محک
اجلاس سران سه کشور در تهران!
ابوالقاسم قاسم‌زاده
اجلاس رؤسای جمهور روسیه، ترکیه و ایران در تهران با موضوع پایان بخشیدن به بحران سوریه و جنگی که بیش از هفت سال ادامه دارد تشکیل شد. این اجلاس با محوریت جمع‌بندی نهایی از نشست‌های دوطرف دولت سوریه و گروه‌های معارض با حضور نمایندگانی از ایران، روسیه و ترکیه در آستانه تا امروز، انجام گرفت.
«ادلب» آخرین بخش از خاک سوریه است که هم اکنون به روایتی ۳۵هزار از نیروهای مسلح گروه‌ النصره، همچنین ۲۰ تا ۲۵هزار نفر از نیروهای مسلح گروه‌های تروریستی دیگر از جمله باقی‌مانده گروه داعش در آن آرایش کامل نظامی گرفته‌اند. روسیه و سوریه اعلام کرده‌اند که «ادلب» را در صورتی که گروه‌های تروریستی تسلیم نشوند با حملات نظامی آزاد خواهند کرد.
مشکل در جنگ «ادلب» بسیار است که مهم‌ترین آن حضور و یا جمع شدن نزدیک به ۳۰ میلیون نفر از شهروندان عادی سوری در این شهر است که در «ادلب» پناه گرفته‌اند و مدتی سازمان ملل اداره معیشتی آنها را بعهده داشته است و اکنون گروه‌های مسلح تروریستی از حضور آنها در ادلب به صورت سپر انسانی ـ ایمنی برای خود استفاده می‌کنند. آمریکا و کشورهای اروپایی هشدار داده‌اند که در صورت آغاز جنگ نظامی در ادلب فاجعه بزرگ انسانی رخ خواهد داد. از چند هفته قبل روسیه اعلام کرد که آمریکا می‌خواهد تا در ادلب سلاح شیمیایی به کار گرفته شود تا همچون اقدام قبلی در «رقه»، آن را به دولت سوریه یا روسیه نسبت دهد. بسیاری از کارشناسان نظامی باور دارند که اگر جنگ ادلب آغاز شود مدت آن فوری و کوتاه نخواهد بود و این جنگ حداقل چندین هفته ادامه خواهد داشت. ثانیاً موضوع حضور شهروندان عادی در ادلب بزرگترین مشکل در این جنگ است. پوتین پیش‌بینی کرده است که آمریکا تاکتیک «رقه» در استفاده از سلاحهای شیمیایی را در ادلب تکرار خواهد کرد تا فضاسازی بین‌المللی برای مجموعه تروریست‌ها که در ادلب جمع شده‌اند، فراهم آورد. مشکل دیگر، جایگاه ترکیه است که همسایه سوریه در ادلب است. پیش بینی موج بزرگ آوارگان بسوی ترکیه، ۳ میلیون آواره‌ از شهر ادلب، خود مشکل بزرگ دیگری است. بخش دیگر،‌ سرنوشت کردها در کناره ادلب است که هم اکنون در تقابل با دولت ترکیه بسر می‌برند. ادلب اگر هم آزاد گردد در مرحله‌ بعدی بحران‌ در شرق فرات شدید‌تر خواهد شد مشکلی که همچنان باقی خواهد ماند. واقعیت این است که سیاست آمریکا در سوریه شکست خورده است.
اما ترامپ در خاورمیانه سیاست مستقلی ندارد و پرونده خاورمیانه را به نتانیاهو سپرده است. اصلی‌ترین استراتژی سیاسی ترامپ در خاورمیانه تثبیت هژمونی رژیم صهیونیستی است. اسرائیل همچنان تشدید بحران‌های پیرامونی در فلسطین اشغالی، لبنان، سوریه، اردن و حتی مصر را می‌خواهد و اکنون گسترش این سیاست در ایران و عراق و ترکیه را دنبال می‌کند.
اجلاس تهران موفقیت بزرگی بود زیرا ۳ دولت بزرگ روسیه، ترکیه و ایران برای پایان‌بخشیدن به بحران سوریه و رسیدن به صلحی پایدار در این کشور به توافق رسیدند. بیانیه مشترک سران در پایان اجلاس سه جانبه تهران، اولاً موفقیت همکاری سه کشور را در راستای حل بحران سیاسی سوریه نشان می‌دهد. ثانیاً ادامه این همکاری در عمل نشان‌دهنده شکست سیاست جنگ‌طلبانه آمریکا ـ اسرائیل است و سرانجام، موفقیت این همکاری در آینده برای هر سه کشور در پیشبرد سیاست‌های داخلی و منطقه‌ای خود بسیار موثر و مفید خواهد بود.
بیانیه تهران ۱۲ بند دارد که بند‌های ۱ تا ۵ محورهای عمده و اصلی آن را نشان می‌دهد. این بندها عبارتند از:
۱٫ رضایت خود را از دستاوردهای فرمت آستانه از ژانویه ۲۰۱۷ به‌ویژه پیشرفت بدست آمده در کاهش خشونت در سرتاسر جمهوری عربی سوریه و کمک به صلح، امنیت و ثبات در آن کشور ابراز داشتند؛
۲٫ بر پایبندی مستحکم و مستمر خود به حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی جمهوری عربی سوریه و همچنین اهداف و اصول منشور ملل متحد تأکید ورزیده و تصریح نمودند که این اصول از سوی همگان باید محترم شمرده شود. روسای جمهور تصدیق نمودند که هیچ اقدامی، فارغ از عاملر عاملان آن، این اصول را نباید تضعیف نماید. آنها تمامی تلاش‌ها به‌منظور ایجاد واقعیات جدید در صحنه میدانی به بهانه مبارزه با تروریسم را مردود شمرده و اراده خود برای ایستادگی در برابر مقاصد تجزیه‌طلبانه با هدف تضعیف حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه و همچنین امنیت ملی کشورهای همسایه را ابراز نمودند.
۳٫ وضعیت میدانی کنونی را مورد بحث قرار داده، به ارزیابی از تحولات جمهوری عربی سوریه پس از آخرین نشست خود در تاریخ ۴ آوریل ۲۰۱۸ در آنکارا پرداخته و موافقت نمودند همکاری‌های سه‌جانبه را در تطابق با توافق‌های خود استمرار بخشند. در این ارتباط، آنها وضعیت منطقه کاهش تنش ادلب را دنبال کرده و تصمیم گرفتند تا همسو با اصول فوق‌الذکر و روح همکاری که در فرمت آستانه شکل گرفته است، به این موضوع بپردازند.
۴٫ بر عزم خود مبنی بر ادامه همکاری برای نابودی نهایی داعش، جبهه‌النصره و تمامی دیگر افراد، گروه‌ها، تشکل‌ها و موجودیت‌های وابسته به القاعده یا داعش در سوریه که از سوی شورای امنیت سازمان ملل شناسایی شده‌اند، تصریح کردند. روسای جمهور تاکید نمودند در جنگ علیه تروریسم، جداسازی بین گروه‌های تروریستی مذکور و گروه‌های معارض مسلح که به رژیم آتش‌بس پیوسته‌اند یا خواهند پیوست، ازجمله با توجه به جلوگیری از تلفات غیرنظامی، بسیار حائز اهمیت
خواهد بود.
۵٫ بر این باور خود تصریح نمودند که منازعه سوریه هیچ راه‌حل نظامی نمی‌تواند داشته باشد و تنها راه از طریق یک فرآیند سیاسی مذاکراتی می‌توان به آن پایان داد. روسای‌جمهور بر اراده خود جهت ادامه همکاری فعالانه به‌منظور پیشبرد فرآیند سیاسی همسو با تصمیمات کنگره گفتگوی ملی سوریه در سوچی و قطعنامه ۲۲۵۴ شورای امنیت سازمان ملل تاکید ورزیدند.
نشست سران سه کشور در تهران، شکست دیگری برای ترامپ و نتانیاهو است که سیاست محوری آنها بر امتداد جنگ و بحران در کشورهای مسلمان خاورمیانه استوار است. هرچند همچنان سایه شوم استفاده از سلاح شیمیایی برقرار است، که در گذشته در جنگ ایران و عراق و در سوریه در «رقه» به کار گرفته شد و تجهیز تروریست‌ها به سلاحهای گوناگون از سوی ترامپ و نتانیاهو ادامه خواهد داشت.

Email this page

نسخه مناسب چاپ