نگاه
مراقب شایعات اقتصادی باشیم
چه بخواهیم و چه نخواهیم این روزها فضای مجازی مرجع و منبع دست اول بسیاری از آحاد جامعه برای آگاهی از اخبار است. ویژگی فضای مجازی طوری است که هر شخصی با یک تلفن همراه تبدیل به رسانه شده و می‌تواند هر نوع اطلاعاتی را تولید و منتشر کند و این اطلاعات هم به سرعت نور در جغرافیای وسیعی در درون و بیرون کشور‌ها منتشر می‌شود. تا اینجای کار مشکلی نیست و خیلی هم خوب است که فضای مجازی یک چنین قابلیت‌هایی دارد چرا که بسیاری از مسایل اجتماعی و اقتصادی وقتی مفاسد و ماجراهایی که منجر به تضییع حق شده، توسط فضای مجازی منتشر و افکار عمومی نسبت به آن حساس شده، سرانجام به گره‌گشایی، شناسایی و مجازات متخلف منجر شده است.

با این حال فضای مجازی همانند یک تیغ دولبه، همان قدر که می‌تواند مثبت باشد، منفی هم خواهد بود که انتشار شایعات، اخبار غیر واقعی و از اساس دروغ یا تغییر معنی و هویت اخبار از جمله آن است.

متأسفانه در هفته‌های اخیر فضای مجازی روی ناخوشایندش را به فضای اقتصادی کشور و بخصوص بازار برخی کالاهای اساسی همچون سوخت نشان داده است.

انتشار شایعات متعدد درباره کمبود بنزین در کشور، استان‌های شمالی را با چالش کوتاهی مواجه کرد و پس از تحقیق معلوم شد که مسافرت‌های تابستانی باعث رشد مصرف بنزین در این استان‌ها شده است، اما در کنار این، مورد جالب این بود که برخی شهروندان تحت تاثیر این شایعات اقدام به ذخیره‌سازی سوخت در منازل کرده‌‌اند که متأسفانه حوادثی را هم به بار آورد.‌دامنه شایعات درباره بنزین پس از مدتی به بنزین سوپر هم سرایت کرد و پس از مدت کوتاهی مشخص شد بخاطر رشد مصرف بنزین معمولی در کشور، شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، اولویت را به تولید و توزیع بنزین عادی برای تأمین نیاز مردم داده و اصولا کمبود بنزین در کار نیست.

پرده دیگر ماجرا هم نیمه‌کار کردن برخی پمپ بنزین‌ها بود که پس از بررسی روشن شد چند پمپ بنزین تخلف کرده‌اند که به آن رسیدگی و برخورد شد.

دامنه شایعات اقتصادی، این روزها به قیمت‌سازی برای ارز، ارزاق مردم چون گوشت و مرغ و روغن و آب معدنی و شوینده‌ها و غیره کشیده شده و هر روز اخبار کذب با مخلوطی از راست و دروغ در این‌باره شنیده می‌شود که نمونه بارز آن را در هفته اخیر در شکل گرفتن خریدهای غیرضروری در برخی فروشگاه‌های زنجیره‌ای مشاهده کردیم.

روشن است انتشار این اخبار باعث تلاطم در بازار، قیمت‌سازی برای کالاهای ضروری و بخصوص نگران کردن مردم می‌شود و لذا باید به طور جدی با آن مقابله کرد.‌با این حال واقعیت این است که دامنه نفوذ فضای مجازی تا بدانجا گسترده است که شاید نهادهای رسمی از جمله پلیس فتا به تنهایی نتوانند با آن مقابله کند؛ لذا باید در وهله اول از رسانه‌های رسمی خواست در این روزها دقت خود را در دروازه‌بانی اخبار بالا برده و خدای ناکرده بخاطر افزایش خواننده یا بازدید کننده، هر خبری را بدون تحقیق و به صرف جذاب بودن باز نشر نکنند و بعد هم بگویند اگر اشتباه بود، تکذیبش می‌کنیم! چرا که خود بهتر می‌دانند وقتی خبری منتشر شد و اثرش را به افکار عمومی برجای گذاشت،‌ ده‌ها جوابیه و تکذیبیه هم نمی‌تواند آن اثر را پاک کند و حتی باعث انتشار بیشتر خبر هم می‌شود. در نتیجه، افزایش دقت حرفه‌ای و احساس مسئولیت در توجه و انتشار اخبار، انتظاری دو چندان از همکاران رسانه‌ای است.

با این حال اینها چیزی از مسئولیت عموم مردم و کاربران فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی کم نمی‌کند. همزمان با اینکه وزارت ارشاد باید از طریق بازوها و امکاناتش، به رشد سطح سواد رسانه‌ای عموم مردم اهتمام ورزد، باید از افکار عمومی خواست این روزها هر خبری را ابتدا به ساکن باور نکرده، نسبت به آن و اکنش نشان نداده و بخصوص باز نشرش نکنند. چه بسا بسیاری اخبار بوده که پس از چند ساعت به شایعه‌ای خنده‌دار تبدیل شده که سربازی رفتن خانم‌ها نمونه‌ گویای آن در روزهای اخیر است.

افکار عمومی باید بدانند که گاه شایعاتی درباره کمبود کالا یا رشد قیمت آن را دلالان منتشر می‌کنند تا به راه‌های مختلف بتوانند از قبل آن سوء استفاده کنند. همچنین دست‌های مرموزی که متلاطم شدن فضای اقتصادی کشور را خواهانند، بعضا منبع این شایعات هستند. روشن است که صرفنظر از طبقه درآمدی یا شغلی، آشفته شدن بازار و خدای ناکرده بروز کمبود کالا، نارسایی و رشد قیمت‌ها به ضرر همه است. لذا دقت در صحت شایعات و اخبار مشکوک اقتصادی و باور نکردن فوری و خودداری از انتشار هیجانی آن هم به سود همه است. این چنین است که باید از مردم خواست این روزها با دقت و موشکافی بیشتری با اخبار اقتصادی برخورد کنند.

سیدعلی دوستی موسوی

Email this page

نسخه مناسب چاپ