نگاه
سپرده‌های بانکی، چالش بازار ارز
بیشتر کارشناسان معتقدند یکی از دلایل اصلی آشفته شدن قیمت ارز در ماه‌های اخیر، حرکت جریان نقدینگی به سوی این بازار بوده است. واقعیت این است که دست کم از ابتدای امسال نقدینگی محل چندان مناسبی را برای توقف پیدا نکرد، چرا که بسیاری بخش‌ها در حال رکود است و سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی چون مسکن و خودرو هم با بی‌ثباتی‌ها و در نتیجه با ریسک بالا همراه خواهد بود. هر قدر هم که به آبان ـ ماه آغاز کامل تحریم‌های غیرعادلانه آمریکا نزدیک می‌شویم ـ بلاتکلیفی نقدینگی در انتخاب مسیر و مقصد مبهم‌تر خواهد شد و به همین نسبت نگرانی از حرکت غیرمنتظره این موضوع افزایش خواهد یافت. لذا به نظر می‌رسد سیاستگذاران اقتصادی و پولی در بانک مرکزی باید برای مهار نقدینگی از هم اکنون چاره‌اندیشی کنند.

اما سؤال اینجاست که بهترین راه برای مهار نقدینگی در شرایط حال حاضر کدام است؟ به نظر می‌رسد پاسخ را باید در سیستم بانکی جستجو کرد. به عبارت بهتر بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار باید در هفته‌های پیش‌رو تشکیل جلسه داده و با اعمال تغییراتی در نرخ سود سپرده، فروش اوراق قرضه و همچنین صدور مجوز برای افتتاح سپرده‌های جدید، نه تنها نقدینگی موجود در بانک‌ها تحت عنوان سپرده‌ها را حفظ کنند، بلکه باید به جمع‌آوری نقدینگی جدید هم بپردازند.

اگر بخواهیم صریح سخن بگوئیم باید گفت با وجود آن که بحران مؤسسات غیرمجاز مالی و اعتباری به حیثیت نظام بانکی لطمه زده، اما باز هم بسیاری از مردم که در پی دریافت سودی مناسب و امن هستند و به هر دلیل حاضر نخواهند بود ریسک سرمایه‌گذاری در سایر بازارها را متقبل شوند، تمایل به سپرده‌گذاری در بانک‌ها دارند.

در نتیجه اکنون که سال در حال رسیدن به نیمه است، باید به شورای پول و اعتبار توصیه کرد به فوریت، نرخ سود سپرده‌ها را دستکاری کرده و افزایش دهد. حتی اگر این افزایش قابل توجه هم نباشد، باز هم باعث ماندگاری سپرده‌ها شده و ریسک خروج آنها و حرکت به سوی بازار ارز را کاهش خواهد داد. در این راستا می‌توان صحبت‌های اخیر رئیس جمهوری در هیأت وزیران را شاهد آورد که اشاره ایشان به کاهش قیمت ارز برای خرید مردم، بسیاری را وسوسه خواهد کرد که سپرده‌های خود را به ارز تبدیل کنند. ضمن آن که نگاهی به آخرین نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی در تیر امسال نشان می‌دهد این نرخ ۲ رقمی شده و به ۲ر۱۰ درصد افزایش یافته است. این امر فاصله نرخ سود سپرده یکساله که ۱۵ درصد است را با نرخ تورم کمتر کرده و شورای پول و اعتبار دست کم باید درصدهای رشد تورم از فاصله اسفند ۹۶ تا تیر ۹۷ را در رشد نرخ سود سپرده‌ها جبران کند تا این نقدینگی هنگفت میل به آزاد شدن نکرده و مشکلی بر مشکلات موجود نیفزاید.

البته شاید شورای پول و اعتبار با توجه به وضعیت رکودی اقتصاد کشور، قدرت مالی بانک‌ها برای پرداخت این سود را محل تردید قرار دهد که در این صورت دولت باید از ابزار بعدی یعنی انتشار اوراق مشارکت، قرضه یا هر نوع اوراق دیگری استفاده کند.

در کنار این، بانک مرکزی تاکنون در احیای سپرده‌های ارزی، تعیین نرخ سود و تضمین ضروری آن ـ باز گردانیدن رقم سپرده به صورت ارز ـ تعلل کرده که تداوم این تعلل تا آبان، می‌‌تواند چالش ساز باشد.

این چنین است که پیشنهاد می‌شود بانک مرکزی در هفته‌های پیش رو، مقداری از تمرکز خود را از بازار ارز به نرخ سود سپرده‌ها، اوراق و سپرده‌های ارزی معطوف کند و برای رفتار رازآلود نقدینگی در ماه‌های آینده برنامه داشته باشد.

‌سید علی دوستی موسوی

Email this page

نسخه مناسب چاپ