نشست تهران؛ گامی بلند به سوی صلح در سوریه
 

سومین نشست سه جانبه دکتر حسن روحانی، ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان روسای جمهوری ایران، روسیه و ترکیه در تهران، گام مهمی برای صلح و ثبات سوریه ارزیابی می شود.به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، دیدار روسای جمهوری ایران، روسیه و ترکیه با محور بررسی موضوع تنش‌ها سوریه در تهران برگزار شد و در پایان این نشست بیانیه ۱۲ ماده ای در مورد شرایط کنونی این کشور و تحولات سیاسی و نظامی در آینده دمشق مورد توافق سه کشور قرار گرفت. محور اصلی گفت وگوها در نشست تهران اوضاع ادلب بود. دولت سوریه بر تعهد و اراده غیرقابل تردید خود برای به دست گرفتن همه قلمروی سرزمینی این کشور و از جمله ادلب تاکید دارند این درحالی است که مسائل انساندوستانه به ویژه رعایت حقوق غیرنظامیان نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. تروریست‌ها به ویژه گروه جبهه‌النصره با ورود به این شهر سه میلیون نفری از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی استفاده می کنند و همین موضوع حساسیت‌های منطقه‌ای و بین المللی را در مورد نحوه به دست گرفتن کنترل این شهر از سوی دولت سوریه برانگیخته است. رسانه‌های انگلیسی زبان از دیدگاه‌های متفاوت به تحولات سوریه و نشست سه کشور در تهران پرداختند.

رایزنی در مورد آینده سوریه

در نشست خبری سه رئیس جمهوری هر یک نگرانی‌ها خود را نسبت به آینده سوریه بیان داشتند. ولادیمیر پوتین بر ضرورت حاکمیت دمشق بر کل خاک سوریه و پایان دادن به حضور تروریست‌ها در ادلب تاکید کرد. رجب طیب اردوغان اما وضعیت انسانی در ادلب و موضوع آوارگان و احتمال هجوم پناهجویان به خاک ترکیه را مورد اشاره قرار داد و حسن روحانی رئیس جمهوری کشورمان نیز به نابودی کامل تروریست‌ها در سوریه، بازسازی این کشور و تعیین وضعیت آوارگان اشاره داشت. تارنمای روسی «راشا تودی» در گزارشی نوشت: دیدار سه جانبه در تهران آینده جنگ در سوریه را مشخص می‌کند. این گزارش آورد: سه رئیس جمهوری در زمینه حرکت روبه جلو در سوریه و دورنمای آینده این کشور گفت وگو کردند. این دیدار درحالی برگزار شد که دولت مرکزی در دمشق توان نظامی خود را برای انجام یک عملیات بزرگ جمع آوری کرده است. در طرف مقابل ایالات متحده هم تهدید کرد ممکن است در سوریه مداخله مستقیم داشته باشد.دیدار اخیر که در ادامه فرایند آستانه برگزار شد با هدف پایان دادن به خشونت‌ها در سوریه و تسهیل فرایند انتقال سیاسی و برقراری صلح پایدار پس از چند سال جنگ داخلی برگزار شد. به نوشته این خبرگزاری روسی موضوع اصلی بحث در نشست تهران، ادلب سوریه بود. این شهر با داشتن حدود ۳٫۵ میلیون نفر جمعیت اکنون در اختیار گروه‌های تندرو قرار دارد. براساس برآورد رسانه‌های مختلف گفته می شود بین ۱۰ تا ۶۰ هزار نفر از اعضای گروه‌های تندرو در این شهر مستقر شده اند و اداره شهر را در اختیار دارند.

این گزارش با بیان اینکه نشست اخیر برای ترکیه از اهمیت خاصی برخوردار است، افزود: این کشور به علت احتمال تشدید درگیری نظامی در مرزهای خود با سوریه نگران است. از طرف دیگر تروریست‌ها با استفاده از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی خود را برای مقاومت در مقابل حمله احتمالی دولت آماده می کنند. این امر نگرانی‌های حقوق بشری را به وجود آورده است. با این حال تهران و مسکو ضمن اینکه نگرانی‌های آنکارا را نیز درک می کنند تاکید دارند تحکیم کنترل دمشق در ادلب مهم است.

ادلب محور مذاکرات در تهران

تارنمای شبکه خبری الجزیره نیز دیدار اخیر را تلاش دیپلماتیک سه کشور برای ساختن آینده سوریه توصیف کرد و عنوان داشت که چگونگی شکل دادن به آینده سوریه و تشکیل یک کشور منسجم از جمله مهمترین اهداف نشست تهران بوده است. البته در این میان حمله نظامی احتمالی به ادلب و بازپس گیری این شهر از دست شورشیان گام مهمی به شمار می رود. ایران آینده سوریه را از دریچه بازسازی این کشور مورد توجه قرار داده است. این گزارش محمد جواد ظریف به سوریه را پیش از برگزاری نشست تهران، غیرمنتظره و مهم ارزیابی کرد و به نقل از وزیر امور خارجه کشورمان آورد که بازسازی عراق و سوریه می تواند فرصت خوبی را برای شرکت‌های ایرانی ایجاد کند.با این حال گزارش الجزیره با اشاره به اظهارات کمیسیونر ارشد سازمان ملل در امور آوارگان، شرایط انسانی در ادلب را هم، موضوعی مهم در گفت وگوهای تهران دانست و افزود: این مقام سازمان ملل نسبت به پیامدهای حمله نظامی به ادلب ابراز نگرانی کرده و عنوان داشته است: دولت سوریه می خواهد که شهروندان آن به کشور بازگردند؛ همچنین دیگر دولت‌ها نیز از بازگشت سوری‌ها به کشورشان استقبال می کنند اما بازگشت آن‌ها به وطن به آینده و پایان جنگ بستگی دارد. وی ضمن اشاره به کمک دولت ایران به آوارگان افغان در سال‌های اخیر، خواستار نقش آفرینی بیشتر تهران در تحولات انسانی و بحث آوارگان سوریه شد. روزنامه واشنگتن پست نیز در گزارشی به دیپلماسی سطح بالا در تهران بر سر ادلب پرداخت و نوشت: ایران و روسیه از انجام عملیات نظامی برای بازپس گیری آخرین سنگر دفاعی شورشیان در سوریه پشتیبانی می کنند اما ترکیه خواسته است با اعلام آتش بس شانس ضعیفی برای راه حل دیپلماتیک و جلوگیری از درگیری خونین ایجاد شود. این روزنامه آمریکایی هدف دیدار سه رئیس جمهوری در تهران را افزایش فشار بر نیروهای شورشی دانست که هنوز شهر ادلب در شمال غرب سوریه و مناطق اطراف آن را در اختیار دارند. گفته می شود حداقل ۱۰ هزار نیروی افراطی در کنار گروه‌های مسلح نزدیک به القاعده در این شهر حضور دارند. بنابر تحلیل این روزنامه آمریکایی، در نشست تهران، شانس اندکی برای دیپلماسی قدرتمندانه تر مورد بررسی قرار گرفت تا موضوع شهروندان غیرنظامی از شورشیان مسلح در ادلب جدا دیده شود.به نوشته واشنگتن پست، با اینکه پوتین بر نابودی کامل تروریست‌ها در سوریه تاکید می کند اما وی مسیرها برای یک آتش بس احتمالی را نیز باز گذاشت. رئیس جمهوری ایران نیز گرچه از پاکسازی منطقه ادلب از حضور تروریست‌ها سخن گفت اما بر ضرورت حمایت از غیرنظامیان تاکید کرد. اردوغان اما وضعیت ادلب را موضوعی مهم برای امنیت ملی ترکیه و آینده منطقه توصیف کرد و حمله نظامی دمشق را عاملی برای بروز یک فاجعه دانست.با این حال خبرگزاری روسی راشاتودی نوع نگاه ترکیه به موضوع ادلب را به نفع شورشیان ارزیابی کرد و به نقل از یک استاد دانشگاه فنی خاورمیانه در آنکارا آورده است: رویکرد آنکار باعث شود که تروریست‌ها چتر حمایتی را از سوی ترکیه احساس کنند. بنابراین باید توافقی شکل بگیرد که شرایط را برای خروج این افراد از ادلب فراهم می کند.

برنامه پنهان حمایت اسراییل از شورشیان سوریه

دهها نفر از فرماندهان و اعضای رده‌های مختلف گروههای شورشی سوریه می گویند که اسراییل در سالهای گذشته دست‌کم به دوازده گروه شورشی در جنوب سوریه پول و سلاح داده تا مواضعی را در نزدیکی مرز اسراییل در کنترل بگیرند و اجازه ندهند نیروهای طرفدار ایران به آن مناطق نزدیک شوند. نشریه فارین پالیسی در شماره اخیر خود افزود: انتقال سلاح و تجهیزات اسراییلی به شورشیان- که ادعا شده در جولای امسال پایان یافته است- شامل تفنگ‌های آفندی، مسلسل، خمپاره انداز و خودروهای حمل و نقل می شود. نیروهای امنیتی اسراییل این سلاح‌ها را از گذرگاه سه دروازه که جولان اشغالی را به جولان سوریه پیوند می دهد، به شورشیان می رساندند.شورشیان و خبرنگاران محلی می‌گویند که اسراییل همچنین به این شورشیان دستمزدی معادل ۷۵ دلار در ماه هم پرداخت می کرده است و برای خرید سلاح از بازار سیاه سوریه هم بودجه لازم را در اختیارشان قرار می داده است. این پرداخت‌های اسراییل و خدماتی که شورشیان در برابر آن ارائه می دادند، این انتظار را بوجود آورده بود که اگر نیروهای طرفدار دولت سوریه به آنها یورش ببرند، اسراییل دخالت کند. اما زمانی که در همین تابستان نیروهای سوری با پشتیبانی هوایی روسیه به این شورشیان یورش بردند، اسراییل دخالتی نکرد و شورشیان دریافتند که اسراییلی‌ها آنها را رها کرده اند .

یکی از اعضای گروه شورشی «فورسان الجولان» به فارین پالیسی می گوید: این درسی است درباره رفتار اسراییل که هرگز فراموش نخواهیم کرد. مردم… برای اسراییل هیچ اهمیتی ندارند، بشریت برای اینها هیچ مفهومی ندارد. اسراییلی‌ها تنها و تنها به منافع خودشان اهمیت می دهند. اسراییل تلاش کرده بود تا تماسش با این گروههای شورشی را بعنوان یک راز پنهان بماند. هرچند برخی رسانه‌ها در این زمینه گزارش‌هایی داده بودند. مصاحبه‌های فارین پالیسی با اعضای شورشی دراین زمینه، مشروح ترین جزییات را درباره حمایت اسراییل از این گروهها ارائه می دهد.کمک‌های اسراییل به شورشیان، به چند دلیل اهمیت دارد. گذشته از ادعای اسراییل که این کار را به خاطر دور نگه داشتن نیروهای طرفدار ایران انجام داده است، این کمک‌ها پرسش‌هایی را درباره موازنه قدرت در سوریه پس از پایان جنگ داخلی پیش می آورد.یک سخنگوی سفارت اسراییل در واشنگتن، از اظهار نظر در این زمینه خودداری کرد.

اسراییل از سال ۲۰۱۳ ارسال سلاح برای گروههای وابسته به ارتش آزاد سوریه را آغاز کرد، از جمله برای گروههایی که در قنیطره و درعا و نیز حومه جنوبی دمشق می جنگیدند. در ابتدا تفنگ‌های ام ۱۶ آمریکایی و سپس جنگ‌افزارهای غیرآمریکایی با هدف پنهان ماندن سرچشمه ارسال این سلاح‌ها مد نظر قرار گرفت. سال گذشته حجم این کمک‌های جنگ‌افزاری به شورشیان سوری، به طور چشمگیری افزایش یافت و اسراییل به جای حمایت از گروههای شورشی چندصدنفره، به حمایت از هزاران شورشی روی آورد. ظاهرا پس از آنکه درخواست‌های تل آویو از مسکو برای تامین قراری که نیروهای طرفدار ایران را از جنوب سوریه دور نگه دارد، اسراییل سیاست تهاجمی تری را در پیش گرفت.

از میان شورشیان مورد حمایت اسراییل، نام دو گروه افشا شده است: فرسان الجولان که در شهر جوباتا الخشاب در قنیطره مستقربودند و گروه لواء عمربن‌الخطاب که در بیت جین شهری در نزدیکی مونت هرمون مستقر بودند. اسراییلی‌ها، گروه فرسان الجولان را ترجیح می دادند. سال گذشته، این گروه با کمک اسراییل، صدها پیکارجو را به صفوف خود اضافه کرد ضمن آنکه بعنوان کانالی برای توزیع جنگ افزارهای اسراییلی در میان دیگر گروههای شورشی عمل می کرد. همین کمک‌ها موجب شد که این گروه، نفوذ بزرگی در قنیطره و استان درعا به دست آورد.پس از آنکه در ماههای اخیر، نیروهای سوری کنترل قنیطره و درعا را به دست گرفتند، یکی از رهبران محلی به نام ابوخالد گفت که وی به زودی دریافته که تکیه بر اسراییل، یک اشتباه بوده است.

وی می گوید: یقین بدانید که اسراییل به خاطر سکوتش در قبال آنچه در جنوب سوریه رخ داد، پشیمان خواهد شد. ما در این شهر و شهرهای اطراف، ناگزیر با رژیم اسد کنار می آییم اما این کنارآمدن در آینده نزدیک به زیان اسراییل تمام خواهد شد و اسراییل تاثیر آن را خواهد دید. با این همه، در شب ۲۲ جولای، اسراییل شماری ازفرماندهان شورشیان و خانواده‌هایشان را از مرز گذراند و در درون جولان اشغالی پذیرفت. روشن نیست این فرماندهان و بستگانشان اکنون کجا هستند. افرادی در سوریه می گویند که برخی از آنها در اسراییل مانده و برخی به اردن منتقل شده اند. یک فرمانده هم به زیردستانش خبر داده که سر از ترکیه در آورده است .

Email this page

نسخه مناسب چاپ