صدای رسای شورش از درون کاخ سفید
جدی ترین رقابت سیاسی ترامپ پس از ریاست جمهوری
بخش دوم و پایانی
 

حساسیت انتخابات میاندوره‌ای کنگره آمریکا با انتقادات صریح «باراک اوباما» رئیس جمهوری پیشین و حاشیه‌های سیاسی «دونالد ترامپ» در کاخ سفید بیشتر شده است. برخی تحلیلگران این انتخابات را نوعی همه پرسی برای سیاست‌های ترامپ ارزیابی می کنند.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، انتخابات میاندوره ای کنگره آمریکا که ششم نوامبر (۱۵ آبان) برگزار خواهد شد، به دلایل گوناگون سیاسی و اجتماعی اهمیت ویژه‌ای برای مردم آمریکا و رهبران کاخ سفید پیدا کرده است. قرار است در این انتخابات سرنوشت همه ۴۳۵کرسی مجلس نمایندگان و ۳۴سناتور در مجلس سنای صدنفره ایالات متحده مشخص شود. علاوه بر این، تعدادی از فرمانداران ایالتی و مقام‌های دولتی و محلی هم انتخاب خواهند شد. نکته قابل توجه در کمتر از دو ماه مانده تا این انتخابات، ورود اوباما به کارزار انتخاباتی است که بر اهمیت و حساسیت شرایط افزوده است. به اعتقاد برخی تحلیلگران وی از ادامه حضور ترامپ در کاخ سفید احساس خطر کرده است. در انتخابات مجلس نمایندگان دموکرات‌ها در صورت کسب ۲۳ کرسی بیشتر می توانند اکثریت را به دست آورده و حزب جمهوریخواه را پشت سر بگذارند. دموکرات‌ها همچنین در سنا ۲ کرسی کمتر از جمهوریخواهان دارند.

ورود بی سابقه اوباما به عرصه سیاست

رئیس جمهوری پیشین آمریکا در ایالت ایلینویز در حمایت از نامزدهای حزب دموکرات برای انتخابات میاندوره‌ای مجلس به شکلی بی سابقه وارد عرصه تبلیغات سیاسی شد و تندترین انتقادها را متوجه خط مشی و اقدامات ترامپ ساخت. اوباما جمعه گذشته با بیان این موضوع که ابتدا تصمیم داشت همچون روسای جمهوری قبلی آمریکا در سیاست دخالت نکند تاکید کرد شرایط متفاوت شده است و اکنون این اقدام را ضروری می‌داند. آنگونه که شبکه خبری «ان.بی.سی» آمریکا آورده است اوج این حملات هنگامی بیان شد که وی در مورد سیاست‌های دولت ترامپ اظهار داشت باید یک بار دیگر صداقت و عقلانیت به واشنگتن بازگردانده شود.

اوباما در سخنان خود شرایط کنونی کاخ سفید را غیرعادی توصیف و عنوان کرد که باید از این فرصت استفاده کرد و اخلاق و قانونمداری را درسیاست‌های ایالات متحده به کار بست. این در حالی است که ترامپ طی نزدیک به دوسال گذشته از هر فرصتی برای انتقاد از سیاست‌‌های رئیس جمهوری پیشین استفاده کرده است. وی سخنرانی انتخاباتی اخیر اوباما را نیز بدون پاسخ نگذاشت و عنوان داشت که اظهارات وی خسته ‌کننده بود و به همین دلیل هنگام گوش دادن به حرف‌‌های وی خوابیده است. نشریه «تایم» آن بخش از سخنان اوباما را مورد توجه قرار داد که وی ترامپ را تهدیدی برای دموکراسی در آمریکا ارزیابی کرده بود. این گزارش آورده است اوباما حتی زمانی که قانون بیمه‌ای یا مهاجرتی وی از سوی ترامپ نقض می شد انتقادی را بیان نکرد اما اکنون برای اولین بار در سخنرانی‌های خود از رئیس جمهوری کنونی آمریکا نام می برد و از مردم می خواهد از مردمسالاری دفاع کنند. اوباما در این بین نه تنها از ترامپ انتقاد کرد بلکه به نیروهایی که وی را به سمت ریاست جمهوری سوق دادند هم تاخت و گفت: ترامپ یک نشانه است و علت نیست. او تنها تجاوزهایی را که برای سال‌ها سیاستمداران حامی وی به دنبال آن بودند، عملی ساخت.

رئیس جمهوری پیشین آمریکا از اعضای حزب جمهوریخواه و بی تحرکی آن‌ها در مقابل انحرافات سیاسی ترامپ و هرج و مرج در کاخ‌ سفید به شدت انتقاد کرد. اوباما در سخنان خود از همه طرفداران حزب دموکرات خواست در انتخابات میاندوره‌ای مشارکت پررنگی داشته باشند تا تجربه دو سال گذشته دولت ترامپ را تغییر بدهند. اوباما به نوعی بر محتویات مقاله اخیر «نیویورک تایمز» مهر تایید زد. یک مقام ناشناس در کاخ سفید به تازگی در مقاله «من بخشی از نیروی مقاومت هستم» خود را از جمله نیروهایی معرفی کرده که از آمریکا در مقابل بدترین تمایلات ترامپ محافظت می کنند. نویسنده ترامپ را فردی فاقد اصول اخلاقی دانست که تصمیمانی متناقض و غیرمنطقی می‌گیرد. به همین دلیل وی در کنار همکارانش تلاش می‌کنند از پیامدهای ناگوار این تصمیم گیری‌ها بکاهند.

روزنامه «یو.اس٫ای تودی» در گزارش خود در زمینه شرایط ایالات متحده آورده است که اوباما این انتخابات را مهمترین انتخابات در تمام زندگی خود می داند زیرا به عنوان یک شهروند عادی دموکراسی را در خطر می بیند. با این حال، جمهوریخواهان که به ضعف‌های ترامپ آگاهند اعتقاد دارند سخنان اوباما باعث کمک به ترامپ و حزب متبوعش می شود و به جمهوریخواهان انگیزه می دهد.

انتخابات رفراندومی برای ترامپ؟

از دید ناظران، تحولات سیاسی در آمریکا چندان به نفع ترامپ نیست و در صورتی که وی و حزب جمهوریخواه اقدامی موثر را انجام ندهند ممکن است در دو سال بعد با چالش‌های عمیقی از سوی مجلس نمایندگان و دموکرات‌های سنا روبرو شوند. به همین دلیل برخی تحلیلگران و رسانه‌ها اعتقاد دارند انتخابات میاندوره ای نقش یک همه پرسی را در مورد استیضاح یا اقامه دعوا علیه ترامپ ایفا خواهد کرد. تحلیلگر شبکه خبری «بلومبرگ» بر این باور است که جمهوریخواهان اکنون خطر از دست دادن مجلس نمایندگان را بیشتر احساس می کنند زیرا دموکرات‌ها صحنه رقابت‌های انتخاباتی خود را توسعه داده‌اند و امیدوارند بتوانند ۲۳ کرسی بیشتر در مجلس نمایندگان کسب کنند و تاثیرگذاری عمیق‌تری را در تعیین سیاست‌های آمریکا و در مقابل ترامپ داشته باشند.

به نوشته بلومبرگ افزایش قیمت‌ها و تثبیت دستمزدها درست برخلاف وعده‌های انتخاباتی ترامپ و جمهوریخواهان است. از طرف دیگر، از هم گسیختگی‌های سیاسی و قانونی که در حاشیه ریاست جمهوری ترامپ به وجود آمده و اخیرا بیشتر هم شده است، باعث شده محبوبیت وی به کمتر از ۴۰ درصد برسد. این سطح از محبوبیت پیش از انتخابات بزرگ میاندوره‌ای تاکنون کم سابقه بوده است.

نظرسنجی اخیر شبکه «ای.بی.سی نیوز» نیز میزان پذیرش نامزدهای دموکرات در مقابل جمهوریخواه نزد افکار عمومی آمریکا را ۵۲ به ۳۸ درصد بیان کرد. در بسیاری از حوزه‌های سیاسی مهم نیز دموکرات برتری بیش از ۹ درصدی را نسبت به حزب رقیب خود دارند. در مقابل تیم انتخاباتی جمهوریخواهان تبلیغات تلویزیونی و ضرورت ایستادگی در کنار ترامپ را در دستور کار قرار داده‌اند. آن‌ها تاکید می کنند که نامزدهای جمهوریخواه گزینه‌های مناسبی برای حفظ ارزش‌ها هستند و دورنمای بهتری را از منافع عمومی ارائه می کنند. تاریخ نشان می دهد انتخابات میاندوره‌ای برای روسای جمهوری آمریکا مطلوب نبوده و ترامپ نیز از این موضوع مطلع است. شبکه «سی.بی.سی» کانادا انتخابات پیش رو را رفراندومی برای ترامپ خواند زیرا از یک طرف دموکرات‌ها این فرصت را دارند تا نقش بیشتری را در قانونگذاری به دست بیاورند و در طرف مقابل این آزمونی برای جمهوریخواهان در زمینه ادامه سیاست‌ها خواهد بود. روزنامه «ایندیپندنت» در مورد چالش‌های ترامپ عنوان داشت «پاول مانافورت» مدیر ستاد انتخاباتی ترامپ متهم به جرایم مالی است، «مایکل کوهن» وکیل ترامپ هم متهم شده به دستور رئیس جمهوری به دو زن حق السکوت پرداخت کرده است. در واقع ترامپ از طریق اقدامات این دو بر نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ تاثیر گذاشت. این‌ها بخشی از اتهاماتی هستند که به نزدیکان ترامپ در مورد انتخابات ریاست جمهوری وارد شده است و دیر یا زود بررسی‌های بیشتر، اتهاماتی بزرگتر و تردیدهای عمیق‌تر و چانه زنی‌های پشت پرده فاش خواهد شد.

به نوشته این روزنامه «اگرچه نتیجه انتخابات غیرقابل پیش بینی است اما رای مردم می تواند یک همه پرسی در زمینه استیضاح ترامپ شمرده شود. اگر ترامپ بتواند از طریق گردهمایی‌ها، توئیت‌ها، سخنان ویران کننده یا خط مشی‌های سیاسی و اقتصادی خود افکار عمومی را با خود همراه سازد، از فشار سنگین استیضاح جان سالم به در می برد. وی در این صورت حتی می تواند روزهای بهتری را برای خود رقم بزند.»

اغلب سیاست‌های ترامپ منطق ندارد

«وندی شرمن» معاون سابق وزیر امور خارجه آمریکا و سرپرست هیات این کشور در مذاکرات هسته‌‌ای معتقد است که ترامپ به تبعات تصمیمات خود توجه نمی کند و دستور او مبنی بر خروج از برجام به عنوان یکی از بدترین اشتباهات سیاست خارجی واشنگتن در تاریخ آمریکا ثبت خواهد شد. معاون پیشین وزیر امور خارجه آمریکا و سرپرست هیات این کشور در مذاکرات هسته‌‌ای ایران و ۱+۵ در مقاله ای که به شورای روابط خارجی آمریکا ارائه داد، به نکات مهمی درباره برجام و سیاست خارجی کنونی آمریکا اشاره کرد؛ مقاله‌ای که با دو پرسش کلیدی «چگونه به قرارداد هسته‌ای ایران دست یافتیم؟» و «چرا جای خالی آن احساس می شود؟» آغاز می‌شود.

شرمن در این مقاله نوشت: من همیشه فکر می کردم که بزرگترین چالش پیش روی توافق هسته‌ای نقض‌های صورت گرفته از سوی ایران خواهد بود و نه نقشه‌های شوم سیاسی رئیس جمهوری آمریکا. اما تصور من اشتباه بود و در ماه مه سال جاری دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، از برجام خارج و تحریم‌هایی را که به واسطه برجام برداشته شده بود، بار دیگر علیه ایران به کار گرفت؛ حرکتی که به عنوان یکی از بدترین اشتباهات سیاست خارجی واشنگتن در تاریخ آمریکا ثبت خواهد شد. برجام کامل نبود؛ هیچ توافقی تاکنون کامل نبوده است، اما این قرارداد بهترین تضمین ممکن برای عدم دستیابی ایران به تسلیحات هسته‌ای بود. تصمیم ترامپ باور جهانی نسبت به پایبندی آمریکا به دیپلماسی چندجانبه را تضعیف کرده است. اهمیتی ندارد که ترامپ چقدر برجام را مورد تمسخر قرار داده، این توافق نمونه‌ای است از ترکیب تحریم و انزوا با گفت وگو بین کشورهایی که روابط آنها را مناقشه و عدم اعتماد شکل داده است. برخلاف ادعای ترامپ که برجام را «بدترین توافق» می داند، قرارداد هسته‌ای ایران می‌تواند به عنوان الگویی در مذاکرات دولت او با کره شمالی باشد. ترامپ در این مورد بیشتر از تهدید، هیاهو و اظهارات کنایه آمیز استفاده می‌کند. اما همان طور که او و تیمش خواهند آموخت، گفت‌وگوی مستقیم با دشمنان دشوار است. این کار مستلزم شهامت، پایداری و درک واقع گرایانه از قدرت خویش است. تحریم‌ها شاید به اقتصاد ایران آسیب زده باشد اما در پیشگیری از بلندپروازی‌های هسته‌ای این کشور تاثیر چندانی نداشته است. جنگ طلبان در واشنگتن (و اسرائیل و عربستان سعودی) مدت‌های مدیدی است که حمله نظامی به مراکز هسته‌ای ایران را مورد تاکید قرار داده اند. اما همان گونه که تحریم‌ها نتوانست به تنهایی ایران را مجبور به تغییر روش کند، حمله نظامی نیز نمی‌تواند ایران را وادار کند که ساخت بمب اتمی را فراموش سازد؛ حمله نظامی در بهترین حالت نتیجه معکوس خواهد داشت اما نمی تواند پروژه هسته‌ای این کشور را پایان دهد. سیاست‌های ترامپ اغلب هیچ منطقی را دنبال نمی کند درست برعکس اوباما و او در این روش به شرایط موجود یا تبعات سیاست‌های خود توجهی نمی کند. به همین دلیل خروج آمریکا از برجام یک عمل انجام شده محسوب می شد. بقای کوتاه مدت برجام در دوران ریاست جمهوری ترامپ مدیون برخی مشاوران پیشین وی بود، کسانی که ارزش این توافق را درک کرده بودند. اما آنها در هرج و مرج دولت ترامپ دوام چندانی نیافتند. با توجه به حضور جان بولتون خشونت طلب به عنوان مشاور امنیت ملی ترامپ و پیشران سیاست‌های ایران و رئیس‌جمهوری که ظاهرا می خواهد خود را با اسرائیل و عربستان سعودی هماهنگ کند، به نظر می‌رسد که دولت آمریکا تهدید تغییر خشونت‌آمیز رژیم ایران را جایگزین برجام کرده است- تصمیمی عجیب برای کاخ سفیدی که می خواهد تعهدات آمریکا در افغانستان و سوریه را کاهش داده و حتی شاید نیروهای آمریکایی را از شبه جزیره کره خارج کند.

ترامپ ایران را به مساله‌ای لاینحل برای دولت‌های آتی تبدیل کرده است. رفتار او باعث شده که متحدان آمریکا برای اعتماد به واشنگتن در توافقات آتی یا در نظر گرفتن منافع ایالات متحده دلیلی نداشته باشند. او توافق هسته‌ای کارآمد و عملیاتی را نقض کرد که برای بازرسی هسته‌ای، استاندارد نوینی را ارائه کرده بود. ترامپ شکافی را در یک شبکه کارآمد تحریم‌ها و اجماع بین المللی ایجاد کرد که توافق ایران – و توافقات آتی مشابه- را امکان پذیر کرده بود. برجام نماد هنر دیپلماسی چندجانبه حرفه ای است. اکنون که ترامپ به دشواری در حال یافتن راهی برای رسیدن به توافق با کره شمالی است، توافقات هسته‌ای موثق مورد حمایت متحدان و دشمنان آمریکا به سختی کارایی خواهند داشت. با هر تهدیدی که ترامپ در توئیتر منتشر می کند و هر فهرستی از وعده‌های توخالی که دولت او ارائه می دهد، ارزش برجام بیش از پیش نمایان می‌شود .

Email this page

نسخه مناسب چاپ