محک
روش مرور زمان برای یک قتل!
ابوالقاسم قاسم زاده
سه هفته از قتل جمال خاشقجی روزنامه‌نگار عربستانی گذشت، اما همچنان اخبار و گزارش‌‌ها درباره این قتل ادامه دارد.

هنوز مرتکبین این جنایت، قاتلین و دستوردهنده آن، همچنین جنازه مقتول مشخص و مکشوف نشده است.

اگر در سه هفته گذشته مرحله به مرحله انتشار خبرها از سوی دولت آمریکا و سعودی را رصد کرده باشید، چند ویژگی را در آن می‌بینید. اول، ایجاد تردید و آشفته‌سازی در اصل خبر و ماجرای قتل، تا آنجا که در هفته اول برای مخاطبان خبر معلوم نبود، خاشقجی کشته شده است یا ربوده شده است؟ زنده است یا مرده!؟ به ریاض برده شده و یا در جایی پنهان شده است؟ ایجاد انواع و اقسام پرسش‌های ابهام‌آمیز صحنه ماجرا را چنان آشفته کرد که همه بجای تأیید یا تکذیب خبر قتل همچنان در انتظار ماندند. اعلام نظر رسمی ترامپ در آمریکا و محمدبن سلمان ولیعهد سعودی در ریاض در ده روز اول پس از انتشار خبر چنان هماهنگ بود که فضای تردید درباره اصل ماجرا و آشفتگی در گزارش‌های خبری را دوچندان کرد. تا آنجا که برخی از شبکه‌های خبری و گزارش‌های رسانه‌ای، ‌اصل ماجرا را یک توطئه سیاسی ـ امنیتی تصور کردند که مشابه آن در مورد «سعد حریری» نخست وزیر لبنان انجام گرفت. بعد از چند روز که خبر شکنجه و مرگ سعد حریری در ریاض داده شد، او در تلویزیون سعودی‌ها ظاهر شد و از مهمان‌نوازی ولیعهد محمدبن‌ سلمان قدردانی و تشکر کرد! اینبار نیز در فضای ابهام و آشفته هفته اول بعد از انتشار قتل خاشقجی گفتند، چند روز دیگر او در تلویزیون ظاهر خواهد شد و همه اتهامات علیه حاکمیت سعودی را رد و باطل خواهد خواند!

ترامپ هم دو بار گفت: «هنوز معلوم نیست چه شده است. خاشقجی زنده یا مرده است؟ باید دید واقعیت این خبر چیست؟». دولت سعودی نیز رسماً اعلام کرد هیچ اطلاعی درباره خاشقجی ندارد!

از پایان هفته اول، خبرها به‌صورت قطره‌چکانی از سوی چند روزنامه در آمریکا و اروپا به‌خصوص روزنامه واشنگتن پست که خاشقجی از همکاران آنها بود، همچنین دولت ترکیه منتشر شد که موج جدیدی را دامن زد. معلوم شد که خاشقجی وارد کنسولگری سعودی‌ها در استانبول شده است و دیگر از آن خارج نشده است. نامزد او در خیابان روبروی کنسولگری در انتظار بازگشت او بود که سرانجام ماجرا را به مسئولین امنیتی ترکیه گزارش و اطلاع داده است. اولین مصاحبه اردوغان رئیس جمهور ترکیه موجب شد تا مرحله‌دیگری از ماجرای این قتل کلید بخورد. اردوغان رسماً اعلام کرد، خاشقجی برای تهیه مهر تأیید ازدواج به کنسولگری عربستان سعودی رفته است و دیگر از آن خارج نشده است. به احتمال قوی، خاشقجی در داخل کنسولگری کشته شده است.

او گفت: به من گزارش شده است یک گروه ۱۵ نفری از ماموران امنیتی سعودی با دو هواپیمای اختصاصی وارد استانبول شده‌اند. بعد از انجام ماموریت در داخل کنسولگری با هواپیمای ویژه سعودی‌ها به ریاض برگشته‌اند! اردوغان در پایان این گزارش کوتاه به مردم ترکیه گفت: «من شخصاً رسیدگی به این پرونده و کشف ماجرا را تا به آخر به‌عهده گرفته‌ام و تا معلوم شدن همه ابعاد آن ماموران اطلاعاتی ـ امنیتی ما به رسیدگی ادامه خواهند داد.» بعد از ده روز از قتل خاشقجی معلوم شد او در داخل کنسولگری سعودی در استانبول کشته شده است. ترکیه رسماً خواهان ورود ماموران امنیتی ـ اطلاعاتی خود به داخل کنسولگری برای بررسی شد. اما دولت سعودی مخالفت کرد و دو روز بعد به‌طور ناگهانی سرکنسولگری عربستان خاک ترکیه را ترک کرد و به ریاض رفت. ترامپ اعلام کرد: «معلوم شده است خاشقجی به قتل رسیده است و این یک فاجعه است.» سعودی‌ها نیز از پی اعلام موضع ترامپ، رسماً خبر قتل خاشقجی را به ‌دست ماموران «خودسر» اعلام کردند. ماجرا موج جدیدی گرفت. مرگ خاشقجی رسمیت یافت، آن هم به صورت قتل در داخل کنسولگری سعودی‌ها در استانبول ترکیه به دست ماموران امنیتی ـ نظامی محمدبن‌سلمان ولیعهد سعودی. برای فرار مسئولیت محمدبن‌سلمان، مشاور ویژه او، سعود القحطانی را به جلوی ویترین آوردند و او را فرمانده این عملیات معرفی کردند!

تا اینجای کار مشخص شده است قتل در داخل کنسولگری سعودی انجام گرفته است. ۱۸ نفر از ماموران سعودی در انجام این قتل شرکت مستقیم داشتند که بلافاصله پس از انجام ماموریت خاک ترکیه را ترک کرده‌اند. اسامی و عکس‌های آنها منتشر شده است. سران اروپا، بخصوص مرکل صدراعظم آلمان، ماکرون رئیس جمهور فرانسه و می نخست‌وزیر انگلیس ضمن محکوم کردن این ماجرا، خواهان محاکمه افراد و قاتلین آن شده‌اند. روابط دولت‌های اروپایی با دولت سعودی و شخص محمدبن ‌‌سلمان سرد شده است. تصاویر محمدبن‌سلمان به صورت یک قاتل حرفه‌ای که از دست‌های او خون می‌چکد، بسیاری از صفحه‌های روزنامه‌ها در غرب را فراگرفته است. ترامپ می‌گوید: قرارداد۱۲۰ میلیارد دلاری با سعودی‌ها را لغو نخواهد کرد، اما قتل خاشقجی را محکوم و خواهان محاکمه و رسیدگی قضایی این پرونده است.

در این مرحله، اردوغان اعلام کرد،‌ گزارش کامل از بررسی‌ اطلاعاتی ـ امنیتی این پرونده قتل را در جلسه علنی مجلس ترکیه ارائه خواهد داد. با اعلام این خبر، رئیس سیا در ماموریتی فوری از سوی ترامپ با عجله راهی ترکیه شد و با اردوغان ملاقات کرد. سخنرانی سانسور شده اردوغان در مجلس ترکیه نشان داد پیام ترامپ که رئیس سیا برای او آورده بود، نکات بسیار حساس و مهمی داشت. اردوغان اگر چه در سخنرانی خود رضایت نمایندگان ترکیه را بدست نیاورد و بسیاری از روزنامه‌ها نوشتند که رئیس‌جمهور ترکیه بعد از دیدار با رئیس سیا که پیام ترامپ را برای او آورده بود، متن سخنان خود را سانسور کرد، اما، نکات مهمی نیز داشت. اول، این قتل درخاک ترکیه انجام گرفته است که به صورت آشکار تجاوز به حریم امنیت ملی ترکیه محسوب می‌شود. این قتل توسط ماموران ویژه گارد امنیتی ـ نظامی محمدبن‌سلمان ولیعهد سعودی در داخل سرکنسولگری استانبول انجام گرفته است.

دوم،‌ اردوغان از پادشاه سعودی تشکر کرد که به صورت رسمی وقوع قتل داخل کنسولگری خود را پذیرفته است. اما، اردوغان رسماً از پادشاه سعودی خواست تا این افراد را تحویل مقامات رسمی ـ امنیتی دولت ترکیه برای بازجویی و محاکمه قضایی قرار دهد. اردوغان گفت: «محاکمه قضایی این افراد براساس حقوق اسلامی و حقوق بین‌الملل باید در خاک ترکیه صورت پذیرد.»

سوم، اردوغان از پادشاه سعودی پرسید، حالا که انجام قتل در سرکنسولگری در استانبول را پذیرفته‌اید به این پرسش پاسخ دهید، جنازه خاشقجی کجاست؟ و بر سر آن چه آمده است؟

چهارم، اردوغان دوبار در سخنرانی خود گفت، هنوز بررسی‌ها پایان نیافته است و این پرونده همچنان باز است تا تمامی ابعاد آن مکشوف گردد.

با بازگشت رئیس سیا از ترکیه و ملاقات با اردوغان در واشنگتن گفته شد او نوار صوتی مشاجره خاشقجی با ماموران امنیتی سعودی و دستور به قتل او از ریاض را شنیده و با خود به واشنگتن آورده است. ترامپ، همچنین وزیر خارجه او «پمپئو» و چند نفر از مقامات سیاسی ـ امنیتی در واشنگتن، همچنین در کنگره آمریکا این نوار صوتی را شنیده‌اند.

موضع ترامپ اگر چه نسبت به دو هفته گذشته درباره پرونده قتل خاشقجی تندتر شده است و آن را محکوم کرده است، اما همچنان مسیر «خرید زمان» برای این پرونده دستور کار دولت ترامپ است. اکنون رئیس سازمان سیا که خود تجربه و کارنامه کاری از شکنجه و قتل اسیران در زندان گوانتانامو را دارد، با همراهی نماینده ویژه سازمان امنیتی ـ اطلاعاتی موساد (اسرائیل) کمیته ویژه‌ای تشکیل داده‌اند تا با حفظ محمد‌بن‌سلمان ولیعهد سعودی، پادشاهی عربستان را از پی‌آمدهای این قتل نجات دهند و البته برای انجام این عملیات چند نفری از ماموران سطح بالای امنیتی سعودی‌ها باید قربانی شوند. دیروز دربار سعودی اعلام کرد سعود القحطانی که ریاست دفتر ویژه محمد بن سلمان ولیعهد سعودی را به عهده داشت از تمامی مناصب‌اش در دولت سعودی کنار گذاشته شده است.

درباره جنازه خاشقجی سه فرضیه گفته شده است: اول، خاشقجی را بعد از قتل، قطعه قطعه کرده‌اند، سر او را به ریاض برده‌اند و بقیه جسد قطعه قطعه شده را در دو محل در جنگلهای استانبول و اطراف آن خاک کرده‌‌اند.

دوم، جنازه را پس از قطعه کردن، داخل حوضچه اسید ریخته و امحاء کرده‌اند (خبری که چند شبکه خبری داده‌اند).

سوم، از محل جنازه سعودی‌ها اطلاع دارند و در آینده نزدیک محل دفن آن را به اطلاع دولت ترکیه خواهند رساند.

مجموعه این گزارش‌ها که بصورت فشرده در اختیار خوانندگان محک قرار گرفت نشان می‌دهد که دولت ترامپ با همکاری نتانیاهو، روش خرید زمان و سپردن ماجرای این قتل به مرور زمان را در دستور کار قرار داده‌اند. هنوز بعد از سه هفته پرسش‌های بی‌پاسخ بسیاری باقی مانده است و معلوم نیست تا هفته‌های آینده این پرسش‌ها پاسخی روشن و قانع‌کننده برای افکار عمومی پیدا کند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ