هاشور
رسالت اربعین
رضا بابایی
 

راهپیمایی اربعین، سالیانی‌ دراز جزء مهم‌ترین مناسک مذهبی شیعیان عراق بوده و مدتی است که ایرانیان نیز به این قافله پیوسته‌اند و به آن اهتمام می‌ورزند. اکنون راهپیمایی اربعین به مناسکی گسترده و جهانی همچون حج تبدیل شده و آمیزه‌ای از نیازهای فردی و جمعی را پاسخ می‌گوید. بسیاری از راهپیمایان اربعین، در هنگام پیمودن این راه طولانی که اکنون رسما جزء مناسک مذهبی تلقی می‌شود، لذتی خاص و متفاوت را تجربه می‌کنند. مناسک اربعین، برای بسیاری از دینداران، تجربه‌ای سرشار از لذت‌های معنوی و خاطرات دل‌انگیز است؛ اما افزون بر آن، از پیامدهای اجتماعی، منطقه‌ای و جهانی نیز برخوردار است. هویت و روحیه‌ای که این مراسم به شیعیان می‌دهد و تا حد بسیاری نقیصه «در اقلیت بودن» را جبران می‌کند، اهتمام فراوان شیعیان را به این راهپیمایی برانگیخته است. عشق به امام حسین(ع) و انگیزه‌های معنوی و اخروی، بخشی از ماجرا است؛ بخش دیگر، تأثیر این مراسم میلیونی بر هویت شیعه در جهان امروز و در منطقه خاورمیانه است. هم‌افزایی انگیزه‌های معنوی و سیاسی و هویتی، پدیده اربعین را بسیار پیچیده کرده است و گفت‌وگو را درباره آن دشوار. اما همین‌قدر می‌توان گفت و از حاضران در این مناسک شورمند و معنویت‌زا خواست که تحت تأثیر برخی رسانه‌ها و سخنگویان، این رفتار جمعی را شبیه لشکرکشی‌های عقیدتی نکنند؛ زیرا راهپیمایی اربعین، خواسته یا ناخواسته، ممکن است برخی رقبای شیعه را در منطقه به انواعی دیگر از اظهار وجود و واکنش وادارد. منطقه آشوب‌زده ما به‌شدت گرفتار نزاع‌های مذهبی است و بخشی از کسانی که به اردوگاه داعش می‌پیوندند، انگیزه‌ای جز مقابله با گسترش تشیع در کشورشان ندارند. بنابراین شیعیان نیز تا می‌توانند باید راهپیمایی اربعین را به رخدادی اسلامی(نه شیعی محض) و همدلانه با جهان اسلام تبدیل کنند و از همین رو باید از هر گونه برنامه‌های سلبی و دیگرستیزانه بپرهیزند. اکنون گروه‌هایی تندرو از اهل تسنن به بهانه مبارزه با غلو و شرک، تشیع را آماج نقد و حمله‌های رسانه‌ای و حتی فیزیکی کرده‌اند و برخی از طرفداران تشیع نیز به بهانه مبارزه با وهابیت و دفاع از اهل بیت(ع)، شبانه‌روز در داخل و خارج مشغول نقد اهل سنت و رهبران این گروه بزرگ اسلامی‌اند. این شیوه، بر مشکلات و معضلات جهان اسلام افزوده و حل ساده‌ترین مسائل اجتماعی مسلمانان را دور از دسترس کرده است. برای آنکه راهپیمایی اربعین از این گونه آسیب‌ها مصمون بماند، بلکه خود درمانی برای انبوه دردهای مسلمانان در منطقه باشد، بهتر است تا می‌توانیم در این راه طولانی، شعار وحدت و مهرورزی با همه مسلمانان جهان را سر دهیم و صلح و برادری با آنان را اظهار و اعلان کنیم؛ چنانکه امام حسین(ع) با چنین هدفی روی به سوی کربلا نهاد. بنابراین تا می‌توان باید از جنبه‌های سلبی این گردهمایی بزرگ کاست و بر وجوه ایجابی آن، مانند ضرورت همدلی با جامعه جهانی برای حل مسائل انسان معاصر، افزود. مثلا می‌توان هر سال شعارهایی مانند «حفظ محیط زیست» یا «صلح بهتر از جنگ است» یا «اسلام، دین رحمت است نه آیین خشونت» یا «ایمان، ضامن سعادت انسان است» به حواشی راهپیمایی اضافه کرد تا چهره رحمانی و وحدت‌گرای مذهب اهل بیت(ع) نمایان‌تر شود.

در جهان آیین‌ها و مناسک، شرط بقا پاسخگویی به نیازی درونی یا بیرونی است. تا آنگاه که آیینی یا مناسکی یا نظریه‌ای، نیازی نظری یا عملی را پاسخ می‌دهد، ماندگار است؛ حتی اگر عقل و نقل مخالف آن باشد و دگراندیشان خرافه‌اش بخوانند و از زیان‌های آن سخن‌ها بگویند. نیازها نیز پیوسته تغییر می‌کنند و اکنون کدام نیاز، حقیقی‌تر و ضرورتر …

Email this page

نسخه مناسب چاپ