یادداشت
ما و اربعین حسینی(ع)
امیر طیرانی
‌السَّلامُ عَلى وَلِىِّ اللَّهِ وَحَبیبِهِ. اَلسَّلامُ عَلى خَلیلِ اللَّهِ وَنَجیبِهِ. اَلسَّلامُ عَلى صَفِىِّ اللَّهِ وَابْنِ صَفِیِّهِ‎.‎َالسَّلامُ عَلىَ الْحُسَیْنِ الْمَظْلُومِ الشَّهیدِ

باردیگر بیستم ماه صفر از راه رسید و نه تنها شیعیان، که هم آزادیخواهان جهان در رثای سرور آزادگان جهان با یاد آن حماسه بزرگ تاریخ به سوگ نشسته‌اند.

از جمله توصیه‌هایی که به شیعیان شده است خواندن متن زیارت‌هایی همچون زیارت عاشورا، وارث، زیارت جامعه کبیره و نیز زیارت اربعین است که در روزهای پایانی ماه صفر به خواندن آن توصیه شده است و از جمله آداب عزاداری سید الشهدا (ع) به شمار می‌رود.

تاکید فراوان در میان متون شیعه بر خواندن ادعیه و زیارت‌نامه‌‌هایی همچون زیارت اربعین، بدان جهت صورت گرفته است که این متون منبعی اساسی برای ترویج پایه‌های اساسی مذهب و اعتقادات شیعه و نیز طریقه و روشی برای بیان اهداف قیام و حرکت ائمه اطهار(ع) به ویژه قیام سالار شهیدان است. ‏

شیعه برای به یاد داشتن اهداف اباعبدالله(ع) و برای آن که هیچ گاه از آن مسیر الهی بیرون نرود نیاز به ارتباط دائمی با آن حضرت دارد و یکی از راه‌های حفظ این ارتباط همین زیارت‌نامه‌‌ها وسایر ادعیه است.‏

زیارت اربعین نیز ابتدا با سلام به حضرت امام حسین(ع) شروع می‌شود. در این سلام‌های پنج گانه حضرت را با القابی همچون ولی، صفی، حبیب، خلیل و… توصیف می‌کند. بعد از سلام و بیان ویژگی‌های آن حضرت و پدرش ، فرد به تبیین رابطه خویش با حسین و راه حسین می‌پردازد و در برابر خداوند گواهی می‌دهد که او تنها خواننده این سطور نیست. خواننده زیارت نامه به جایگاه و مقام حسین و میراث الهی که به او و پدر گرامی اش عطا شده است شهادت می‌دهد تا مشخص شود که این عشق و علاقه یک ارتباط عاطفی صرف نیست. بلکه برخاسته از عمقی اعتقادی و بر پایه مبانی و اصول قرار دارد.‏

در پی این توصیفات، متن به سراغ توصیف و تبیین حرکت امام می‌رود و برای خواننده روشن می‌سازد که آن روند چگونه و با چه اهدافی شکل گرفت. در زیارت اربعین در باره هدف امام (ع)می خوانیم: لِیسْتَنْقِذَ عِبادَکَ مِنَ الْجَهالَةِ وَ حَیرَةِ الضَّلالَةِ.هدف حسین از حرکت به سوی کوفه بیرون کشیدن بندگان خدا از جهالت و ظلمت گمراهی بود. امام حسین خود در سخنانی در تبیین هدف خویش چنین می‌فرمایند: ‏

«إِنّى لَمْ أَخْرُجْ أَشِرًا وَلا بَطَرًا وَلا مُفْسِداً وَلا ظالِماً وَإِنَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الاِْصْلاحِ فى أُمَّةِ جَدّى، أُریدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَأَنْهى عَنِ الْمُنْکَرِ وَأَسیرَ بِسیرَةِجَدّى وَأَبى عَلِىِّ بْنِ أَبیطالِب»؛ یعنى: «من از روى خود خواهى و خوشگذرانى و یا براى فساد و ستمگرى قیام نکردم، من فقط براى اصلاح در امّت جدّم از وطن خارج شدم.می خواهم امر به معروف و نهى از منکر کنم و به سیره و روش جدّم و پدرم على بن ابیطالب عمل کنم.»‏

اما در روند حوادث تغییراتی رخ داد و آنان که حسین را به یاری طلبیده بودند بر عهد خویش باقی نماندند و دنیا فریبشان داد و آخرت خویش به بهایی اندک به دنیا فروختند. آنها گروهی بودند که به گفته زیارت اربعین:‏

وَ قَدْ تَوازَرَ عَلَیهِ مَنْ غَرَّتْهُ الدُّنْیا وَ باعَ حَظَّهُ بِالاَْرْذَلِ الاَْدْنى؛

علیه آن حضرت همدست شدند‎ ‎و چنان شد که کسانى که دنیا

فریبشان داد؛

وَ شَرى آخِرَتَهُ بِالثَّمَنِ الاَْوْکَسِ وَ تَغَطْرَسَ وَ تَرَدّى فى هَواهُ

با تکبر و تبختر آخرت خویش به بهاى پست و ناچیزى فروختند

زیارت نامه در ادامه مشخصات و و یژگی‌های دشمنان حسین و نیز کسانی که با وی خلف وعده کردند را بر‌می‌شمارد: آنها کسانی بودند که از اهل نفاق و شقاق و از کسانی که بار سنگین گناه بر دوش دارند تبعیت می‌کردند.

بعد از آن زیارت نامه به موضع گیری در مقابل این گروه عهد شکنان و یاری دهندگان ظلم می‌پردازد. متن به ما می‌آموزد که میان خوب و بد، زیبایی و زشتی،حق و ناحق خندقی است و تو یا در این سوی خندق با خدا و رسول و علی و حسینی و یا در آن سوی با کاروان شرک و ظلم و معاویه و یزید و عمر سعد و شمر و خولی. و تو در زیارت اربعین همچون سایر متون نمی‌توانی هم با او سرکنی و هم با این. و بنابراین با این رویکرداست که می‌خوانی وَ لَعَنَ اللهُ مَنْ قتلتک و لعن الله من ظَلَمَتکَ وَ لَعَنَ اللَّهُ اُمَّةً سَمِعَتْ بِذلِکَ فَرَضیتْ بِهِ. نه تنها کسانی که حسین را کشتند بلکه آنهایی که در این راه با آن‌ها همراهی کردند و همچنین کسانی که ماجرا را شنیدند و در قلبشان یا در عملشان با آن احساس رضایت کردند همه را لعن و نفرین می‌کنی و از خدا عذاب و لعنتشان را می‌خواهی.

در ادامه متن، بار دیگر وظایف ایجابی پیروان حسین(ع) را یادآور می‌شود. جملاتی که برگرفته و مشابه زیارت عاشورا و زیارت وارث است.‏‎

‎شیعه حسین(ع) شهادت می‌دهد به این که به بازگشت و حاکمیت حق اعتقاد دارد آن هم نه تنها با زبان بلکه توام با قلب و زبان، با عمل خویش و یاری حق و پیروی از راه و روش حسین (ع):‏

و بِاِیابِکُمْ مُوقِنٌ بِشَرایِعِ دینى وَ خَواتیمِ عَمَلى وَ قَلْبى لِقَلْبِکُمْ سِلْمٌ،

به بازگشتتان یقین دارم با قوانین دینم و عواقب کردارم و دلم تسلیم دل شما است

وَ اَمْرى لاَِمْرِکُمْ مُتَّبِعٌ وَ نُصْرَتى لَکُمْ مُعَدَّةٌ حَتّى یَاْذَنَ اللَّهُ لَکُمْ،

و کارم پیرو کار شما است و یاریم برایتان آماده است تا آن که خدا در ظهورتان اجازه دهد

فَمَعَکُمْ مَعَکُمْ لامَعَ عَدُوِّکُمْ پس با شمایم نه با دشمنان شما.‏

Email this page

نسخه مناسب چاپ