by etnew | شهریور ۶, ۱۳۹۷ ۴:۳۳ ق.ظ

نگاهی به طرح فریبکارانه «ناتو» ی عربی

 

آنچه با عنوان ناتوی عربی در حال شکل گیری است تنها برای بهره گیری از امکانات کشورهای عرب منطقه به منظور تأمین هزینه‌های منطقه ای آمریکا و تأکید بر ایران هراسی طراحی شده است.

به گزارش تسنیم، طی هفته جاری، اصطلاحی با نام «ناتوی عربی» در رسانه‌های غربی و عربی فراگیر شده است. این اصطلاح که چندان هم نو نیست، نخستین بار در می ۲۰۱۷ (اردیبهشت ۱۳۹۶) در جریان سفر ترامپ به ریاض، بر سر زبان‌ها افتاد. در سفر ترامپ به ریاض- که قریب یک هفته به طول انجامید- مهمترین اتفاقی که واقع شد، قرارداد تسلیحاتی ۱۱۰ میلیارد دلاری عربستان به آمریکا بود. به گفته کارشناسان اقتصادی در همان زمان، این قرارداد، آمریکا را از ورشکستی اقتصادی نجات داد. نکته قابل توجه این بود که ترامپ قبل از سفر به ریاض در خصوص کشورهای عربی در اظهاراتی گفته بود کشورهای عربی به سان گاو شیردهی هستند که آمریکا باید آنها را بدوشد.در جریان سفر ترامپ به عربستان یکی از اتفاقاتی- که عربستان سعی داشت آن را کلید بزند- ایجاد ائتلاف عربی و منطقه‌ای با حضور آمریکا علیه ایران بود. از همان زمان این ائتلاف را برخی رسانه‌ها با عنوان ناتوی عربی خواندند. ائتلافی که از آن وقت تا حالا تنها به شکل یک اسم باقی مانده است و این روزها دوباره برخی مسئولان آمریکایی از تلاش دولت آمریکا برای برپایی آن خبر داده اند.

معرفی پیمان؛ جعلی که از پایه دروغ است

ناتو(NATO) مخفف نام پیمان آتلانتیک شمالی(North Atlantic Treaty Organization) است که پس از جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۹ به منظور مبارزه با کمونیسم، بین کشورهای دارای نظام سرمایه داری، اعم از کشورهای اروپای غربی و آمریکای شمالی به ریاست آمریکا در واشنگتن شکل گرفت. در آن پیمان که اکنون ۲۹ کشور عضو دارد و ریاست آن هنوز هم با آمریکا است، اعضا متعهد شده اند در صورت حمله یک یا چند کشور به یکی از اعضای ناتو، این اقدام، حمله به تمام کشورهای عضو تلقی می شود و تمام اعضا علیه طرف متجاوز وارد عمل می شوند.آنچه در حال حاضر با عنوان ناتوی عربی در رسانه‌های معرفی می شود تلاشی از سوی آمریکا است که هنوز تعریفی از آن ارائه نشده و انتظار نمیرود به نتیجه برسد.

کشورهای عضو

براساس آنچه رویترز در آغاز این هفته اعلام کرد، اعضای ناتوی عربی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس (عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت، بحرین، قطر، عمان) به اضافه اردن و مصر هستند.البته برخی عمان و کویت را مستثنی کرده اند و تعداد کل اعضای این پیمان را ۶ کشور مطرح کرده اند.

هدف از تأسیس این پیمان

براساس آنچه رویترز به نقل از چند مقام بلند پایه آمریکایی منتشر کرد، هدف از این ائتلاف و پیمان، مقابله با نفوذ منطقه‌ای ایران و مبارزه با تروریسم و خشونت در منطقه است. این اهداف با ایجاد یک سیستم دفاع ضد موشکی، تجهیز و آموزش ارتش‌های کشورهای عضو و مبارزه با تروریسم شکل خواهند گرفت. ضمن اینکه توسعه روابط اقتصادی و دیپلماتیک نیز در اهداف این طرح بیان شده است.

نامگذاری‌های متفاوت

منبع این خبر در مقطع کنونی، رویترز بوده است و براساس آنچه این خبرگزاری اعلام کرده، ترامپ قصد دارد این پیمان را در ۱۲و۱۳ اکتبر در واشنگتن به وجود آورد و نام آن را «پیمان استراتژیک خاورمیانه» نام نهاده است. لذا آنچه تحت عنوان ناتوی عربی، در رسانه‌های منطقه ای به ویژه رسانه‌های عربی حامی جناح غربی- عربی منعکس شده، عبارتی جعل شده از سوی آنها است که به نظر می رسد تلاش دارد با بهره گیری از عبارت «ناتو» برای خود وجهه ای را فراهم آورد که برگرفته از پیمان آتلانتیک شمالی است.

حقه جدید ترامپ

همانگونه که پیشتر هم اشاره شد، منابعی که از تشکیل این پیمان خبر داده‌اند، توسعه روابط اقتصادی و دیپلماتیک نیز از اهداف این پیمان است. پیمان آتلانتیک شمالی یک پیمان تماما نظامی است که به وجوه مختلف نظامی کشورهای عضو نظر دارد اما آنچه تحت عنوان جعلی «ناتوی عربی» می خواهد معرفی شود چگونه می خواهد وارد عرصه دیپلماتیک و اقتصادی شود.

دولت دونالد ترامپ با طرحی به نام معامله قرن، برای تمام منطقه طراحی خاصی ارائه کرده است و می خواهد علاوه بر اهداف سیاسی شان وارد عرصه اقتصادی و دیپلماتیک نیز شوند. در برنامه دیپلماتیک عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی توسط کشورهای عربی در دستور کار قرار دارد. اما در عرصه اقتصادی همانگونه که ترامپ قبل از سفر به عربستان اعلام کرد هدفی جز اینکه هزینه‌های منطقه ای آمریکا را کشورهای عرب منطقه پرداخت کنند وجود ندارد یعنی همان دوشیدن کشورهای عرب ثروتمند برای تأمین نیازهای آمریکا.

توجه به یک نکته

اصطلاح «ناتوی عربی» را جناح غربی- عربی به کار گرفته است و در رسانه‌های منطقه ای و داخل ایران نیز به سرعت به کار گرفته شد. اما نکته مهم اینجا است که ما نباید در بازی جناح دشمن وارد شویم و در زمین آنها بازی کنیم. به کارگیری اصطلاح «ناتوی عربی» بازی کردن در زمین دشمن است که موجب بهره بردن از این اصطلاح نچسب می شود. از یک سو آمریکایی‌ها نام این پیمان را «پیمان استراتژیک خاورمیانه» نامگذاری کرده اند از سوی دیگر ناتوی عربی سوق دادن این پیمان به سمت غرب و همراه کردن آن با جناح غربی است که از حیث معنا و مفهوم هیچ ارتباطی با آن ندارد و تنها یک جنگ روانی را می تواند به راه اندازد.

جمع بندی

ناتوی عربی اصطلاحی بی مفهوم است که از سوی آمریکایی‌ها به عنوان بخشی از معامله قرن به کار گرفته شده است تا ائتلافی را علیه ایران در کشورهای مسلمان و عرب منطقه به وجود آورند. این اصطلاح نامأنوس تلاش دارد این پیمان را به پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) نزدیک کند در حالی که نه شرایط آن را دارد و نه به آن مفهوم نزدیک است. لذا باید گفت این طرح تنها برنامه ای برای دوشیدن کشورهای عرب منطقه است تا هزینه‌های آمریکا را در منطقه غرب آسیا تأمین و ایران هراسی را به جای مبارزه با رژیم صهیونیستی جایگزین کنند.

نیرنگ جدید ترامپ برای دوشیدن رژیم‌های عربی

ترامپ این بار نیز در مسیر دوشیدن عرب‌ها گام بر می‌دارد، بهانه او “تهدید ساختگی ایران” است هرچند تاریخ معاصر ثابت کرده است که تهران به هیچ یک از همسایگانش تعرض نکرده است.به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم به نقل از پایگاه خبری المسله، دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا در تلاش برای نسخه عربی سازمان آتلانتیک شمالی یا همان ناتو با حضور کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس و نیز اردن و مصر است.

برخی مسئولان کاخ سفید و نیز کارشناسان خارومیانه بر این باورند احتمال اینکه ائتلاف جدید یا همان ناتو عربی موجب افزایش تنش در منطقه شود، زیاد است. به هر حال ترامپ امیدوار است این موضوع را که موقتا آن را ائتلاف راهبردی خاورمیانه نامیده است در نشست سران در ۱۲و ۱۳ اکتبر آینده در واشنگتن طرح و بررسی کند.به هر حال طرح تشکیل ناتو عربی در حالی است که آمریکا در دهه‌های گذشته از کشورهای عربی به ویژه در منطقه خلیج فارس بهره برداری کرده است و ترامپ نیز بار دیگر در مسیر دوشیدن عرب‌ها گام بر می دارد و این بار بهانه او “تهدید ایران” است هرچند تاریخ معاصر ثابت کرده است که تهران به هیچ یک از همسایگانش تعرض نکرده است.

به عنوان مثال در دو سال گذشته ترامپ با عربستان قرارداد ۴۶۰ میلیارد دلاری امضا کرد که گران ترین قرارداد تاریخ بود و ۱۱۰ میلیارد دلار آن به بخش تسلیحاتی اختصاص داشته و بقیه نیز به سرمایه گذاری‌های بزرگ عربستان در آمریکا اختصاص یافت و این معامله تاجایی پرسود بود که موجب شد ترامپ با هیجان زدگی در صفحه توییتر خود بنویسد “شغل و شغل و شغل” فراهم می‌کند. همچنین نباید فراموش کرد،رئیس جمهوری تاجر پیشه آمریکا در مارس گذشته در دیدار با ولیعهد سعودی گفت، عربستان کشور بسیار ثروتمندی است و بخشی از این ثروت را در قبال کار و معاملات تسلیحاتی به کشور ما می دهد. ترامپ به این نیز اکتفا نکرده بلکه به بهره برداری از عربستان و باج‌خواهی از کشورهای منطقه ادامه داد و در آوریل گذشته اعلام کرد، برخی کشورهای خاورمیانه بدون حمایت آمریکا یک هفته هم دوام نخواهند آورد و کشورش در طول ۱۸ سال ۷ تریلیون دلار در خاورمیانه هزینه کرده است که کشورهای ثروتمند باید آن را جبران کنند.

شکستی دیگر در انتظار آمریکا و متحدانش

اما بحران محور سعودی با قطر که از سوی آمریکا برنامه ریزی شده است، موجب شد قطر نیز به سریال معاملات تسلیحاتی با آمریکا ملحق شود و به این ترتیب ترامپ توانست مبالغ هنگفتی را نصیب کشورش کند و علاوه بر این از سایر کشورهای عربی خلیج فارس بهای حمایت از آنان را در برابر تهدید ساختگی و نه واقعی یا همان تهدید ایرانی را بگیرد.نکته قابل توجه اینکه ناتو عربی در حالی مطرح است که اقدامات مشابه از سوی دولت‌های مختلف آمریکا برای تشکیل ائتلاف رسمی با متحدان عرب خلیج فارس علیه تهدید ساختگی ایران در گذشته ناکام ماند و این بار نیز آمریکا و ابزارهایش در منطقه خلیج‌فارس مانند عربستان و امارات عربی متحده در برابر ایران شکست خواهند خورد؛ آینده این را ثابت خواهد کرد.

آیا ایده تشکیل «ناتوی عربی» عملی است؟

ناتوی عربی در مسیر تشکیل با چالش‌های عمده‌ای روبرو است که مهم‌ترین آن بحران و دو قطبی در شورای همکاری خلیج فارس است که قرار است ستون فقرات ناتوی عربی را تشکیل دهد. صابر گل‌عنبری کارشناس ارشد مسائل منطقه درتسنیم نوشت: ایده گرته‌برداری از پیمان آتلانتیک شمالی “ناتو” و تشکیل یک قدرت نظامی عربی به نام “ناتوی عربی” چیز تازه‌ای نیست. اصل این ایده مصری است. در ژوئن ۱۹۸۸، محمد حسین طنطاوی وزیر وقت دفاع مصر در نشستی نظامی در قاهره با حضور نمایندگانی از عربستان، اردن، امارات، بحرین و پاکستان خواستار تشکیل یک سازمان نظامی عربی برای مقابله با چالش‌های فراروی جهان عرب شد .در آن زمان این انگاره پیگیری نشد تا این که عبدالفتاح سیسی رئیس جمهوری مصر در فوریه ۲۰۱۵ در سفر به امان پایتخت اردن از ملک عبدالله دوم پادشاه این کشور خواست از تشکیل ناتوی عربی حمایت کند. قرار بود سیسی این موضوع را در مارس همان سال نیز با پادشاه عربستان در میان بگذارد .قوام طرح مصری ناتوی عربی ۴۰ هزار نیروی نظامی از شش کشور عربی مصر، اردن، عربستان، امارات، مغرب و سودان به استثنای قطر بود، اما اختلافات درون عربی مانع آن شد .این ایده مصری در آن زمان حامیانی هم در دولت آمریکا داشت و ژنرال مایکل فلین رئیس وقت سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا از جمله آن‌ها بود.این موضوع مسکوت ماند تا این که در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ و قبل از سفرش به ریاض در می ۲۰۱۷ دوباره بر زبان‌ها افتاد.روزنامه واشنگتن‌پست در آن زمان به نقل از مقامات آمریکایی نوشت که ترامپ در این سفر خود تشکیل ناتوی عربی اسلامی سُنی را پیشنهاد خواهد کرد.پس از این نشست نه خبری از “ناتوی اسلامی” شد نه “ناتوی عربی”، بلکه بر عکس آن ظرف دو هفته پس از سفر دونالد ترامپ به ریاض شاهد سخت‌ترین شکاف عربی بودیم و چهار کشور عربی (عربستان، مصر، امارات و بحرین) علیه قطر وارد عمل شده و از زمین، دریا و آسمان آن را محاصره کردند و نزدیک بود مورد تهاجم نظامی هم قرار دهند. این مساله عملا دو قطبی خطرناکی را در کل جهان عرب ایجاد کرد؛ البته قبل از آن نیز این شکاف‌ها وجود داشت، اما این بار عمیق‌تر شد.حال رویترز به نقل از مقاماتی آمریکایی و عربی خبر داده است که رئیس‌جمهوری ایالات متحده، در پی ایجاد ائتلافی امنیتی و سیاسی با کشورهای عربی هم‌پیمان است تا جلوی نفوذ ایران در منطقه را بگیرد.این کشورها شامل شش کشور عربی عضو شورای همکاری خلیج‌فارس، اردن و مصر هستند.

چالش‌های عمده فرا روی تشکیل ناتوی عربی

یقینا ناتوی عربی در مسیر تشکیل با چالش‌های عمده‌ای روبرو است که مهم‌ترین آن بحران و دو قطبی در شورای همکاری خلیج فارس است که قرار است ستون فقرات ناتوی عربی باشد.این معضل می‌طلبد ترامپ ابتدا رهبران چهار کشور عربستان، مصر، امارات و بحرین را با امیر جوان قطر آشتی دهد. البته نشانه‌هایی وجود دارد که وقوع این اتفاق تا نوامبر آتی را تقویت می‌کند. گفته می‌شود ترامپ قرار است از رهبران شورای همکاری خلیج فارس دعوت کند تا آن‌ها را آشتی دهد. بدون این آشتی و قطر ناتوی عربی نافرجام خواهد بود.بماند که این آشتی هم در صورت تحقق باز بحران میان آن چهار کشور و قطر را ریشه‌ای حل نخواهد کرد.چالش دیگر اختلافات پنهانی است که از دیرباز میان ریاض و قاهره درباره زعامت جهان عرب وجود داشته است و مسائلی چون رهبری ناتوی عربی و مقر آن نیز می‌تواند این اختلافات و حساسیت‌ها را شدت بخشد. باید دید ترامپ چطور این چالش را نیز حل می‌کند.

مساله دیگر اهداف تشکیل ناتوی عربی است. گفته شده است تشکیل احتمالی ناتوی عربی با هدف مقابله با ایران است. بعید است این تنها هدف باشد. بله، یکی از اهداف اصلی است اما کل آن‌ها نیست. تمرکز رسانه‌ای بر این هدف برای بازاریابی و سرپوشی بر دیگر اهداف است.مقابله با ترکیه در درازمدت نیز بخشی از اهداف ناتوی عربی است. ترکیه اردوغان اختلافات اساسی با آمریکا، غرب، اسرائیل، عربستان و مصر دارد که تنها در تحولات بهار عربی خلاصه نمی‌شود. غرب احساس می‌کند ترکیه دیگر آن کشور سربزیر سابق نیست و از موضع رقابت رفتار می‌کند. عربستان و مصر نیز نگران عثمانی‌گری اردوغان و حضور نظامی این کشور در خلیج فارس و آفریقا هستند. در این میان، تل‌آویو نگران‌تر از همه نسبت به ترکیهِ آینده است.اعضای احتمالی ناتوی عربی هر کدام کم و بیش روابطی با تل‌آویو دارند که در میان آن‌ها روابط قاهره و امان رسمی و آشکار است و بقیه هم غیر رسمی است .به احتمال زیاد طرح ناتوی عربی با معامله قرن ترامپ درباره حل یکطرفه نزاع در فلسطین نیر مرتبط است و بخشی از آن است. آمریکا وقتی به ابتکاری در خاورمیانه دست می‌زند که در وهله اول تعارضی با امنیت اسرائیل نداشته باشد؛ حال طرح مهم و راهبردی چون ناتوی عربی را تنها زمانی عملیاتی می‌کند که در راستای این امنیت و تامین کننده آن باشد. از این رو، بهتر است این ساختار نظامی احتمالی را “ناتوی عربی اسرائیلی” بنامیم. ناتوی عربی می‌تواند سرآغاز ورود آمریکا به عصر جدید جنگ‌های نیابتی در آینده به جای جنگ‌های مستقیم پرهزینه باشد .

Email this page

Source URL: http://www.ettelaat.com/etiran/index.php/%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87%d9%8a-%d8%a8%d9%87-%d8%b7%d8%b1%d8%ad-%d9%81%d8%b1%d9%8a%d8%a8%d9%83%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%87-%d9%86%d8%a7%d8%aa%d9%88-%d9%8a-%d8%b9%d8%b1%d8%a8%d9%8a/