صنایع معدنی در تکاپوی رونق و توسعه
 

با وجود تحریم های آمریکا، فعالان صنایع معدنی امید می دهند با تلاش دولت برای بازگشت ثبات به بازار و برداشتن برخی مشکلات، می توانند به توسعه تولید و اشتغال ادامه دهند.

این روزها، فعالان این صنعت همچون سایر رشته فعالیت های اقتصادی با مشکلات متعددی از نوسان های ارزی گرفته تا بازگشت تحریم ها دست و پنجه نرم می کنند. با این وجود، بسیاری در تلاشند تا با پایین آوردن حاشیه سود فعالیت های

خود، همچنان در بازاری که سالیان طولانی برای حضور در آن تلاش کرده اند، باقی بمانند، اما برخی دیگر از تعدیل نیرو و ظرفیت تولید و حتی تعطیلی کار و رفتن به سراغ سایر مشاغل سخن به میان می آورند.

صنایع معدنی از جمله این رشته هاست که ذخایر بالای ایران، زمینه را برای توسعه صادراتی محصولات آن فراهم کرده است به شکلی که به گفته ابوالقاسم شفیعی رئیس انجمن سنگ ایران، کشورمان با برخورداری از ۴۰ میلیارد تن ذخایر قطعی، در رتبه دهم جهان و با بهره مندی از ۴میلیارد تن ذخایر قطعی سنگ های تزیینی در رتبه چهارم قرار دارد اما از نظر تنوع رنگ سنگ های آهکی (سنگ مرمر و تراورتن ها) در مقام نخست جای گرفته است.

وی در عین حال، نقطه ضعف اصلی این صنعت را ناتوانی در صادرات می داند و می گوید: درسال ۱۳۶۸ ایران ۲ برابر ترکیه صادرات داشت (۸۰ میلیون دلار در برابر ۴۰ میلیون دلار) اما صادرات امروز ترکیه به ۶ر۲ میلیارد دلار رسیده و صادرات ایران فقط ۲۰۰ میلیون دلار است.‌گفتنی است: ارزش صادرات پارسال سنگ تزیینی و نما بر پایه داده های گمرک جمهوری اسلامی ایران به ۳۴۱ میلیون دلار رسید و در همسنجی با سال ۱۳۹۱ رشد ۹۴ درصدی را رقم زد.

داده های گمرک جمهوری اسلامی ایران

می گوید: در سال ۹۱ ارزش صادرات سنگ تزیینی و نما ۱۷۶ میلیون دلار بود که نسبت به سال پیش از آن ۸۹ر۱۰ درصد رشد داشت. در این زمینه پارسال با دستیابی به صادرات ۳۴۱ میلیون دلاری نسبت به سال ۱۳۹۵ رشد ۴۵ر۲۴ درصدی رقم خورد. میزان صادرات سال ۱۳۹۵ برابر با ۲۷۴ میلیون دلار بود که در مقایسه با سال ۱۳۹۴ از افزایش ۵۲ر۴۶ ‌درصدی برخوردار شد.

ایران بین ۶ کشور شاخص تولیدکننده سنگ تزیینی و نما حرف هایی برای گفتن دارد اما از نظر صادرات در میان ۲۰ کشور جای گرفته است.

در این میان شمار معادن فعال کشور برمبنای تازه ترین آمارهای وزارت صنعت، معدن و تجارت بیش از ۳ هزار و ۳۰۰ معدن است که حدود ۲هزار معدن در دست تجهیز قرار دارد.همچنین شمار معادن سنگ تزیینی کشور یک هزار و ۷۰۰ تا یک هزار و ۹۰۰ مورد برآورد شده که یک هزار و ۲۰۰ معدن فعال است.

بر اساس آمارهای رسمی در سال ۱۳۹۶ چین ۶۵ر۴۹ درصد از کل صادرات ایران در بخش سنگ های

تزیینی و نما را با رقم ۱۷۰ میلیون دلار به خود اختصاص داد و نخستین شریک تجاری ایران در این زمینه شد.همچنین عراق با ۷۳ میلیون دلار، ترکیه با ۱۷ میلیون دلار، هند و ترکمنستان هریک با ۱۱ میلیون دلار در رده های بعدی جای گرفتند. همچنین سایر کشورها در مجموع ۵۹ میلیون دلار سنگ از ایران وارد کردند که ۳ر۱۷ درصد از کل صادرات این بخش را دربرگرفت.

آمارهای منتشر شده در زمینه حجم تجارت جهانی بازار سنگ تزیینی در سال ۲۰۱۷ میلادی رقم ۱۷ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار را نشان می دهد.

همچنین آمریکا با ۳ میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار واردات این بخش ۷ر۱۸ درصد از سهم جهانی را جذب کرده و سهم چین هم ۲ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار بود و ۷ر۱۵ درصد واردات سال گذشته میلادی را از آن خود ساخت. ایران هم با کمتر از ۱۰ میلیون دلار، سهم ۲۳ر۰ درصدی در بازار جهانی سنگ داشت.

در همین زمینه رئیس هیات مدیره انجمن سنگ ایران می گوید: ذخیره معدنی این بخش بیش از ۴ میلیارد تن برآورد می شود و چنانچه متوسط مصرف سالانه ۱۰ میلیون تن باشد، حدود ۴۰۰ سال زمان برای مصرف این ذخایر نیاز است.

ابوالقاسم شفیعی یادآوری می کند: آمارهای صادرات اعم از سنگ فرآوری شده و کار نشده سالانه حدود ۴۰۰ میلیون دلار است اما توانمندی و قابلیت این بخش به مراتب بیشتر است.

ناگفته نماند امروز یکی از مهمترین مشکلات صنعت سنگ تزئینی و نمای کشور موضوع فرسودگی و بازدهی پایین ماشین آلات است. پیش از این اعلام شده بود ۶ هزار تا ۶۵۰۰ واحد سنگ‌بری در کشور فعالیت دارند که نزدیک به ۵۰ درصد آنها در استان تهران دایر شده اند که معضل فرسودگی و نبود تسهیلات لازم برای نوسازی ماشین آلات سبب عقب ماندگی از رقبای منطقه ای و واسپاری بازارهای صادراتی آنها می شود..

اگرچه این موضوع ها بارها در نشست های ستاد سنگ که در وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار دارد، مطرح شده است تا برای رفع آنها چاره اندیشی

شود.برآورد شده است با تامین منابع لازم در یک دوره پنج ساله ارزش صادرات سنگ تزیینی و نما به ۲ میلیارد دلار برسد اما این امر در صورت کمبود منابع جدید برای نوسازی ماشین آلات، دور از انتظار به نظر می رسد.محمود اعلایی مدیرعامل یک شرکت تولیدکننده ماشین آلات معدنی درباره میزان وابستگی این صنعت به ارز و واردات

می گوید: در برخی الکتروموتورها و لوازم برقی وابسته به خارج هستیم که عمده آنها را از طریق واسطه های حاضر در بازار، بطور غیرمستقیم از کره جنوبی و چین وارد می شود.

این فعال معدنی یادآور می شود: از آغاز امسال هرچند وضع فروش و نقدینگی بهتر شده، اما اجناس مورد نیاز تولید به دلیل نوسان های ارزی در بازار یافت نمی شود.

وی ادامه می دهد: افزایش بهای کالاها سبب شده تا به عنوان نمونه، هر دستگاه پمپ مورد استفاده در تولیدات این شرکت سه برابر و هر مورد کلید برق ۲ برابر افزایش قیمت داشته باشد؛ همچنین پیش از این خرید و فروش با چک رونق داشت اما امروز فروشندگان فقط پول نقد مطالبه می کنند.

اعلایی خاطرنشان می کند: با وضعیت موجود، در عمل در شرایط بلاتکلیفی به سر می بریم و انتظار داریم دولت قیمت واقعی ارز را اگر حتی ۱۰ هزار تومان است، اعلام کرده و آن را ثابت نگه دارد تا تکلیف مشخص باشد.

وی که صادرکننده دستگاه های تولیدی سیم بر، دستگاه حفاری (راسول) و لوازم معدنی به افغانستان است، بیان می دارد: در صورت وجود جنس و مواد اولیه در بازار، حتی اگر ارز گرانتر شود قادر به تولید هستیم، زیرا در این شرایط صادرات ارزانتر تمام می شود و حتی قادر به رقابت با محصولات چینی هستیم.

این تولیدکننده از برنامه ریزی برای صادرات همه محصولات تولیدی شرکت به کشور آفریقایی اتیوپی در صورت ایجاد شرایط ثبات در بازار و تعیین تکلیف ارز خبر داده و تاکید می کند: خواسته اصلی تولیدکنندگان از دولت، ایجاد شرایط ثبات و آرامش در بازار است.

وی یادآور می شود: دریافت مالیات بر ارزش افزوده به معضلی برای تولیدکنندگان تبدیل شده در حالی که اصل بر این است از مصرف کننده نهایی اخذ شود.

این فعال اقتصادی با اشاره به اینکه انتظار می رود دولت برای حضور در نمایشگاه ها مشوق ها و تسهیلاتی قائل شود،از ساخت یک دستگاه “بلوک کاتر” (Block Cutter) جدید با نام «چال موازی» در این شرکت خبر داد که برای سوراخ کردن سنگ‌ها در معدن گرانیت مورد استفاده قرار می گیرد؛ این موفقیت با وجود تحریم ها و فشارهای اقتصادی به دست آمده است.

به گفته وی، پیش از این دستگاه مورد نیاز سوراخ کردن سنگ ها با هزینه ۱۳ هزار دلاری از ایتالیا وارد می شد و حتی در مواردی به صورت دستی توسط نیروی انسانی انجام می شد که علاوه بر برخی خطرهای ناشی از آن، از سرعت پایینی برخوردار بود.اعلایی می افزاید: هزینه واردات این دستگاه با محاسبه ارز ۴۲۰۰ تومانی و احتساب هزینه‌های گمرکی و حمل و نقل نزدیک به ۱۰۰ میلیون تومان تمام می شد اما اکنون این شرکت موفق شده با مهندسی معکوس و انجام عملیات شبانه‌روزی در مدت یک ماه، با نصف قیمت تمام شده، مشابه آن را تولید کند.دستگاه چال موازی برای قواره کردن بلوک های سنگ در معادن سنگ گرانیت و ماربل تولید شده است؛ این دستگاه به راحتی روی بلوک های سنگ با ابعاد مختلف نصب می شود و اپراتور می تواند بطور سریع و مرتب چال زنی کند.

مدیرعامل یک گروه صنعتی تولیدکننده ماشین‌آلات‌ ‌سنگ هم می‌گوید: ۷۰ درصد مواد اولیه مورد نیاز تولید از جمله آهن آلات، رنگ، چدن و آلومینیوم از داخل تهیه و ۳۰ درصد دیگر شامل لوازم برقی و الکتروموتورها از ایتالیا، آلمان، فرانسه و کره جنوبی وارد می شود.

اکبر رفیعی اظهار می دارد: گرانی های چند ماه اخیر ناشی از نوسان های نرخ ارز تاکنون بیش از ۲ میلیارد تومان به این شرکت زیان وارد کرده است زیرا مجبور شد ماشین آلات ساخته شده را با وجود افزایش هزینه ها، طبق قیمت قرارداد تحویل مشتریان دهد.

وی بیان می دارد: آنقدر فرآیند اداری برای دریافت ارز رسمی طولانی است که از دریافت آن صرف نظر کرده ایم و لوازم مورد نیاز را به قیمت آزاد از واسطه ها دریافت می کنیم.

این فعال معدنی می افزاید: با اینکه مشتریان درخواست کالا دارند، اما فروش شرکت متوقف شده است زیرا به دلیل نوسان های قیمتی، مجبور شدیم هر محصولی که فروختیم را با قیمت بالاتر بخریم.

وی تصریح می کند: تخصیص وام ارزی خواسته ما از دولت است تا بتوان علاوه بر توسعه خطوط تولید، به خریداری اجناس و لوازم مورد نیاز و انبار کردن آن تا پیش از آغاز بازگشت تحریم ها (نیمه مرداد) پرداخت.

رفیعی در ادامه اظهار می دارد: بیش از سه دهه است در صنعت سنگ زحمت می کشیم و با وجود همه مشکلات نمی خواهیم بی تفاوت از کنار آن رد شده و رهایش کنیم.

این فعال تولیدکننده ماشین آلات معدنی ادامه می دهد: امروز در شرایط بلاتکلیفی به سر می بریم؛ در حالی که به آب و آتش می زنیم تا اندکی سود کسب کنیم، اما برخی تولیدکنندگان دست از کار کشیده و پول خود را در بخش جذاب ساختمان سازی سرمایه گذاری کرده اند و حتی برخی هم از کشور خارج شده اند.‌رفیعی در ادامه از ساخت دستگاه فرزسی.ان.جی پنج محوره در شرکت خود خبر داده که با تلاش شبانه روزی یک ساله ۲۰ نفر از پرسنل محقق شده و با یک سوم قیمت مشابه ایتالیایی ساخته شده است؛ این دستگاه ابزاری برای برش های عمودی، افقی و منحنی سنگ ها و شکل دهی به برش هاست.

این تولیدکننده ماشین آلات سنگ می گوید: هزینه خرید و واردات این دستگاه یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان تمام می شود اما در این شرکت با هزینه ۳۵۰ میلیون تومان ساخته شده است و در صنایع سنگ و کرین (برش سنگ های مصنوعی) کاربرد دارد.وی خاطرنشان می کند: به دلیل پایین تر

بودن هزینه های انرژی، کارگری، همچنین هزینه های ملکی (انبار، سالن و غیره)، این دستگاه با قیمت به مراتب پایین تری نسبت به مشابه ایتالیایی ساخته می شود.

رفیعی اضافه می کند: صادر کردن چنین محصولی نیازمند کسب استاندارد اتحادیه اروپا (CE) است، اما در سازمان ملی استاندارد شرایط اخذ آن وجود ندارد.

مدیر فروش یک شرکت استخراج سنگ از معدن هم می گوید: وضع فروش در بازارهای داخلی و صادراتی به دلیل نوسان های ارزی اخیر، افزایش هزینه ها و مشکلات تولید با افت همراه بوده است.

وحید حاج برات بیمه تامین اجتماعی، اخذ مالیات‌های‌‌سنگین، قطعی چند ساعته برق در شبانه روز و ارائه نشدن خدمات مناسب در شهرک های صنعتی را از جمله مشکلات تولید عنوان کرده و می گوید: در سال های گذشته با وجود تحریم ها، همه ساله موفق به به روز کردن ماشین آلات خط تولید خود شدیم، اما بازگشت تحریم ها و نوسان های ارزی، بطور قطع و یقین قیمت این ماشین آلات را با افزایش های چند برابری مواجه خواهد کرد.

این فعال معدنی که شرکت متبوعش تولیدکننده «کوپ سنگ» و فرآوری کننده آن است، اظهار می دارد: همه لوازم مورد نیاز صنعت سنگ (بجز خود سنگ) از خارج وارد می شود که برخی از آنها مثل سگمنت ها و لوازم دستگاه ساب (ابزاری برای سابیدن سنگ) افزایش ۳۰ درصدی و «اپوکسی» (نوعی ماده اولیه) افزایش ۱۵۰ درصدی داشته است.

وی بیان می دارد: در ماه های گذشته رونق به بازار مسکن و ساختمان بازگشته و همین موضوع سبب شده تا تقاضا برای تولیدات این شرکت اندکی افزایش یابد.

حسین نکاحی رئیس هیات مدیره یک شرکت صنایع معدنی هم می گوید: گرانی ارز در ماه های گذشته به شدت بر هزینه ها افزوده است، به طوری که قیمت ماشین آلات سنگین و تجهیزات ابزار برش معدن که بطور عمده از چین و کشورهای اروپایی وارد می شد، دستکم ۲ برابر شده و سایر هزینه های داخلی ۵۰ درصد افزایش داشته در حالی که قیمت تولیدات این شرکت به دلیل رکود حاکم بر بازار، افزایش چندانی نداشته است.

وی با اشاره به اینکه به دلیل سخت بودن جابجایی پول و همچنین دشواری تولید سنگ صادراتی، فقط پنج درصد محصولات ساخته شده نهایی این شرکت صادر می شود، در توضیح چرایی پایین بودن صادرات سنگ می گوید: سلیقه خرید سنگ های صادراتی در بین مشتریان مختلف متفاوت است، حتی ممکن است سنگی از نظر ما بسیار باکیفیت باشد، اما مشتری خارجی

نپسندد.

نکاحی با تاکید بر اینکه مشکلات ارزی و احتمال بازگشت تحریم ها، دو معضل اساسی پیش روی تولیدکنندگان حوزه سنگ است، از فرسوده بودن ماشین آلات و سیستم فرآوری بخش سنگ به عنوان بزرگترین مشکل این بخش یاد کرده و می گوید: درخواست ما از دولت، اعطای تسهیلات نوسازی ناوگان تولیدی و ماشین آلات است.

این فعال تولیدی همچنین حمایت عملی از بخش معدن را خواستار شده و می گوید: حقوق دولتی تعیین شده برای معادن بالاست و پارسال این شرکت بیش از ۲ میلیارد تومان حقوق دولتی پرداخت کرد.وی می افزاید: در حالی که پول محصول فروخته شده خود را دو سال بعد می گیریم، اما حقوق دولتی معادن را نقدی پرداخت می کنیم که در این زمینه انتظار تقسیط حقوق دولتی را داریم.

نکاحی تاکید می کند: اگر دولت حاشیه امنیت تولیدکنندگان را بالا ببرد، قادر به توسعه تولید و اشتغالزایی بیشتر خواهیم بود.

Email this page

نسخه مناسب چاپ