نیوز تحلیلگران می‌گویند رئیس جمهوری ایالات متحده با فردی دیدار کرد که متهم نخست دستکاری در انتخاباتی است که وی را وارد کاخ سفید ساخت. دیدار به علت تاخیر پوتین، حدود یک ساعت دیرتر آغاز شد اما به نوشته گاردین حساسیت بیش از حد آن باعث شد تا نشست خصوصی دو رهبر ۲ ساعت به طول انجامد. ترامپ حتی به موضوع فوتبال هم پرداخت و با تبریک به پوتین، برگزاری مسابقات جام جهانی روسیه را در نوع خود بهترین توصیف کرد. وی اما در زمینه دخالت مسکو در انتخابات پاسخ مورد علاقه این روزنامه انگلیسی را بیان نکرد زیرا گاردین پاسخ‌های وی را غیردقیق و برخلاف گزارش سازمان‌های آمریکایی دانست. با این حال به نظر می رسد این موضوع در دیدار دوطرف مطرح شده بود زیرا ترامپ در نشست خبری تحقیقات در این زمینه را مسخره و فاجعه ای بزرگ دانست که باعث دور شدن دو کشور شده است. در طرف مقابل پوتین هم با ردّ هر مداخله ای ابراز داشت: هیچ مدرکی در زمینه دخالت مسکو در انتخابات آمریکا وجود ندارد. ترامپ پیش از نشست هلسینکی از سیاست دولت قبلی آمریکا و تحقیقات کنونی انتقادهای تندی کرده بود. به گزارش شبکه سی.بی.اس این بار هم رئیس جمهوری آمریکا به دفاع از مسکو پرداخت و سخن پوتین را تایید کرد که هیچ مدرکی مبنی بر دخالت روسیه در انتخاب وی وجود ندارد. ترامپ حتی اعلام کرد سخنان رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا را قبول ندارد.ای.بی.سی نیوز هم در گزارشی نوشت: اظهارات پیشین ترامپ در مخالفت با تحقیقات با واکنش‌های گسترده‌ای همراه شد. نخستین منتقدان آن برخی اعضای کنگره از هر دو حزب بودند که چنین سخنانی را همزمان با رای دادگاه آمریکا در مورد نقش افسران اطلاعاتی روس در انتخابات آمریکا، نادرست دانستند. حتی برخی از نمایندگان سنا به علت آنچه که حمله به دموکراسی آمریکایی نامیدند خواستار لغو این دیدار از سوی ترامپ شده بودند. با این حال همانطور که تارنمای شبکه خبریVOX معتقد است: دونالد ترامپ ایالات متحده را به علت روابط نامناسب با روسیه مورد سرزنش قرار داد و به همین دلیل روسیه برنده این دیدار تاریخی به شمار می رود.

نگرانی از مذاکرات خصوصی دو رهبر

باوجودی که دو رئیس جمهوری در نشست خبری به بسیاری از پرسش‌ها پاسخ دادند و برخی ابهامات را بر طرف کردند اما نزدیکان رئیس جمهوری آمریکا و حتی مقامات کشورهای اروپایی نسبت به توافق‌های صورت گرفته در دیدار خصوصی پوتین و ترامپ و پیامدهای آن ابراز نگرانی کرده‌اند. شبکه تلویزیونی سی.ان.ان در این باره اعلام کرد: کارشناسان کاخ سفید نگران هستند زیرا اصرار ترامپ برای دیدار رو در رو با پوتین بدون حضور مشاوران ارشد وی، تردیدهایی را در زمینه نوع روابط رئیس جمهوری ایالات متحده با مهمترین دشمن آمریکا ایجاد کرده است. رئیس جمهوری ایالات متحده تاکنون انتقادی را از رهبر پرقدرت روسیه که مامور پیشین کا.گ.ب و رئیس سازمان اطلاعاتی این کشور بود، مطرح نکرده است. همین پافشاری‌ها مقام‌های ایالات متحده را دچار چالش فکری جدی ساخت. در طرف مقابل ولایمیر پوتین در حالی به هلسینکی پا می گذارد که پس از برگزاری موفقیت آمیز جام جهانی فوتبال، برای خود مشروعیتی را در داخل و حتی خارج این کشور ایجاد کرد و اکنون به دنیا نشان می دهد توانسته است پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، کشورش را تا سطح یک قدرت بزرگ جهانی ارتقا دهد. به گزارش این شبکه خبری، ترامپ در زمینه علت تمایل خود به انجام دیدار با پوتین بر این موضوع تاکید دارد که اگر مسکو و واشنگتن با یکدیگر کنار بیایند به نفع اروپا خواهد بود. وی روسیه را نه یک دشمن بلکه رقیبی توصیف کرده است که حتی می تواند نقش دوست را هم داشته باشد. تارنمای شبکه تلویزیونی اسکای نیوز نوشت: به طور قطع ترامپ به شدت علاقه‌مند است با اعلام دستاوردهای خود از دیدار با پوتین، جهان را شگفت‌زده کند. اما بسیاری از اعضای تصمیم‌ساز در کاخ سفید نگران هستند که تمایل به داشتن روابط نزدیک‌تر با مسکو، رئیس جمهوری آمریکا را به معامله ای دیپلماتیک با پوتین سوق دهد. ترامپ چند روز قبل در مصاحبه تلویزیونی با شبکه سی.بی.اس اتحادیه اروپا را بلوکی از کشورها دانست که در آن بسیاری از نزدیک‌ترین متحدان ایالات متحده همچون «دشمن» رفتار می‌کنند. بر همین اساس شبکه اسکای به نقل از کارشناسان اروپایی چنین تحلیل کرد: این احتمال وجود دارد ترامپ از نگرانی اروپا در زمینه نوع روابط ایالات متحده با روسیه برای ترساندن آن‌ها استفاده کند و اعضای اروپایی ناتو را به افزایش سهم در بودجه دفاعی این سازمان وادار سازد.

چرا روسیه خواهان تحقیق از ۱۲آمریکایی است؟

روسیه خواهان تحقیق و بازجویی از ۱۲مقام سابق آمریکا از جمله سفیر سابق این کشور در روسیه است.به گزارش ایسنا، بی.بی.سی در گزارشی نوشته است: ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا خواسته است با این کشور در تحقیقات مشترک از مقام‌های سابق دولت آمریکا همکاری کند.روسیه این افراد از جمله مایکل مک‌فال، سفیر سابق آمریکا در مسکو را به فعالیت‌های غیر قانونی متهم می‌کند.واکنش اولیه ترامپ به پیشنهاد رئیس‌جمهوری روسیه در ابتدا مثبت بود اما سپس آن را رد کرد.پوتین گفته است روسیه حاضر است دسترسی آمریکا به ۱۲روسی را فراهم کند که به هک کردن کمیته ملی حزب دموکرات متهم شده‌اند به شرطی که روسیه هم بتواند در مقابل از ۱۲مقام آمریکایی در چارچوب پرونده دیگری بازجویی کند.ولادیمیر پوتین اخیرا در هلسینکی فنلاند با ترامپ دیدار کرد و رئیس‌جمهوری آمریکا او را به کشورش دعوت کرده است.این دعوت با واکنش منفی شماری از سیاستمداران آمریکا به خصوص از حزب دموکرات رو‌به‌رو شده است.پوتین از سال ۲۰۰۰در راس قدرت بوده و آخرین بار در سال ۲۰۱۵به آمریکا سفر کرد و در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد با باراک اوباما، رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا دیدار کرد.از زمان بازگشت ترامپ از هلسینکی، رئیس‌جمهوری آمریکا شخصا یا از طریق سخنگویان کاخ سفید، مجبور به اصلاح یا تعدیل بخشی از سخنان خود درباره روسیه شده است.شفاف نبودن محتوای مذاکرات با رئیس‌جمهوری روسیه باعث شده تا حزب دموکرات آمریکا خواهان آشکار شدن مذاکرات خصوصی ترامپ با پوتین شده است.

پیشنهاد پوتین چیست؟

از پوتین در نشست خبری که پس از دیدار با ترامپ داشت درباره استرداد ۱۲مامور اطلاعاتی روسیه که در پرونده هک کامپیوترهای حزب دموکرات آمریکا نقش دارند، سوال شد.معاهده استرداد مجرمان میان روسیه و آمریکا وجود ندارد اما پوتین “راه حل” دیگری پیشنهاد کرد.او گفت:حاضر است به آمریکا اجازه سوال و جواب از این شهروندان روس را بدهد در صورتی که آمریکا نیز به روسیه اجازه دهد از شهروندان آمریکایی در ارتباط با پرونده‌ “بیل براودر”، بازرگان آمریکایی بازجویی کند.بیل براودر، بازرگان آمریکایی زمانی از جمله بزرگترین سرمایه‌گذاران خارجی در روسیه و از حامیان دولت این کشور بود. براودر نقش اساسی در وضع تحریم‌ها علیه مقام‌های بلندپایه روس در قانون موسوم به “مگنیتسکی” داشته است. مگنیتسکی نماینده و مشاور مالیاتی شرکت “هرمیتاژ کپیتال منجمنت” در روسیه بود. بیل براودر، موسس مالی هرمیتاژ کپیتال در روسیه پس از سقوط شوروی سابق بود .مگنیتسکی که ۳۷سال داشت، در گزارشی چند مقام رسمی اداره مالیات روسیه را به فساد اداری و اختلاس بیش از ۲۰۰میلیون دلار متهم کرد.مگنیتسکی در گزارش خود از وجود “شبکه” گسترده فساد در حکومت روسیه نام برده بود که به گفته او، در ارتباط با سازمان‌های تبهکار موسوم به “مافیای روسی” فعالیت داشت .پس از ارائه این گزارش، او در سال ۲۰۰۸به اتهام تقلب مالیاتی بازداشت و پس از نزدیک به یک سال در نوامبر سال ۲۰۰۹در زندان درگذشت.با این همه مرگ او باعث نشد تا روسیه از پیگیری اتهام‌های وارده به مگنیتسکی منصرف شود و دادگاه او را محاکمه و مجرم دانست.در جریان این محاکمه کم‌سابقه و غیابی بیل براودر به ٩ سال حبس کیفری محکوم شد. براودر در حال حاضر تابعیت بریتانیا را دارد و در لندن زندگی می‌کند. دولت روسیه براودر را “خطری برای امنیت ملی، نظم عمومی سلامت اجتماعی” این کشور دانسته و حکم بازداشت بین‌المللی علیه او صادر کرده است.گفته شد دلیل مرگ مگنیتسکی نارسایی حاد قلب، شوک سمی و پانکراتیت بوده و به او رسیدگی پزشکی نشده بود.فعالان حقوق بشر مقیم روسیه گفتند او در زندان به شدت کتک خورده بود، ادعایی که خانواده مگنیتسکی هم مطرح می‌کند.براودر نیز ادعا می‌کند مگنیتسکی در زندان شکنجه و ضرب و شتم شده بود.مقام‌های روسیه در سال ۲۰۰۹دستور تحقیق درباره مرگ مگنیتسکی را دادند. دستور تحقیق را دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهوری وقت روسیه و نخست‌وزیر فعلی داده بود و پس از انجام تحقیقات، معاون رئیس زندان‌های روسیه به همراه شمار دیگری از مقام‌ها برکنار شدند.در سال ۲۰۱۱پزشک زندان به قتل شبه‌عمد متهم شد اما دادگاه از پیگیری این اتهام منصرف شد.یک پزشک دیگر هم از سهل‌انگاری در معالجه مگنیتسکی تبرئه شد.در گزارشی در سال ۲۰۱۱گفته شد شماری از بازرسان پرونده، همان افرادی هستند که مگنیتسکی آنها را به فساد متهم کرده بود. در نهایت در سال ۲۰۱۳مقام‌های روسیه گفتند مگنیتسکی به طور قانونی بازداشت و زندانی شده و در زندان شکنجه هم نشده بود.مرگ مگنیتسکی منجر به بروز تنش‌های جدی میان روسیه و آمریکا شد و کنگره آمریکا در سال ۲۰۱۲با تصویب “قانون مگنیتسکی” مقام‌های روسیه را تحریم کرد.پس از تصویب قانون مگنیتسکی در آمریکا، پارلمان روسیه قانون منع فرزندخواندگی کودکان روس توسط آمریکایی‌ها را تصویب کرد که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه حامی آن بود.

بی‌توجهی آمریکا به منافع اروپا

در پی نشست سران اعضای ناتو در بروکسل، «ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا، ضمن انتقاد از برخی اعضای این سازمان، سیاست انرژی اروپا و به ویژه آلمان را به شدت مورد هجمه قرار داد. ظاهراٌ نوک پیکان انتقادات ترامپ به سوی خط لوله موسوم به «نورد استریم ۲» است که قرار است گاز روسیه را مستقیماٌ (به دور از کشورهای اروپای شرقی)، از طریق بستر دریای بالتیک به آلمان برساند. در این رابطه کارشناسان معتقدند آلمان قصد دارد به توزیع‌کننده اصلی گاز روسیه در سراسر اروپا تبدیل شود.احمد رشیدی‌نژاد، دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی در یادداشتی که در اختیار ایسنا گذاشته، افزوده است: ترامپ که در صبحانه کاری با دبیرکل ناتو به صراحت به انتقاد از این توافق پرداخته بود، ضمن ابراز نگرانی گفته است که «کشورهای عضو ناتو که در این میان باید از آلمان نام ببرم، میلیاردها دلار صرف خرید انرژی از روسیه می‌کنند، آنگاه ما (آمریکا) باید میلیاردها دلار هزینه محافظت از شما در قبال همان روسیه را بکنیم!» رئیس‌جمهور آمریکا با تکرار نظرش درباره وابستگی انرژی آلمان به روسیه ادامه داده که «آلمان اسیر روسیه است، چرا که آنها تولید زغال سنگ‌شان و همچنین انرژی اتمی را رها کرده و به نفت و گاز روسیه روی آورده‌اند.از طرفی پس از جنگ داخلی اوکراین و الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه- پیرو درخواست کشورهای اروپای شرقی برای خروج از کریمه- واشنگتن تلاش می‌کند، مسکو را از بازار گاز اروپا خارج کند. قانون جدید تحریم‌های ضدروسی آمریکا نیز که سال گذشته تصویب شد، همین هدف را دنبال می‌کند. مطابق این قانون، آمریکا شرکای خود را در اروپا از مشارکت در احداث خط لوله گاز منع می‌کند و شرکت‌هایی که از آن تخلف یا در این طرح روسی مشارکت کنند، مجازات خواهد کرد. این در شرایطی است که با وجود تنش‌های سیاسی بالا، نه تنها واردات گاز از روسیه کاهشی نیافته بلکه افزایش نیز داشته است. به طوری که گفته می‌شود، شرکت دارنده انحصار صادرات گازی روسیه، سال گذشته، فروش گاز به اروپا را بیش از ۸درصد افزایش داده و به رکورد تاریخی ۱۹۴میلیارد متر مکعب رسانده است، که برابر ۳۶درصد کل گاز مصرفی اروپا است. در این بین، آلمان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده گاز روسیه، ۲۲ درصد از حجم کل صادرات گاز روسیه به اروپا را به خود اختصاص داده، که به احتساب خط لوله جدید (نورد استریم ۲)، حجم واردات گاز روسیه به حوزه بالتیک دو برابر خواهد شد.نگرانی که قدمتی به بلندای یک قرن(۱۹۱۹) داشته و یادآور نظریه ژئوپلیتیکی‌هارتلند(مکیندر)، است. مطابق این نظریه بلوک غرب معتقد است کسی که بر اروپای شرقی حکومت کند، می‌تواند با سیطره بر‌هارتلند، ساختار قدرت جهانی را به نفع خود تغییر بخشد. به عبارتی بلوک غرب همواره از نزدیکی روسیه به اروپا و یا نزدیکی آلمان به روسیه هراس داشته است. خط قرمزی که حد پذیرشش برای ناتو، مرزهای شرقی اروپای شرقی است و نباید زیر پا گذاشته شود.حال و با این شرایط، نزدیکی آلمان به روسیه و وابستگی جدی انرژی اروپا به روسیه، این زنگ خطر را برای آمریکا به صدا در آورده است که ممکن است این وابستگی نهایتا به خروج آلمان از اتحادیه اروپا (همچون بریگزیت) و نزدیکی به روسیه گردد. که این امر با وجود اقتصاد قدرتمند آلمان ممکن است برای غرب بسیار خطرناک بوده، ساختار قدرت جهانی را به نفع روسیه و آلمان بر هم بزند.

ادامه دارد

Email this page

نسخه مناسب چاپ