هماورد سیاسی روحانی- ترامپ در مجمع عمومی
بخش اول
 

رؤسای جمهوری ایران و آمریکا در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کردند؛ یکی با زبان و هنجارهای بین المللِ امروز و دیگری با ادبیات و اندیشه ای متعلق به دوره پیشامدرن تاریخ سیاست و دیپلماسی.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، «حسن روحانی» رئیس جمهوری کشورمان حدود سه ساعت پس از سخنرانی «دونالد ترامپ» پشت تریبون مجمع عمومی سازمان ملل قرار گرفت و رهبران دیگر کشورهای جهان را مخاطب خود قرار داد.پیش از روحانی، همچنان که انتظار می رفت ترامپ از تریبون سازمان ملل برای حمله به تهران، توافق هسته ای و سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران و برخی دیگر از کشورهای ناهمسو بهره برد. رئیس جمهوری اسلامی ایران در برابر اظهارات خصمانه رئیس جمهوری آمریکا زبانی همه فهم و جهانی را برگزید که نه حاوی جنگ طلبی و تهدید بود و نه مضحکه سایرین قرار گرفت.یکی از مهمترین جملات روحانی ناظر بر یادآوری جایگاه رئیس جمهوری آمریکا به عنوان رئیس یک دولت یا به عبارتی یک واحد بین المللی بود؛ مفهومی که سال‌ها است اساس قواعد، هنجارها و قوانین جهانی قرار گرفته و خشت اول بنای نظام بین‌الملل به شمار می آید.

با پایان جنگ‌های سی ساله اروپا، «پیمان وستفالی» در سال ۱۶۴۸ میلادی به درگیری حاکمان اروپایی پایان داد و طرحی نو را در روابط و مناسبات سیاست و حکومت درانداخت. بسیاری از اندیشمندان و صاحبنظران تاریخ، این برهه را نقطه عطف و حدفاصل میان تاریخ مدرن و قرون وسطی شمرده و وستفالی را وضع حملی برای مفهوم جدید دولت در نظام بین الملل عنوان می کنند؛ دوره ای که امپراتوری‌های اروپایی با نضج گرفتن اندیشه ناسیونالیسم و عرفی گرایی جای خود را به دولت‌های جدید دادند.همچنان که اشاره شد نظام بین الملل کنونی بر ستون واحدهای ملی بنا شده و حقوق و هنجارهای بین المللی بر اساس استقلال، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی دولت‌های عضو جامعه جهانی شکل گرفته است. در این نظام، رژیم‌ها و سازمان‌های بین‌المللی از مهمترین ارکان و ابزارهای تحقق اهداف بنیادین منشور ملل متحد یعنی تساوی حقوق بشر و واحدهای ملی و تامین صلح و امنیت جهانی معین و حقوق بین‌الملل به عنوان مرجعی برای حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلافات مقرر شده است. این در حالی است که به گفته روحانی، آمریکای ترامپ بی اعتنا به وظایف و مسئولیت‌های خود در جایگاه یک «دولت»، «می‌خواهد همه نهادهای بین‌المللی را بی‌خاصیت کند» و با «درک اقتدارگرایانه از روابط بین‌المللی»، «در روند تجارت جهان اختلال وارد می‌کند».روحانی در سازمان ملل از لزوم «گفت وگوی دوسویه» بر اساس «برابری»، «عدالت» و «منزلت انسان‌ها» و بر مبنای «قواعد و حقوق بین‌الملل» سخن گفت و تصریح کرد:مصوبات شورای امنیت سازمان ملل متحد همچون قطعنامه ۲۲۳۱ «ورق پاره» نیست.ترامپ از زمان راهیابی به کاخ سفید سیاست‌های منطقه ای جمهوری اسلامی ایران را دارای اهداف سلطه جویانه بر منطقه قلمداد کرده و این در حالی است که رئیس جمهوری ایران تصریح داشته «ایران نیازی به امپراتوری ندارد. ایران نه بر اساس سیاست که در فرهنگ و تمدن خود یک امپراتوری است.»به باور برخی از ناظران مسائل بین‌المللی، کنشگری ترامپ در جایگاه رئیس جمهوری هژمونِ خودخوانده بین‌المللی تداعی کننده رهبری با داعیه ایجاد امپراتوری و نه حتی هژمونی است. به بیانی دیگر آمریکای پس از جنگ جهانی دوم از طریق اتکا به مولفه‌های چهارگانه قدرت (سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی) مسیر قاعده‌سازی و نهادینه‌سازی قواعد مورد نظر خود را در سطح جهانی دنبال کرد و اینک آمریکای ترامپ از طرقی چون جنگ‌های تجاری، تهدیدات نظامی، گسترش مداخلات، کاربرد گسترده تحریم، دهان کجی به سازمان‌ها و نقض آشکار حقوق و عرف بین‌المللی خود را در مقام امپراتور جهانی می بیند .

نوع رفتارهای ترامپ در کنار مواضع و تصمیماتش، نوع نگاه وی به ساختار بین المللی را آشکار می سازد؛ به عنوان مثال در جایی که ترامپ با نشاندن دختر خود بر صندلی رئیس جمهوری آمریکا در نشست سران گروه بیست (تیرماه ۹۶) شخصیت حقوقی و حقیقی نمایندگی ایالات متحده آمریکا را در هم می‌ریزد، نگرشی «سلطانی» یا «امپراتوری» را جایگزین «ریاست جمهوری» و «نمایندگی واحدی ملی» در سطح جهانی می سازد، همچنان که خود را قیم تصمیمات بین المللی انگاشته و منافع، اهداف و سیاست‌های دیگر واحدها اعم از متحد یا رقیب را نادیده می انگارد.از آنچه گفته شد برمی آید که محتوای سخنرانی ترامپ و روحانی گویای تفاوتی آشکار در نگاه به نظام بین‌المللی است. در حالی که رئیس جمهوری ایران از قواعدی با پذیرش جهانی و ادبیاتی امروزی و همه فهم بهره می جوید، ترامپ عقبگردی عظیم را به دوران پیش از وستفالی به نمایش در می آورد؛ وضعیتی که با برهم ریختن نظم جهانی و به دنبال آن امنیت و ثبات، چشم انداز تنازعی بسیار گسترده و عمیقتر از جنگ‌های اروپایی سده هفده و با هزینه‌هایی غیرقابل مقایسه با آن را به تصویر در می آورد.

این در حالی است که، سخنرانی روسای جمهوری ایران و آمریکا در مجمع عمومی سازمان ملل از دید برخی رسانه‌های عربی تقابل اقتدار و منطق با زورگویی و هنجارستیزی در سطح بین المللی بود.

سخنرانی‌های «حسن روحانی» و «دونالد ترامپ» در سازمان ملل‌متحد امسال اصلی ترین دوگانه مجمع عمومی را شکل داد؛ تقابلی دیپلماتیک که مورد توجه رسانه‌های عربی هم قرار گرفت.در این زمینه روزنامه «البناء» لبنان نوشت: سخنرانی ترامپ و روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل فرصت مناسبی برای بررسی هماوردی سیاسی و دیپلماتیک آمریکا و ایران بود. ترامپ به دلیل اینکه روحانی درخواست وی را برای دیدار نپذیرفته بود، سرخورده بود. آمریکایی‌ها به طور آشکار و پنهان برای مذاکره با ایران تلاش کردند و در این زمینه از همپیمانان خود خواسته اند، میانجیگری کنند اما آنها نتوانسته‌اند این انگاره را غالب سازند که ایران به طور کلی مخالف گفت و گو است. سخنرانی روحانی در سازمان ملل بسیار مقتدرانه بود. او خواستار تقویت معیارها و قوانین بین المللی شد و ادامه توافق هسته ای را چارچوبی برای از سرگیری گفت و گو دانست. درباره فعالیت هسته ای ایران هم آنچه آمریکا ادعا می کند مهم نیست بلکه گزارش‌های آژانس بین المللی انرژی اتمی و موضع گیری دیگر طرف‌های توافق هسته‌ای را باید در نظر داشت. همه این طرف‌ها در گزارش و موضع‌گیری‌های خود ادعاهای آمریکا را رد می کنند. ایران در نتیجه قلدری و زورگویی طرف مقابل، مذاکره نخواهد کرد تا همه قوانین و هنجارهای بین‌المللی را از بین ببرد. بلکه این کشور مقاومت خواهد کرد و تاریخ بزرگ این کشور هم چنین چیزی را ثابت کرده است. به نوشته روزنامه البناء، عملیات تروریستی که ایران را هدف قرار داد نیز فرصتی برای ایران بود که خود را به عنوان قربانی تروریسم معرفی کند. مشخص است که آمریکا و همپیمانان آن در این حادثه تروریستی نقش داشته‌اند و این موضوع سبب شده است که روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل دست برتر را داشته باشد. پیروزی بر تروریسم در سوریه و عراق نیز رکنی دیگر از پیروزی‌های ایران در برابر آمریکا به عنوان حامی تروریسم است. روحانی در این زمینه هم برتری داشت و ترامپ در این زمینه هم ناکام بود و در سخنرانی وی درباره مبارزه با تروریسم حتی یک جمله سودمند هم وجود نداشت. این در حالی است در سخنرانی روحانی درباره پرونده مبارزه با تروریسم مصداق‌هایی دیده شد. روزنامه البناء آورد: روحانی در سخنرانی خود نیازی به یادآوری گرفتاری آمریکا و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در جنگ یمن و به ویژه نبرد الحدیده نداشت. او فقظ خواستار پایان جنایت‌های جنگی در یمن شد. او همچنین نیازی به یادآوری ناکامی آمریکا و تنگنای رژیم صهیونیستی در سوریه به ویژه پس از تنش در روابط این رژیم با روسیه نداشت. بلکه او در سخنرانی خود حقوق مردم فلسطین و تصمیم‌های خصمانه‌های آمریکا و رژیم اسرائیل درباره قدس و مساله پناهندگان را یادآوری کرد.

نشریه «المنار» فلسطین هم نوشت: ترامپ از تریبون مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی آکنده از دروغ و زورگویی کرد. سخنرانی او درها را به روی جنگ و مصائب آن می گشاید و تنش‌هایی را که در نتیجه سیاست‌های او به وجود آمده است، وخیم تر خواهد کرد. ترامپ از ادامه دروغ گویی‌ها شرم نکرد و به دشمنی خود با مردم مباهات کرد. ترامپ ادعا کرد که برای تحقق صلح میان فلسطین و اسرائیل تلاش می‌کند. این در شرایطی است که موضع گیری‌ها و تصمیم‌های او از زمان راهیابی به کاخ سفید نشان می دهد که روند صلح را به طور کلی نابود ساخته است. او برای از بین بردن مسائل محوری تلاش می کند. صلح از نگاه و فهم او به معنی قلدری و انکار حق مردم فلسطین است.

وی با تصمیم‌های ظالمانه خود به سود دولت سرکش اسرائیل هم این موضوع را نشان داده و همه معیارهای و قطعنامه‌های سازمان ملل را نادیده گرفته است. به نوشته المنار، ترامپ در بخشی از سخنرانی خود گفت که دادگاه جنایت بین المللی هیچ قدرت و مشروعیتی ندارد. این رویکرد وی، رژیم اسرائیل و قدرت‌های شر و خود آمریکا را تشویق می کند تا خون بیشتری بریزند و از تروریسم و جنایت کاران حمایت بیشتری داشته باشند. او با این اظهارات خود خواستار جهانی پرهرج و مرج است که قانون جنگل در حاکم باشد. نویسنده ‌المنار می‌افزاید: ترامپ در بخشی از سخنرانی خود ایران را به دخالت در سوریه و یمن و ایجاد ناامنی متهم کرد. این دروغی محض و ادعایی باطل است که احمق بودن ترامپ را که در حال نواختن شیپورهای جنگ و تروریسم است، مشخص می سازد. این در شرایطی است که آنچه در سوریه رخ می دهد به دلیل دخالت‌های آمریکا است. آمریکا با تاسیس و حمایت از تروریسم سبب جنگ در این کشور شده است. اکنون هم این کشور با همکاری برخی دیگر از کشورها تروریست‌ها را به یمن منتقل می کنند تا به پشتیبانی نیروهای ائتلاف حمله به یمن بشتابند. این در شرایطی است که ایران با سیاست‌های خصمانه ترامپ مقابله می کند. این کشور با همان تروریسمی در حال نبرد است که از سوی آمریکا و همپیمانان آن حمایت می شوند.

روزنامه «رای الیوم» چاپ لندن هم در بخشی از گزارش خود درباره سخنرانی ترامپ آورد: ترامپ کشورش‌ها در جهان منفور کرد. این موضوع درباره همپیمانان آمریکا هم صدق می کند. سخنرانی ترامپ سخنرانی شخصی گستاخ، نادان و نژاد پرست بود که طبل‌های جنگ را به صدا در آورد و بیشتر کشورهای جهان را علیه خود و کشورش متحد کرد و این موضوع مایه خرسندی کسانی است که با آتش نژادپرستی و ستم آمریکا سوخته اند.

توفیقات دیپلماتیک در نیویورک

ششمین حضور روحانی در مجمع عمومی از دید نمایندگان مجلس سفری پرثمر بود. این در حالی است که آمریکا تلاشی بی‌سابقه را برای انزوا و اعمال فشار بر ایران در سازمان ملل به کار بست.

«حسن روحانی» رئیس جمهوری ایران پس از سفر سه روزه به نیویورک و سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، دیدار با سران کشورها، حضور در چند نشست و مصاحبه با رسانه‌ها پنجم مهرماه به تهران بازگشت. در ارتباط با سفر روحانی به نیویورک سه تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مصاحبه با پژوهشگر ایرنا، ضمن تحسین دیپلماسی کشور، این سفر را کاملاً موفقیت آمیز خوانده و از نتایج آن حمایت کردند.«حشمت الله فلاحت پیشه» رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی ملس شورای اسلامی در خصوص نتایج حضور روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت: اعتقاد بنده این است که این یک پیروزی دیپلماتیک بود. واقعیت آن است که سازمان ملل متحد محل مباحث دیپلماتیک است و نه محل تهدید یا عربده کشی. هیئت دیپلماتیک ایران، همانطور که انتظار می رفت منطقی و دیپلماتیک عمل کرد. آمریکا در جلسه شورای امنیت اشتباهی جدی کرد و به نظر بنده برای این اشتباه باید خانم «نیکی هیلی»، نماینده آمریکا در سازمان ملل محاکمه شود. این نماینده مجلس اظهار داشت: آمریکایی‌ها تصور می‌کردند که می‌توانند با فرصت ریاست خود در جلسه شورای امنیت، این شورا را تحت تاثیر قرار دهند و از همین رو تصمیم داشتند که موضوع کشور «ایران» را به عنوان محور دستور کار جلسه قرار دهند. اما آمریکا در این جلسه تنها ماند و موضع گیری‌های قابل تقدیر آقای مورالس رییس جمهور بولیوی و آقای ماکرون رییس جمهور فرانسه و همچنین نمایندگان چین و روسیه در حمایت از برجام و توافق با ایران باعث شد تا آمریکا در این جلسه منزوی شود. این کشورها نشان دادند که جهان در داشتن روابط دیپلماتیک با ایران جدی است و مردم جهان از جنگ و جدال خسته شده اند.

«هادی شوشتری»، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نیز ضمن تشکر از رییس جمهور و وزیر امور خارجه، گفت: بنده پیش از سفر رییس جمهوری و هیئت همراه، معتقد بودم که رییس جمهوری بایستی از این فرصت استفاده کند. ارزیابی بنده آن است که سخنرانی رییس جمهوری در مجمع عمومی سازمان ملل، منطقی و متین بود و در نبرد نرم افزاری، ایشان بر آمریکا پیروز شده و توانست مخاطبان خود را در سطح جهانی اقناع کند. در عین حال این اولین بار بود که سخنرانی یک رییس جمهوری آمریکایی با تمسخر گسترده رهبران جهان روبرو شد. همچنین رییس جمهوری ایران توانست افکار عمومی ایران را نیز با خود همراه کند.

«قاسم میرزایی نیکو»، عضو کمیسیون شوراها و امور داخلی تاکید کرد که این سفر در مجموع سفر خوبی بود و دستاوردهایی هم داشت که با گذشت زمان مشخص خواهد شد. وی بیان داشت: در جلسه شورای امنیت دیدیم که دولت آمریکا تنها ماند و همه کشورها، برجام را مورد تایید قرار دادند. در عین حال شورای امنیت سازمان ملل، واقعه تروریستی اهواز را محکوم کرد و اروپایی‌ها نیز بیانیه ای را در حمایت عملی از برجام صادر کردند. سخنرانی آقای روحانی بسیار خوب و متفاوت از تمام سخنرانی‌های ایشان بود. ایشان نشان داد که ایران جنگ طلب نبوده و دنبال تشکیل یک امپراتوری نیست.

ادامه دارد

Email this page

نسخه مناسب چاپ