پاتک نفتی پکن به ترامپ در پس جنگ تجاری
 

دونالد ترامپ در چند ماه اخیر به شدت بر توقف صادرات نفت ایران تاکید داشته اما تشدید جنگ تجاری چین و آمریکا موجب شده پکن ضمن مخالفت با این تصمیم رئیس جمهوری آمریکا، خرید نفت از ایالات متحده را برای مدتی نامعلوم متوقف کند.

به گزارش ایرنا، درحالی که «دونالد ترامپ» افزایش فشار بر ایران از طریق توقف صادرات نفت را هدف گرفته، پکن با صراحت مخالفت خود با قطع روابط نفتی با تهران را به واشنگتن بیان داشته و حتی شرکت نفتی دولتی ساینوپک(Sinopec) چین اعلام کرده است به دلیل تنش‌های تجاری فزاینده میان پکن و واشنگتن، واردات نفت خام از آمریکا را متوقف می کند. بدین ترتیب جنگ تجاری موجب شده تا این شرکت چینی به جای تسلیم در برابر خواسته ترامپ، اقدامی تلافی‌جویانه را انجام دهد و خرید نفت و حتی گاز از ایالات متحده را برای دوره‌ای چند ماهه متوقف سازد. دولت پکن هم بر واردات نفت و گاز از مبدا واشنگتن تعرفه‌ای ۲۵ درصدی وضع کرده است اما زمان اجرای آن را مشخص نکرد. در این شرایط تحلیلگران بازار انرژی، کاهش خرید نفت شرکت‌‌های چینی از آمریکا را امری ارزیابی می کنند که ممکن است موجب گرایش بیشتر پکن به تهران در حوزه‌های انرژی شود.

توقف خرید نفتی چین از آمریکا

جنگ تجاری میان واشنگتن و پکن هر روز ابعاد تازه‌تری به خود می گیرد. براساس گزارش خبرگزاری رویترز، شرکت دولتی ساینوپک چین، به دلیل تشدید بحران جنگ تجاری بین دو کشور به علت افزایش تعرفه واردات، خرید نفت از آمریکا را متوقف می کند. تارنمای روزنامهSouth China Morning Post در گزارشی نوشت: بزرگترین شرکت پالایشگاهی چین خرید از ایالات متحده را متوقف کرد. چین دومین مشتری بزرگ نفت ایالات متحده است که با توجه به نوسانات در ماه‌های گذشته از ۳۰۰ تا بیش از ۴۰۰ هزار بشکه نفت را روزانه از آمریکا خریداری کرد. حال چین در این جنگ تجاری، صادرات نفت خام و گاز طبیعی آمریکا را هدف گرفته است. این گزارش تاکید دارد ادامه این تحولات و افزایش تنش میان دو کشور به زودی بر جریان جهانی بازار نفت تاثیرگذار خواهد بود. ساینوپک که دارای بزرگترین پالایشگاه و واردکننده اصلی نفت از آمریکا است، اعلام داشت «منتظر می ماند تا وضعیت جنگ تعرفه‌ای میان دو کشور مشخص شود. سپس ممکن است خرید نفت از آمریکا را از سر بگیرد» زیرا پکن تعرفه واردات انرژی از آمریکا را از ۵ به ۲۵ درصد افزایش می دهد.تارنمای شبکه خبری سی.ان.بی.سی نیز نوشت: اگرچه زمان توقف موقت خرید نفت از آمریکا مشخص نیست اما منابع آگاه اعلام کردند این شرکت چینی هیچ خرید نفتی را تا اکتبر سال جاری ثبت نکرده است.

چین در ۸ ماه نخست سال ۲۰۱۸ به طور میانگین روزانه ۳۳۴ هزار بشکه نفت از آمریکا خریداری کرده بود و برای دوره‌های بعد نیز خرید حداقل ۳۰۰ هزار بشکه ای را در دستور کار خود داشت. بر اساس پیش بینی‌ها ممکن است میزان نفت صادراتی آمریکا به چین در ماه سپتامبر (شهریور و مهر) به ۱۹۷ هزار بشکه کاهش یابد زیرا تنها سه سوپرنفتکش آمریکا اکنون در مسیر بنادر چین در حرکت هستند.

چین بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ نزدیک به ۱۴ درصد کل گاز طبیعی تولید شده در آمریکا را هم خریداری کرده و اکنون ممکن است در این حوزه از انرژی نیز تحولات مهمی میان دو کشور رخ بدهد.روزنامه چینی یاد شده همچنین تقابل میان دو کشور را در کنار مخالفت پکن با درخواست واشنگتن در مورد ایران مهم و تاثیرگذار ارزیابی کرد. البته شبکه خبری بلومبرگ به نقل از منابع مطلعی که نخواست نام آن‌ها را فاش کند، مدعی شد اگرچه چین درخواست آمریکا برای توقف واردات نفت از ایران را رد کرده اما به واشنگتن وعده داده است تا واردات خود از تهران را افزایش ندهد.

مخالفت پکن با درخواست ترامپ

دونالد ترامپ در دو ماه اخیر بارها با زبان تهدید یا تطمیع از مشتریان ایران خواسته است تا خرید نفت از تهران را متوقف سازند. براساس اخبار رسانه‌ها حتی هفته گذشته دو تن از مقام‌های کاخ سفید صرفا به منظور هماهنگی‌های بیشتر سیاسی به پکن سفر کردند که در نهایت دست خالی بازگشتند. جالب اینجاست چین که تا ماه گذشته با خرید روزانه حدود ۶۵۰ هزار بشکه نفت مشتری حدود ۲۵ درصد از نفت صادراتی ایران بود، در ماه گذشته میلادی ۳۵ درصد از نفت صادراتی ایران را خریداری کرد. تارنمای روزنامه انگلیسی «دیلی اکسپرس» آورده است: سخنگوی وزارت امور خارجه چین به تازگی اعلام کرد تهران و پکن، بدون تغییر به روابط تجاری و اقتصادی خود ادامه می‌دهند و چین هم بر اساس مقررات بین المللی با ایران همکاری می‌کند. روزنامه چینی South China Morning Post در گزارش دیگری عنوان کرده است احتمال دارد توکیو و سئول برای کاهش خرید نفت از ایران برنامه ریزی کنند اما چین که بزرگترین خریدار نفت ایران است همانطور که پیش از این نیز اعلام کرده بود با تحریم‌های یکجانبه مخالف است. آمار نشان می دهند خرید ۲۶ درصد نفت ایران در ماه جولای در ماه ژوئیه ۳۵ درصد افزایش یافته است.نشریه «اویل پرایس» نیز خاطر نشان ساخته است: علاوه بر چین، هند به عنوان دیگر مشتری نفت ایران هم اعلام کرده است تحریم‌های یک جانبه واشنگتن علیه ایران را اجرا نمی‌کند. از این رو تحولات اخیر موجب تغییر لحن مقام‌های کاخ سفید و نرمش آمریکا شده است. لذا این احتمال وجود دارد که ایالات متحده به برخی از متحدان خود که به نفت ایران وابسته هستند معافیت‌هایی را اعطا کند.شبکه تلویزیونی سی.ان.بی.سی آمریکا هم بر این اعتقاد است تحولات نشان می دهند که چین از اهرم نفت ایران در مقابل ترامپ و نقشه‌های وی در اوپک استفاده خواهد کرد. بر اساس این تحلیل، در این شرایط چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت خام جهان، بازیگر اصلی بازار نفت است. در حالی که رئیس جمهوری آمریکا برای توقف صادرات نفت ایران یا تعیین سطح قیمت نفت خام در بازار جهانی سخنرانی می کند، این پکن است که اکنون سطح تولید و صادرات را برای کشورها تعیین می کند. سی.ان.بی.سی افزود: اگرچه تحلیلگران بازار انرژی انتظار دارند خریداران نفت ایران در برخی مناطق اروپا و آسیا به خاطر تهدیدهای ترامپ عقب نشینی کنند اما هند و چین دو برگ برنده ایران در این بازی هستند. هند نسبت به فشار بر بانک‌های این کشور به علت معاملات نفتی با ایران هشدار داده است و چین نیز با دست باز خرید از ایران را افزایش می دهد. از این رو ممکن است هر دوی این کشورها سیستم پرداخت نفتی خود را از دلار جدا سازند.این گزارش با تردید در اجرایی شدن خواسته ترامپ در زمینه حذف نفت ایران از بازار آورده است: اوپک نمی‌داند با کاهش ۲۰۰ هزار بشکه ای نفت چگونه برخورد کند حال آنکه ایران روزانه ۲٫۴ میلیون بشکه نفت صادر می کند.

با این وجود کارشناسان در غرب اعتقاد دارند ایران می تواند برای نفت تولیدی خود مشتری پیدا کند. همانگونه که گزارش شبکه خبری سی.ان.بی.سی هم تاکید می‌کند کاخ سفید در دوره ترامپ هدف خود را توقف کامل صادرات نفت ایران قرار داده است اما مولفه‌های سیاسی و اقتصادی در قابلیت اجرای این سیاست تردیدهای فراوانی ایجاد کرده اند .

نقصان نقشه نزاع نفتی

تلاش ترامپ برای بستن شریان صادرات نفت ایران سبب شده تا وی آمرانه از شرکای سعودی همکاری‌هایی موثر را جهت اعمال فشار مضاعف بر تهران مطالبه کند. این در حالی است که این همکاری تبعات خاص خود را برای عربستان به بار خواهد آورد.عربستان سعودی همچنان که در جریان نشست یکصدوهفتاد و چهارم سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در اوایل تیرماه اعلام داشت، هدف افزایش تولید و تعدیل توافقات نفتی پیشین را دنبال می کند؛ سیاستی که از منظر صاحبنظران اقتصاد انرژی با درخواست ترامپ از سعودی‌ها و تلاش‌های ضدایرانی وی ارتباط می یابد. به نوشته صفحه عربی «شینهوا» چین، «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا عربستان را تشویق کرده است تا تولید نفت خود را افزایش دهد. عربستان هم در پاسخ به درخواست ترامپ تاکید کرده که اوپک برای جبران نفت ایران قدرت خود را به کار خواهد گرفت.روزنامه «رای الیوم» چاپ لندن در گزارشی آورده موافقت عربستان با درخواست رئیس جمهوری آمریکا یعنی اینکه تولید نفت عربستان به سقف روزانه ۱۲ میلیون بشکه می رسد. این موضوع به معنی خارج شدن از قوانین اوپک است.«سلام سرحان» کارشناس امور نفتی درباره وجوه عملی افزایش تولید نفت عربستان به «دویچه وله» آلمان گفته است: افزایش تولید نفت کار دشواری است و نیاز به زمان دارد. «امیریتا سن» تحلیلگر ارشد مسائل نفتی در موسسه «انرژی اسبکتس» نیز اظهار داشته با وجود اینکه عربستان روی کاغذ قدرت افزایش تولید نفت را دارد، اما این نیازمند زمان و از آن مهمتر دارای هزینه بالایی است. این در حالی است که پیگیری چنین سیاستی می تواند برای آل‌سعود دردسرهای زیادی به دنبال آورد. صندوق بین‌المللی پول اعلام کرده عربستان به نفت ۸۸ دلاری برای تامین هزینه‌های خود نیازمند است و این کشور با قیمت‌های کنونی نفت با کسری بودجه شدید روبرو خواهد شد و مجبور است ذخایر ارزی خود را به مصرف برساند. پس از تلاش عربستان برای افزایش تولید نفت و نادیده گرفتن منافع دیگر اعضای اوپک روزنامه «ایندپندنت» نوشت طرح عربستان برای هدف قرار دادن ایران با سلاح نفت با دشواری‌های بسیاری روبرو است. شماری از مسئولان عربستان از افزایش تولید نفت که بر پایه درخواست ترامپ صورت گرفته است، احساس نگرانی کرده اند. آنان معتقدند که با این اقدام خود را در بازار نفت با وضعیتی پیچیده مواجه می سازند.

«مارتین رتس» مدیر اجرایی بانک سرمایه گذاری شرکت «مورگان استنلی» اظهار داشت عربستان و شماری از اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت پیش از تحریم‌های ایران، تولید خود را افزایش داده اند و این موضوع به دلیل در نظر نگرفتن زمان مناسب، فشارهایی را روی بهای جهانی این کالا وارد آورده است. به گفته «مارک ویتنر» رئیس مرکز پژوهش‌های نفتی در شرکت «سوسیته جنرال» آمریکا این نگرانی وجود دارد که سیاست‌های عربستان کاهش مجدد و شدید قیمت نفت را به دنبال داشته باشد و این در شرایطی است که ریاض برای باقی ماندن بهای هر بشکه نفت روی قیمت ۷۰ تا ۸۰ دلار تلاش می‌کند. از نگاه تحلیلگران، عربستان خیلی زود و بدون بده بستان یا امتیازی خاص به درخواست آمریکا پاسخ مثبت داد. این در حالی است که تردیدهای زیادی در مورد سطح کارآمدی مواضع آمریکا برای اعمال تحریم‌ها علیه ایران وجود دارد. از منظری دیگر، اکنون این نگرانی وجود دارد که آیا عربستان توان جبران کسری نفت ایران را دارد، آن هم در شرایطی که ایران هشدار داده ادامه صادرات نفت کشورهای منطقه در صورت توقف صادرات ایران بی‌معنا است. در همین ارتباط باید به اظهارات سه سال پیش «محمد بن سلمان» ولیعهد عربستان اشاره کرده که ادعا کرده بود یکی از برجسته‌ترین اهداف حمله به یمن تامین امنیت «باب المندب» به عنوان یکی از چهار گذرگاه مهم آبی است. این در حالی است که سعودی‌ها چند روز پیش صادرات خود را از این تنگه به دلیل هراس از حملات انصارالله متوقف ساختند.تحلیلگران معتقدند که عربستان با این تصمیم خواسته قدرت‌های جهانی به ویژه آمریکا را زیر فشار قرار دهد تا علیه یمن اقدام موثری در پیش گیرند اما سپری شدن زمان نشان داد که شرط بندی عربستان نتیجه ایده آلی را برای سعودی‌ها به دنبال نداشته است. تصمیم عربستان برای متوقف کردن صادرات از باب المندب از نظر عملی هیچ حمایتی به دنبال نداشت. حتی امارات و کویت هم از ریاض استقبال نکردند و با عربستان همراه نشدند. کویت تصریح کرد برنامه متوقف کردن صادرات نفتی از باب‌المندب را بررسی می کند اما هنوز در این زمینه تصمیمی گرفته نشده است. ارزیابی کویت و امارات درباره خطرناک بودن اوضاع با ارزیابی سعودی‌ها یکسان نیست. اگرچه عربستان خواسته است با طرح چنین سناریویی برنامه‌های خود را پیش ببرد اما این موضوع به سود ریاض تمام نشد. در عرصه سیاسی نیز این تصمیم عربستان از سوی نهادهای منطقه ای مانند شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه عرب که همواره عرصه سنتی جولان عربستان بودند، مورد استقبال قرار نگرفت. به نوشته «القدس العربی»، «احمد حسن کرم» تحلیلگر کویتی اظهار داشته تنش‌ها در منطقه باب المندب و تنگه هرمز بهای نفت را به طور بی سابقه‌ای افزایش خواهد داد. روزانه بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت از این دو تنگه عبور می کند. در صورتی که ایران هرگونه اقدامی را برای تغییر وضعیت تنگه هرمز عملی سازد این موضوع آثار ناگواری برای صادرات نفت عربستان، امارات، بحرین، کویت، قطر و عراق خواهد داشت. تارنمای «خبر مصر» نیز چنین تحلیل کرده که تنگه باب المندب آتشفشانی است که معادلات را تغییر خواهد داد. برخی بازیگران منطقه‌ای و فراممنطقه‌ای برای تنازعی مقدمه‌سازی می کنند که تر و خشک با هم خواهند سوخت.

Email this page

نسخه مناسب چاپ