نگاه
بازار نفت در ترس و تردید
«سه روز دیگر تحریم نفتی ایران آغاز می‌شود.» این جمله، ترجیع‌بند جنگ روانی ۲ ماه اخیر آمریکا علیه ایران است که با لفاظی‌های تند و تهدیدهای توخالی همراه بوده است.

دونالد ترامپ و طیف افراطی جمهوری‌خواهان، بدون فکر کردن به عملی بودن حرف‌هایی که می‌زنند، تهدیدهایی کردند و برای مدتی با این تهدیدها به بازارها و به خصوص بازار جهانی نفت شوک وارد کردند و بسیاری از بازیگران را ترساندند. اما با خوابیدن گرد و خاک و هیاهوها، واقعیات میدان نبرد یکی پس از دیگری شروع به آشکار شدن کرد و در پی آن عقب‌نشینی‌ها که البته باز هم با رجزخوانی همراه بود، ‌آغاز شد. مهمترین عقب‌نشینی، اعتراف به غیرممکن بودن صفر کردن صادرات نفت ایران حتی به صورت نمادین و چند روزه بود. عقب‌نشینی بعدی مجبور شدن واشنگتن به اعطای معافیت به برخی متحدان خود برای تداوم خرید نفت از ایران بود. در پی آن، ترامپ مجبور به پذیرش بازماندن کانال نقل و انتقال پول نفت ایران از طریق سامانه سوئیفت شد و اکنون هم عقب‌نشینی بزرگتر دیگری عیان شده و آن اظهار ناتوانی عربستان و روسیه در جایگزینی نفت ایران در بازار و اعتراف به ناتوانی در کنترل قیمت رو به افزایش نفت و رسیدن آن به بشکه‌ای ۱۰۰ دلار است.

مهمترین اعتراف را در این باره خالد الفالح وزیر نفت عربستان در ۱۰ روز پیش اعلام کرد. او به صراحت گفت که اگر نفت ایران به همراه کاهش تولید برخی دیگر از تولیدکنندگان از بازار ناپدید شود، عربستان و روسیه قادر به جبران آن نیستند. البته این دو کشور برخلاف توافق اوپک، درصدد استفاده از ذخایر خود هستند، اما همان‌گونه که بیژن زنگنه گفت، استفاده از این ذخایر ممکن است برای چند روزی قیمت نفت را کاهش دهد، اما این امر به مانند نگه داشتن یک فنر عمل می‌کند که وقتی رها شود، قیمت نفت را بیشتر از قبل افزایش خواهد داد؛ چرا که این بار، بازار نفت به وجود ذخایر مطمئن نفتی تولیدکنندگان هم اطمینان ندارد و لذا جو روانی تشدید خواهد شد.

اثرات این تحلیل مهم اکنون در بازار نفت قابل مشاهده است. با اینکه هفته گذشته دونالد ترامپ در یکی از سخنرانی‌های انتخاباتی‌اش حکام عربستان را با الفاظی سخیف مورد خطاب قرار داد و از آنان خواست با افزایش تولید، قیمت نفت را کاهش دهند، اما سکوت عربستان نشان داد دست کم حکام این کشور از اعلام علنی عزم خود برای تأمین نیاز بازار نفت خودداری می‌کنند، چرا که به خوبی از عدم توانایی خود در این باره آگاهند و نمی‌خواهند برای بازار و به خصوص رئیس‌جمهوری بی‌منطق آمریکا تعهد و توقع ایجاد کنند.

از آن سو، روسیه هم سکوت کرده و آماری روشن از رشد تولید نفت خود را برای سه روز آینده ارائه نمی‌دهد تا حداقل با لفاظی و حرف درمانی بازار جهانی نفت را آرام کند. این چنین است که بازیگران نفتی این روزها در ترس، تهدید و ابهام به سر می‌برند و هر قدر هم به یکشنبه آینده نزدیک می‌شویم،‌ این ترس بیشتر می‌شود. ترس آنان هم از سکوت تولیدکنندگان عمده درباره رشد تولیدشان و تداوم بحران‌آفرینی‌های توخالی ترامپ است که ثمری به جز ساختن جو روانی و نگرانی و بالا بردن بیشتر قیمت‌ها در آستانه زمستان نیمکره غربی ندارد.

این چنین است که شاید بیش از آنکه ایران نگران فرا رسیدن یکشنبه موعود باشد، این بازار جهانی نفت است که نگران، نظاره‌گر بی‌عملی تولیدکنندگان و جوسازی تهدیدکنندگان است که به قول معروف چیزی از آن در نخواهد آمد. لذا دور از انتظار نیست که در روزهای آینده با افزایش قیمت نفت، شاهد عقب‌نشینی‌های بیشتر آمریکا در برابر تحریم نفتی ایران باشیم، عقب‌نشینی‌هایی که این درس بزرگ را به آمریکا خواهد داد که مکانیسم عرضه و تقاضای بازار نفت مثل هر بازار دیگری تهدیدبردار نیست و به راه خود می‌رود، حتی اگر تهدیدکننده رئیس‌جمهوری یکی از بزرگترین اقتصادهای رو به افول دنیا باشد.

سیدعلی دوستی موسوی

Email this page

نسخه مناسب چاپ