پیام مانور نظامی مشترک چین و روسیه به ترامپ
 

مشارکت چین در بزرگترین رزمایش نظامی روسیه از پایان جنگ سرد تاکنون، پیام‌هایی روشن و مشترک را روانه غرب ساخت .رزمایش نظامی یک هفته ای «وُستوک ۲۰۱۸» (شرق ۲۰۱۸) به پایان رسید. بنا بر اعلان رسانه‌ها، در این نمایش و تمرین نظامی که برخی آن را بزرگترین مانور تاریخ روسیه پس از پایان جنگ سرد می دانند نزدیک به ۳۰۰ هزار سرباز با بیش از ۱۰۰۰ فروند هواپیما و بالگرد و ۳۶ هزار عراده تانک و خودروی زرهی حضور یافتند. همچنین ۸۰ کشتی جنگی از دو ناوگان روسیه در این رزمایش مشارکت کردند.

تحلیلگران مسائل بین المللی این رزمایش را اعلام آمادگی روسیه برای اقدام مقابل تهدیدهای خارجی ارزیابی می کنند. با توجه به تنش‌هایی که میان کشورهای غربی و روسیه در موضوع سوریه، اوکراین، انتخابات آمریکا و ترور یک جاسوس روس در انگلیس وجود دارد، اعلان مقامات نظامی مسکو مبنی بر اینکه رزمایش مزبور تنها برای کسب و تقویت آمادگی نظامیان این روسیه جهت جابجایی و استقرار نیروها در مسافت‌های بسیار زیاد انجام می شود، از همان ابتدا زیر سوال رفت. نکته دیگر این که رزمایش وستوک ۲۰۱۸ با مشارکت موثر چین و حضور نظامیان این کشور برگزار شد. «سرگئی شویگو» وزیر دفاع روسیه و «وی فنگ هه» و همتای چینی او با حضور در محل این رزمایش در شرق روسیه از مراحل آن آگاهی یافتند. وزیر دفاع چین بر افزایش عمق و سرعت همکاری‌های نظامی دو کشور به صورت راهبردی تاکید کرد و شویگو از ادامه برگزاری رزمایش‌های مشترک دو کشور خبر داد. در پاسخ به برخی انتقادها در غرب، سخنگوی کرملین بر ضرورت‌های برگزاری این مانور نظامی تاکید کرد و گفت انجام آن برای مسکو ضروری و لازم بوده است. وی عنوان داشت در دوره ای که شرایط بین المللی به شدت تهاجمی و غیردوستانه است افزایش توان دفاعی ضرورت و برگزاری مانور کاری عقلانی است.

مشارکت نظامی چین و روسیه

«ولادیمیر پوتین» رئیس جمهوری روسیه همزمان با این رزمایش، کشورش را «صلح طلب» خواند با این حال گروهی از تحلیلگران آزمایش تجهیزات نوین ارتش روسیه در کنار گستردگی این مانور را یک نمایش قدرت به ویژه در حیطه‌های دریایی قلمداد کردند. مهمتر آنکه این رزمایش در کنار چین برنامه ریزی شد؛ کشوری که به موازات تنش‌های اقتصادی گسترده با ایالات متحده به شدت در حال توسعه توانایی‌های نظامی خود است. همین مسائل موجب نگرانی کشورهای غربی شده است. روزنامه «واشنگتن پست» در تحلیلی چند نکته را در مورد این رزمایش یادآور شد و عنوان داشت: چشم کارشناسان نظامی در سراسر جهان به رزمایش نظامی روسیه دوخته شده است زیرا این واقعه بزرگترین تمرین نظامی از زمان پایان جنگ سرد تاکنون بوده است. این رزمایش در چارچوب تمرین‌های نظامی سالانه روسیه است که به صورت چرخشی در چهار منطقه شرق، قفقاز، مرکزی و غرب این کشور برگزار می شود. عظمت وستوک ۲۰۱۸ باعث شد ناظران از این رزمایش به عنوان مانوری استراتژیک یادکنند. واشنگتن پست در این باره نوشت: ممکن است در میزان بزرگی و شمار نیروها و تجهیزات در رزمایش اغراق شده باشد اما برگزاری این مانور با حضور چین از اهمیت ویژه ای برخوردار است. حضور ۳۲۰۰ نیروی نظامی چین در کنار ۹۰۰ دستگاه انواع تجهیزات نظامی و ۳۰ هواپیمای این کشور و گروهی از سربازان مغولستان نکته قابل توجه وستوک ۲۰۱۸ است. از نگاه تحلیلگران حضور نیروهای چینی از نگرانی‌های پکن در مورد این مانور نظامی و اهداف روسیه در شرق خواهد کاست. این رخداد همچنین توانایی دو کشور را برای مقابله مشترک با منازعات درون ملی به جهان نشان می دهد. برخلاف رزمایش سال ۲۰۱۷ (زاپاد) که تنها نابودی تروریست‌ها و گروه‌های غیرقانونی را دنبال می کرد رزمایش سال ۲۰۱۸ آمادگی برای مراقبت از کشور در برابر تهاجم خارجی را به نمایش می گذارد. وزیر دفاع چین در مورد اهداف حضور پکن در این رزمایش عنوان داشت که وستوک ۲۰۱۸ برای ارتش این کشور (که چندین دهه است در جنگی شرکت نداشته) فرصت مناسبی را برای یادگیری تاکتیک‌های رزمی و استراتژی‌های جنگی از روسیه پدید می آورد زیرا این کشور اکنون در سوریه در حال جنگیدن است. به نوشته واشنگتن پست این رزمایش پیام‌های سیاسی را هم منتقل می کند. بدون تردید نمایش حمایت و همراهی چین همزمان با بروز تنش‌های سیاسی با ناتو و ایالات متحده، برای مسکو بااهمیت است. همچنین پکن نیز پیام مشابه سیاسی را برای واشنگتن صادر می کند. حضور در رزمایشی به این وسعت نمایشی از اتحاد نظامی دو طرف است. همچنین، این تمرین نظامی نمونه دیگری از بروز قدرتمندانه توان نظامی روسیه است که همیشه در حال تقویت ظرفیت‌های خود برای جابجایی نیروها از شرق دور تا دیگر بخش‌های روسیه در حوزه‌های هوایی، زمینی و دریایی است.

چین و تجربه محیط جنگی

این رزمایش علاوه براینکه باعث حفظ آمادگی نظامی دو کشور و استفاده از تجهیزات نوین در شرایط جنگی می شود همچنان که اشاره شد برای چین از لحاظ دیگری هم اهمیت دارد. این کشور پس از چهار دهه، حضور واقعی در یک محیط جنگی را آن هم در کنار روسیه تجربه می‌کند. پکن اکنون درس‌های جنگ در اوکراین، گرجستان و سوریه را از مسکو می آموزد. تارنمای روزنامه «اکونومیست» در تحلیلی به بررسی دلایل نگرانی غرب از رزمایش نظامی روسیه پرداخت و موضوع همکاری پکن و مسکو را برجسته ساخت. به نوشته این روزنامه این اقدام آینه ای در مقابل دونالد ترامپ است که در حال تضعیف متحدان خود است. گزارش اکونومیست می افزاید: این رزمایش مشترک در تقویت کمربند تجاری یا جاده ابریشم نوین (مورد نظر چین) تاثیر زیادی دارد. روسیه نیز به علت تنش با کشورهای غربی اکنون نشان می دهد زمینه‌ها برای نزدیکی بیشتر به چین را فراهم کرده و روابطی برد-برد میان دو کشور برقرار شده است.

تحلیل غالب میان کارشناسان مسائل بین الملل آن است که به علت روابط شکننده روسیه با غرب، این کشور به سمت شرق و کشور بزرگ چین متمایل شده است. تارنمای شبکه خبری «سی.ان.ان» در گزارشی هشدارگونه به کشورهای غربی توصیه کرد مراقب همکاری نظامی پکن و مسکو باشند. نگرانی عمده آن است که تجهیزات جدیدی در این رزمایش مورد استفاده قرار می گیرند ضمن آنکه تجربیات جنگی و نظامی از مسکو به پکن انتقال می‌یابد. اگرچه به تعبیر مقام‌های چینی شاید این موضوع برای پکن مفید و با ارزش باشد اما غربی‌ها را نسبت به پیامدهای ادامه این فرایند حساس می کند. اکونومیست در این باره نوشته است: هر دو کشور (چین و روسیه) تاکید دارند بار دیگر باید برای جهان و براساس چارچوبی متفاوت نظمی نو طراحی شود. در این میان، رفتارهای پوتین و ترامپ متضاد یکدیگر است. در حالی که کاخ سفید از همکاری با متحدان خود می‌کاهد، کرملین تلاش دارد تا دوستان قدرتمند بیشتری را جذب کند .

تلاش آمریکا برای ایجاد ماکتی از ناتو در خاورمیانه

آمریکا و همپیمانان منطقه ای آن با تلاش برای تشکیل ناتوی عربی، به دنبال منحرف کردن افکار عمومی از خطرات رژیم‌صهیونیستی و جبران شکست‌های خود از محور مقاومت با محوریت ایران هستند، اما نگاهی به طرح ناتو عربی موید آن است که این طرح جنبه عملی به خود نخواهد گرفت .

به دنبال ادامه سیاست‌های دولت آمریکا برای مقابله با نفوذ ایران در منطقه، این روزها شاهد رایزنی دیپلمات‌های دولت آمریکا با همپیمان خود در کشورهای عربی از جمله عربستان، مصر، اردن و امارات متحده عربی با هدف تشکیل ائتلاف امنیتی- سیاسی با عنوان «ناتو عربی» هستیم. در این زمینه روزنامه کویتی «الرای» دهم سپتامبر با اشاره به برگزاری نشست مشترک روسای ستاد کل ارتش‌های شورای همکاری خلیج فارس با همتایان آمریکایی، اردنی و مصری در کویت به نقل از منابعی در وزارت دفاع آمریکا از مقدمه سازی برای تشکیل ناتو عربی خبر داد.

این روزنامه کویتی پیش از این نیز در گزارش خود آورد که کاخ سفید تنها ۶۰ روز به دیپلمات‌های آمریکایی فرصت داده است تا به بحران دیپلماتیک میان عربستان، امارات، بحرین و مصر با قطر که ۱۳ ماه است ادامه دارد، پایان دهند تا واشنگتن بتواند توافق مورد نظر خود برای تشکیل ناتو عربی در منطقه را عملی کند.طرح ناتو عربی سال گذشته از سوی عربستان و در جریان سفر «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا به ریاض پیشنهاد شد و قرار است برای چگونگی اجرای این طرح یک نشست مشترک در واشنگتن روزهای ۱۲ و ۱۳ اکتبر (۲۲ و ۲۳ مهر) صورت گیرد.هر چند که برجسته ترین اهداف تشکیل ناتو عربی تقویت همکاری‌های بین دولت‌های عضو در زمینه دفاع موشکی، آموزش نظامی و مبارزه با تروریسم بیان شده است اما به نظر می رسد آمریکا و همپیمانان آن پس از شکست از محور مقاومت در منطقه به ویژه در سوریه برای مقابله با این محور به ویژه ایران تاسیس ناتو عربی را در دستور کار قرار داده اند. محور مقاومت با محوریت ایران به مانع بزرگی در برابر سیاست‌های خاورمیانه ترامپ تبدیل شده است. از این رو، واشنگتن سیاست اجماع سازی علیه ایران را در ابعاد مختلف اقتصادی، سیاسی و نظامی پیش می برد. همچنین تلاش برای تشکیل ناتو عربی در شرایطی صورت می‌گیرد که دولت آمریکا در منزوی کردن ایران با شکست روبرو شده است.

دولت آمریکا با خروج از توافق هسته‌ای با هدف منزوی کردن ایران با شکست روبرو شد و پس از این ناکامی تهدید کرد که صادرات نفت ایران را متوقف خواهد کرد. مسئولان کشوری و لشکری جمهوری اسلامی در برابر تهدیدهای ترامپ واکنش نشان دادند و جلوگیری از صادرات نفت ایران را به معنی جلوگیری از صادرت نفت سراسر منطقه دانستند. در چنین شرایطی واشنگتن به دنبال تشدید تنش‌ها میان ایران و کشورهای عربی و به طبع آن، فروش تسلیحات به کشورهای عربی است و برای تحقق این هدف، تشکیل ناتوی عربی را در دستور کار خود قرار داده است تا باج خواهی از کشورهای عربی را پیش برد. حتی دولت آمریکا در این زمینه علاوه بر فروش سلاح به این کشورها تصریح داشته است برخی از دولت‌های خاورمیانه بدون حمایت آمریکا یک هفته هم نمی‌توانند، دوام بیاورند.

بسیاری از تحلیلگران معتقدند آمریکایی‌ها با مطرح کردن طرح ناتوی عربی، افزون بر تلاش برای تشدید موج ایران‌هراسی، به دنبال منحرف کردن افکار عمومی از خطرات رژیم‌صهیونیستی برای امت اسلامی هستند. آنها تلاش می کنند ایران را به جای رژیم صهیونیستی، بزرگترین خطر برای کشورهای منطقه جلوه دهند و با این اقدام خود منافع صهیونیست‌ها را با تشکیل ناتوی عربی تامین کنند.

در این زمینه تارنمای الکترونیکی «انفاس پرس» مغرب نوشت: همه رویکردها و تحرکات ترامپ در کشورهای عربی از زمان راهیابی اش به کاخ سفید با هماهنگی رژیم اسرائیل صورت می گیرد. آمریکا در این باره به دغدغه دیگر کشورهای منطقه هیچ اهمیتی نمی دهد. بسیاری از ناظران معتقدند که آمریکا از طریق تشکیل ناتو عربی به دنبال از بین بردن قضیه فلسطین و پیش بردن «معامله قرن» است.با وجود همه تلاش‌ها تحقق طرح ناتو عربی با موانع جدی روبرو است. اختلافات میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس عمده‌ترین چالش پیش روی طرح ناتو عربی است.

عربستان سعودی، امارات متحده عربی، مصر و بحرین سال گذشته روابط دیپلماتیک خود را با قطر قطع کردند و هنوز هم میان این کشورها با قطر تنش وجود دارد. کشورهای عربی مختلف بر سر مسائل گوناگون با یکدیگر در حال نزاع هستند. این نزاع‌ها نشان دهنده اختلاف منافع کشورهای عربی با یکدیگر است. تارنمای الکترونیکی انفاس پرس در این زمینه بیان داشت: اگرچه عربستان، امارات و بحران برای تشکیل ناتو عربی و ائتلاف‌سازی علیه ایران تلاش می‌کنند و ایران را دشمن مشترک و خطرناک به شمار می آورند اما عمان، کویت و قطر در این زمینه با این کشورهای همنوا نیستند. این رسانه خبری اضافه کرد: به نظر می رسد عمان برای از سرگیری مذاکره میان ایران و آمریکا و کاهش تنش تمایل دارد. کویت نیز به دلیل هم مرزی با ایران و همکاری این کشور با ایران در عراق به طور آشکار مخالف دشمنی با ایران است. اردن هم نگران است با تشکیل ناتو عربی، معامله قرن نیز پیش رود و این کشور پس از مردم فلسطین قربانی شود. زیرا اگر معامله قرن به رسمیت شناخته شود، حق بازگشت پناهجویان فلسطینی از اردن از بین خواهد رفت و این موضوع اردن را از نظر اقتصادی و اجتماعی زیر فشار قرار خواهد داد و هویت اردن و نظام این کشور را تهدید خواهد کرد. مصر هم درباره این طرح موضع واقعی خود را بیان نکرده است. اما پیام‌هایی که از این کشور به گوش می رسد نشان می دهد که این کشور با کشورهای عربی حاشیه خلیج (فارس) همراه نخواهد شد. این موضوع در موضع این کشور درباره نظام سوریه هم دیده شد و این کشور بر خلاف خواست کشورهای عربی عمل کرد .

به نوشته شبکه «روسیا الیوم»، «آنتون مارداسوف» کارشناس شورای امور بین‌المللی روسیه گفت: آمریکا برای تاسیس جبهه ضد ایرانی تلاش می کند. این موضوع تازه‌ای نیست و هر بار این تلاش به دلیل اختلاف کشورهای عربی با مانع روبرو می‌شود. این موضوع در جنگ یمن آشکار است؛ به طوری که در این جنگ میان عربستان و امارات بر سر فرماندهی جنگ اختلاف‌های آشکار و مشکلاتی وجود دارد. به نوشته روسیا الیوم، «ولادیمیر سجین» پژوهشگر مرکز پژوهش‌های الشرقی وابسته به آکادمی علوم روسیه هم معتقد است که میان کشورهای عربی برای رویارویی با ایران همگرایی وجود ندارد و قطر و عمان با ایران روابط طبیعی خود را پیش می برند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ