محک
تیغ دولبه تحریم نفتی ترامپ!
ابوالقاسم قاسم زاده
یکماه تا شروع تحریم نفتی ترامپ علیه ایران مانده است که قیمت نفت در بازارهای جهانی از مرز۸۵دلار برای هر بشکه عبور کرد. از یکسو بازار نفت و از سوی دیگر بورس نفت در نیویورک آشفته شده است. اغلب تحلیلگران در مطبوعات غرب این آشفتگی را ناشی از بخش دیگری از سیاست و مدیریت غلط ترامپ دانسته‌اند. در محک گذشته نوشته شد، تحریم نفتی تیغ دولبه است که ترامپ قادر به فرار از آن نیست، تصور اولیه رئیس جمهور آمریکا از تحریم نفتی ایران این بود که صادرات نفت جمهوری اسلامی ایران را به صفر می‌رساند. اما امروز کاخ سفید دریافته است این کار غیرممکن است. «بولتن» مشاور امنیتی ترامپ، گفته است: ما دیگر به دنبال به صفر رسانیدن صدور نفت ایران نیستیم، اما از دولت‌های دوست می‌خواهیم تا آنجا که می‌توانند خرید نفت از ایران را کاهش دهند! امروز دو گزارش منتشر شده است. اول، رویترز از قول یک منبع آگاه در کاخ سفید، اطلاع داده است که با دریافت درخواست چند کشور دوست برای ادامه خرید نفت از ایران و قرار نگرفتن در طرح مجازات‌های تحریم نفتی از سوی آمریکا، این درخواست‌ها بررسی و به آنها مجوز داده می‌شود تا به خرید نفتی خود از ایران ادامه دهند. اما باید تا آنجا که ممکن است حجم خرید خود را کاهش دهند. همه خبرها حکایت از آن دارد که بسیاری از دولت‌ها معامله نفتی خود با ایران را متوقف نخواهند کرد. ترامپ نیز قادر نیست با فرمان خود دولت‌ها را موظف به انجام دستورش در مورد تحریم نفتی ایران کند. هند سومین واردکننده بزرگ نفت از ایران است که علی‌رغم آغاز تحریم‌های آمریکا علیه ایران در ۴ نوامبر همچنان به خرید نفت خام ایران ادامه خواهد داد، هند در ماه آغاز تحریم‌ها ۹ میلیون بشکه نفت از ایران وارد می‌کند.

گزارش دوم، مصاحبه محمدبن سلمان ولیعهد سعودی با شبکه «بلومبرگ» است که در آن تلاش کرده است تا سخنان تحقیرآمیز ترامپ علیه عربستان خودش را توجیه کند. او گفته است:‌«… باید بپذیریم که هر دوستی، هم حرف‌های خوب می‌زند و هم حرف‌های بد» خبرنگار گفت: اما ترامپ تحقیر شما را در هر سخنرانی تکرار می‌کند! ولیعهد عربستان درباره افزایش قیمت نفت و تحریم نفتی ایران گفت: «… افزایش قیمت نفت به خاطر ایران نیست بلکه به خاطر اتفاقاتی است که در کانادا، مکزیک، لیبی و ونزوئلا و سایر کشورها افتاده است. اگر چه ایرانی‌ها ۷۰۰هزار بشکه تولیدشان را کاهش دادند و ما ۵ر۱میلیون بشکه در روز بیشتر نفت صادر می‌کنیم. اما این سقف افزایش تولید ما است به لحاظ فنی،‌ همچنین ظرفیت بازار بیش از آن را نمی‌توانیم.»

اگر چه بسیاری گمان می‌برند روسیه و سعودی‌ها بتوانند علاوه بر جبران کمبود نفت ایران در صورت تحریم آمریکا، سقف تولید و قیمت نفت در بازار را کنترل کنند، اما امروز همه کارشناسان نفتی معتقدند، توان فنی سعودی‌ها محدود است و قادر به برآوردن انتظارات ترامپ در پمپاژ نفت به بازار در صورت تحریم ایران نیست، به نحوی که قیمت نفت و نیاز به خرید آن را متعادل نگه‌دارد. از سوی دیگر ترامپ و کشورهای اروپایی، پوتین را مشمول تحریم‌های خود کرده‌اند و روسیه خود نیز با تحریم نفتی آمریکا مواجه است.

هدف دیگر ضربه‌زدن به جایگاه و موقعیت سیاسی ـ اقتصادی اوپک است که از بزرگترین و با سابقه‌ترین سازمان‌ها یا اتحادیه‌های نفتی جهان است ترامپ از آغاز ورود به کاخ سفید، خواهان انحلال اوپک شد و هنوز هم از سعودی‌ها و اماراتی‌ها می‌خواهد تا از این سازمان خارج شوند. رئیس جمهور آمریکا، حضور پرقدرت جمهوری اسلامی ایران در اوپک را که از بنیانگذاران آن است، بر نمی‌تابد. براساس آئین‌نامه اوپک، تصمیم‌گیری نفتی در اوپک با رأی جمعی اعضاء آن صورت می‌پذیرد . به این ترتیب اوپک همواره سدی در برابر سلطه نفتی آمریکا بر بازار جهانی نفت بوده است. موضع ترامپ علیه اوپک و انحلال آن علنی است. پرسش درباره موضع روسیه و رئیس جمهور آن پوتین است که همواره با قدرت سیاسی ـ نفتی اوپک بازی می‌کند تا حداکثر منافع خود را از آشفتگی در این سازمان و بخصوص در بازار نفت به دست آورد. پوتین مدام می‌گوید: روسیه عضو اوپک نیست، اما خواهان انحلال این سازمان هم نیست! سیاست همراهی روسیه با عربستان در شرایط کنونی و در آستانه تحریم نفتی آمریکا، موجب شده است تا نماینده جمهوری اسلامی ایران در اوپک بگوید که آشفتگی نفتی و قیمت ۸۵دلاری آن ناشی از سیاست روسیه در همراهی با سعودی‌ها است.

بخش مهم دیگر از خطرناک بودن شعار تحریم نفتی ترامپ علیه ایران متوجه داخل آمریکا است که آن را تیغ دولبه نامیده‌ام. این تحریم اگر چه زیان‌هایی به درآمدهای نفتی ایران وارد می‌کند اما قیمت ۸۵دلاری امروز زنگ خطری برای ترامپ است. زیرا از نگاه اغلب تحلیلگران اقتصادی،‌ نفتی در غرب، دو پی‌آمد، یکی آشفته‌سازی بورس نفتی در نیویورک و ایجاد بحران برای ارزش «دلار» را موجب خواهد شد و دوم، قیمت بنزین در داخل آمریکا را به صورت سرسام‌آور افزایش خواهد داد. چنانکه هم امروز در چند ایالت آمریکا از جمله در ایالت بزرگ «فلوریدا» پیش آمده است. افزایش قیمت بنزین در داخل آمریکا در بسیاری از بازارهای داخل این کشور موجب به هم ریختگی خواهد شد و اعتراض‌های مردمی ناشی از آن را عیان می‌کند. آن هم در آستانه انتخابات مهم میان‌دوره‌ای کنگرة آمریکا که رقابت دو حزب حاکم (جمهوری‌خواه‌ها و دمکرات‌ها) به اوج خود رسیده است. نکته پایانی، تجربه گذشته است که همکاران ترامپ از آن اطلاع دارند. آنها در کاخ سفید می‌دانند که جمهوری اسلامی ایران تجربه تحریم نفتی را داشته و همواره قادر بوده با فروش حداقل نفت و دریافت محدود درآمد نفتی، کشور و جامعه را مدیریت کند. سیاست تحریم نفتی ترامپ تیغ دولبه‌ای است که بسیاری از کشورها و بخصوص مردم آمریکا را دچار مشکلات و مخمصه‌های گوناگون خواهد کرد.

Email this page

نسخه مناسب چاپ