اثبات حقانیت ایران و شکستی تازه برای آمریکا
 

«شکست آمریکا» و «اثبات حقانیت ایران»؛ این دو گزاره از اصلی ترین توصیفاتی بود که طی روزهای گذشته رسانه‌های عربی از رای دادگاه لاهه صورت دادند.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، قضات دیوان لاهه در جلسه دادگاه در کاخ صلح لاهه رای به لغو تحریم‌های دارویی، غذایی، بشردوستانه و هوایی آمریکا علیه ایران دادند. قاضی «عبدالقوی احمد یوسف» رئیس دادگاه رای دیوان را قرائت کرد. دیوان لاهه رکن قضایی سازمان ملل متحد و عالی‌ترین مرجع حل اختلاف میان دولت‌ها است. این نهاد مستقر در لاهه هلند، برای اجرای تصمیماتش از پشتیبانی شورای امنیت سازمان ملل متحد برخوردار است و تمام اعضای ملل متحد به اجرای تصمیمات دیوان ملزمند. با وجود این، از آنجا که آمریکا خود یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل و از حق وتو برخوردار است، پیش از این در مواردی از اجرای تصمیمات دیوان خودداری کرده است.

تارنمای «ایلاف» عربستان در این زمینه نوشت: دادگاه بین المللی لاهه به آمریکا دستور داده تا تحریم‌های ایران را که روی واردات کالاهای بشردوستانه، محصولات غذایی و خدمات مربوط با هوانوردی شهری تاثیر می گذارد، لغو کند. عبدالقوی احمد یوسف رئیس دادگاه رای دیوان گفت دادگاه به اجماع اعلام می کند که آمریکا با استفاده از ابزارهایی که در اختیار دارد باید همه موانعی را که از ۸ می سال ۲۰۱۸ برای صادرات دارو و مواد پزشکی، مواد غذایی و تولیدات کشاورزی اعمال کرده است، لغو کند. این دادگاه تحریم‌ها را برای سلامتی مردم ایران خطرناک به شمار آورد.

روزنامه «الحیات» چاپ لندن نیز نوشت: آمریکا از رای دادگاه لاهه ابراز ناامیدی کرد. این دادگاه عالی ترین نهاد قضایی سازمان ملل است که درباره اختلاف اعضای این سازمان تصمیم گیری می کند. تصمیم‌های این نهاد قضایی الزام آور است و نمی توان به آن اعتراض کرد. قضات این دادگاه معتقدند که تحریم‌های آمریکا معاهده دوستی میان دو کشور را نادیده گرفته است و آثار زیانباری برای سلامتی مردم ایران به دنبال دارد. همچنین این دادگاه دلایل ارائه شده از سوی واشنگتن را ناکافی دانست. قاضی عبدالقوی احمد یوسف گفت قضات دادگاه به این جمع بندی رسیده اند که ایالات متحده باید به هر صورت که قادر است مانع از اجرای تحریم‌ها علیه نیازهای دارویی، خدمات پزشکی، اقلام غذایی و کشاورزی شود. وی هشدار داد که تحریم خدمات و کالا در حوزه مسافربری هوایی نیز سلامت و امنیت استفاده کنندگان این خدمات را با خطر روبرو می کند.

خبرگزاری رسمی سوریه «سانا» به نقل از «حسن روحانی» رئیس جمهوری اسلامی، رای دادگاه بین المللی لاهه را پیروزی بزرگی برای مردم ایران به شمار آورد و نوشت: روحانی در دیدار با شماری از فعالان رای دادگاه لاهه را پیروزی حقوقی و سیاسی بزرگ و قابل ملاحظه ای برای مردم ایران به شمار آورد و گفت هر چند که احتمال دارد آمریکا این حکم را اجرا نکند، اما این پیروزی بزرگی برای مردم ایران است که در نهاد بین المللی توانسته اند، آمریکا را محکوم کنند .روزنامه «الاخبار» لبنان هم در تحلیلی پیرامون رای دادگاه لاهه نوشت: وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با استقبال از این رای، این موضوع را بیانگر حقانیت ایران دانسته است و با انتشار بیانیه ای اعلام کرده است که رای دادگاه لاهه بار دیگر نشان داد که آمریکا هر روز منزوی تر می شود. «محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در صفحه توییتر خود این حکم را شکست دیگری برای دولت آمریکا و پیروزی قانون به شمار آورده است.روزنامه الحیات نیز در بخشی از گزارش خود نوشت: وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی تصمیم دادگاه لاهه را بیان کننده حقانیت ایران به شمار آورد و گفت این حکم بار دیگر نشان داد که دولت آمریکا منزوی و تحریم‌های آن غیر قانونی و ظالمانه است.صفحه عربی شبکه خبری «یورونیوز» نوشت هنگامی که دادگاه بین المللی لاهه به تعلیق تحریم‌های دارویی، غذایی، بشردوستانه و هوایی آمریکا علیه ایران رای داد یک پیروزی را برای ایران رقم زد.شبکه خبری «الجزیرة» قطر هم رای دادگاه لاهه را یک پیروزی برای ایران به شمار آورد و در تحلیل این رای به نقل از وزارت امور خارجه ایران نوشت این رای بار دیگر ثابت کرد که ایران به حق بوده است و تحریم‌های آمریکا غیر قانونی و ظالمانه است. تارنمای «سما نیوز» سوریه حکم دادگاه لاهه را پیروزی بزرگی برای تهران به شمار آورد و نوشت تحریم‌های دولت آمریکا علیه ایران معاهده دوستی ایران و آمریکا را که در سال ۱۹۵۵ امضا شده است، نادیده می گیرد. صفحه عربی شبکه خبری «روسیا الیوم» از قول «جف گوردون» پژوهشگر حقوق بین الملل در اندیشکده اسیر لاهه نوشت: پیمان مودت ایران و آمریکا می تواند برای دادگاه لاهه اصول حقوقی کافی را وضع کند تا به موجب حقوق بین الملل به اقدامات نفرت بار آمریکا پایان داده شود. او رای دادگاه لاهه به سود ایران را فرصتی به شمار آورده است که دادگاه از طریق آن می تواند با توجه به حقوق بین الملل به جنگ تجاری آمریکا علیه دیگر کشورها پایان دهد.

دوگانه رسانه‌های فارسی زبان در قبال حکم دادگاه لاهه

پس از اعلام حکم دادگاه لاهه علیه تحریم‌های آمریکایی، رسانه‌های فارسی زبان داخلی و خارجی واکنش‌ها متفاوتی به این حکم نشان دادند.با اعلام حکم اولیه دادگاه بین المللی لاهه، بلافاصله این خبر در صدر اخبار روز رسانه‌های جهان قرار گرفت. خبرگزاری و تارنماهای داخلی همچون «ایرنا» (جمهوری اسلامی)، «ایسنا»، «ایلنا»، «فارس»، «مهر»، «عصر ایران»، «تسنیم» و «تابناک» این خبر را بازتاب دادند. این رسانه‌ها در گفتگو با کارشناسان، به بررسی ابعاد مختلف حقوقی و سیاسی این حکم پرداختند و آن را نشانه پیروزی دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران بر دولت آمریکا دانستند. هرچند برخی رسانه‌ها همچون تسنیم یا فارس، ضمن مثبت دانستن این پیروزی، نسبت به دستاوردهای جدی این حکم، ابراز تردید کردند.

این در حالی بود که رسانه‌های فارسی زبان خارجی، بلافاصله پس از اعلام این حکم، خبر خروج آمریکا از «پیمان مودت ایران و آمریکا» را برجسته ساختندBBC فارسی، «دویچه وله»، «یورونیوز فارسی»، «ایران اینترنشنال»، «رادیو فردا» و «العربیه»، تیتر اول خود را به جای نتیجه دادگاه لاهه، به اعلام خروج آمریکا از این پیمان از سوی «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه آمریکا اختصاص داده و همگی در تیتری مشابه نوشتند «آمریکا از پیمان مودت ایران و ایالات متحده خارج می‌شود»؛ رسانه‌هایی که طی چند روز اخیر کوشیده بودند در برابر تحولات بازار ارز ایران نیز تصویری متفاوت با واقعیات را ارائه دهند.

BBC فارسی در گزارشی تلاش کرد تا نشان دهد که این حکم تنها مربوط به مسائل بشر دوستانه است و مانع تحریم‌ها نمی شود و نوشت: دیوان بین المللی دادگستری در لاهه هلند حکم موقت خود را در پرونده شکایت از آمریکا به دلیل بازگشت تحریم‌ها علیه ایران اعلام کرده و گفته است که تحریم‌ها جان شهروندان ایرانی را به خطر انداخته. دیوان لاهه از دولت آمریکا خواسته تا صدور حکم نهایی، موانع صدور اقلام بشردوستانه به ایران را برطرف کند.جالب آن جا است که شبکه خبری العربیه، در اقدامی قابل تامل، به هیچ وجه خبر حکم دادگاه لاهه یا واکنش مسئولان ایرانی به این خبر را روی خروجی‌ها خود قرار نداد و تنها به ذکر مخالفت‌های دولت آمریکا علیه این حکم سخن گفت.

«رادیو بین‌المللی فرانسه» موضع میانه روتری را اتخاذ کرده و در تیتری با عنوان «دیوان لاهه از آمریکا خواست که مانع از تاثیر تحریمهایش بر کمک‌های انسانی به ایران بشود»، متذکر شد حکم دیوان بی‌المللی مربوط به کمک‌های انسانی است و ارتباطی به سایر تحریم‌ها ندارد.

این در حالی است که «صدای آمریکا» در‌هاله ای از ناخرسندی و وارونه نمایی ماجرا چنین نگاشت: دادگاه سازمان ملل تحریم‌های آمریکا علیه ایران را حفظ کرد اما می‌گوید نباید به کمک‌های انساندوستانه آسیب بزند. دولت ایران در شکایت خود به این دادگاه تقاضا کرده بود که آمریکا با روشی که خود انتخاب می کند، تحریم‌های هشتم ماه مه را فورا پایان دهد. به نوشته این رسانه رای دادگاه سازمان ملل متحد تنها در رای موقت خود دستور داده است که این تحریم‌ها نباید به کمک‌های انسانی و یا امنیت هوانوردی غیرنظامی آسیب بزند.

دیوان لاهه و جرزنی آمریکا؟!

نصرت اله تاجیک،سفیر پیشین ایران در اردن در ایرنا نوشت:زبان بین‌المللی از جمله گویش‌های زبان سیاست و حکومت است که اگر آن‌را پاس داشته و اصولش را رعایت کنیم خیلی از دردسرهایمان کم می‌شود! جدای از ترتیبات اجرائی حکم موقت دیوان لاهه، نفس بازنده شدن و تبعات منفی‌اش برای آمریکا، نشان اراده ما برای گرامی‌داشت این زبان در صحنه بین‌المللی و همزیستی مسالمت‌آمیز با جامعه جهانی است.با استفاده از این زبان و به منظور مصالحه سیاسی و صد البته با استفاده از ابزارهای قدرتمان سیاست خارجی ایران توانست در کمتر از شش ماه آمریکا را در سه پایتخت مهم چند جانبه‌گرائی یعنی بروکسل (اتحادیه اروپا)، نیویورک (سازمان ملل) و لاهه (دیوان بین المللی دادگستری) شکست داد. یعنی هم حمایت سیاسی و عملی اتحادیه اروپا را جلب کرد، هم در سازمان ملل نه تنها توانست از ایجاد اجماع علیه ایران توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی جلوگیری کند بلکه با کاربرد زبان بین‌المللی علیه آمریکا نیز اجماع ایجاد کرد و هم از دیوان لاهه حکم موقت موثر گرفت و این یعنی بازی شش ماهه سیاست بین المللی دولت ایران در مقابل دولت ترامپ سه- هیچ!صبح روز چهارشنبه یازدهم مهرماه دیوان لاهه در هلند، برای بررسی شکایت دولت جمهوری اسلامی ایران علیه دولت ایالات متحده آمریکا به دلیل اِعمال مجدد تحریم‌های غیرقانونی یک‌جانبه علیه ایران و درخواست از دیوان برای صدور قرار موقت، برگزار و دیوان بین‌المللی دادگستری قرار موقت خود را به اتفاق آراء صادر و طی آن، ضمن احراز صلاحیت خود برای رسیدگی به این دعوا که مورد تردید و اعتراض مسئولین دولت ترامپ بود و اینکه قرار صادره الزام‌آور و لازم الاتباع بوده و موجد تعهدات بین‌المللی برای مخاطبین آن است، اعلام کرد که دولت ایالات متحده ملزم است طبق تعهدات بین‌المللی خود وفق عهدنامه ۱۳۳۴ مودت، روابط اقتصادی و حقوق کنسولی، موانع ناشی از اقداماتش به موجب تصمیم ۸ می ۲۰۱۸ (۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷) در ارتباط با صادرات اقلامی از جمله دارو و تجهیزات پزشکی، اقلام غذایی و کشاورزی، قطعات و تجهیزات هواپیما و خدمات تامین و نگهداری لازم برای ایمنی هواپیمایی را برطرف کند.

به رغم این که این موضع دیوان لاهه در چارچوب قرار موقت تعریف می‌شود، اما نباید از کنار این مهم به سادگی گذشت که دادگاه به صراحت صلاحیت خود را درباره تصمیم‌گیری در این باره اعلام کرده است و خود این امر یک پیروزی برای ایران و دارای عواقب مثبت برای ما و تبعات منفی برای دولت آمریکاست. البته ترامپ قبلا به صراحت اذعان داشته که خود را به آرای بین‌المللی که منافع آمریکا را مراعات نکند، ملزم نمی‌داند. کما اینکه دولت آمریکا در گذشته نیز درباره رای مشابه صادره به نفع نیکاراگوئه و علیه این کشور خود را برای رعایت الزامات متعهد ندانست و این مسئله مسبوق به سابقه است.حتی در مورد جنایات نیروهایش در افغانستان این دادگاه را تهدید کرد که آنها را اگر بررسی کند از آن خارج می‌شود! البته سابقه خروج آمریکا از موافقتنامه‌های چند جانبه همچنان ادامه داشته و این رویکردی است که ترامپ در پرتو شعار «آمریکا اول» انتخاب کرده است! آمریکا اصلا قائل به صلاحیت دیوان لاهه برای ورود نه شکلی و نه محتوایی به شکایت ایران نبود و همین تائید صلاحیت، شکست اول برای آمریکا بود .

حکم اولیه دیوان به آمریکا که «بر اساس تعهدات مصرح در پیمان مودت، به نحو مقتضی محدودیت‌های اعمال‌شده در زمینه اقلام دارویی، بشردوستانه، هوانوردی و کشاورزی بر اساس تصمیم ۸ می ۲۰۱۸ علیه ایران را رفع کند» نیز شکست دوم آمریکا تلقی می‌شود.

به وضوح هم شکل و هم مفاد حکم موقت به زیان آمریکا است و هم واکنش تند و فراتر از حد انتظار آمریکا نشان از آن دارد که برون‌داد دیوان لاهه در این زمینه می‌رود که به یک تله سیاسی، حقوقی و حیثیتی برای آمریکا تبدیل شده و این خودزنی آمریکا و جر زنی‌هائی که کرده و می‌کند! و آنگونه که بولتون گفته «آمریکا از همه موافقتنامه‌های مربوط به دیوان بین‌المللی خارج می‌شود» در صحنه بین‌المللی برای سیاست خارجی ما می‌تواند با استفاده از فرصتها مفید واقع شود. زیرا جدای از ترتیبات بعدی اجرایی مترتب بر رای دادگاه لاهه که با کار حقوقی بیشتر که زمینه‌های آن نیز وجود دارد، این رای موقت به لحاظ روانی، حقوقی و نسبی در قدم اول به نفع ایران بوده و نه تنها به هم‌اردوگاهی‌های ایران بلکه کلیه کشورهایی که از روش یک‌جانبه‌گرایانه ترامپ و دولت کنونی آمریکا گزیده شده‌اند، امید می‌بخشد تا به چندجانبه‌گرائی وفادار مانده و با اقدامات ترامپ مخالفت کنند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ