نتانیاهو از سلطان قابوس چه می خواهد؟
سازش اعراب با دشمن هفتاد ساله؛ برنده و بازنده کدامند؟
بخش دوم و پایانی
 

دیدار غیرمنتظره پادشاه عمان و نخست وزیر رژیم صهیونیستی و همزمان سفر یک وزیر صهیونیست به ابوظبی، نشان از اشتیاق و مسابقه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس برای عادی سازی روابط با رژیم اشغالگر قدس است. در رویدادی که شگفتی بسیاری را برانگیخت، رسانه‌های عمان و رژیم صهیونیستی خبر و تصاویر «قابوس بن سعید» پادشاه عمان با «بنیامین نتانیاهو» نخست وزیر رژیم صهیونیستی در مسقط را پخش کردند.این دیدار در حالی انجام شد که عمان و رژیم صهیونیستی هیچ گونه ارتباط رسمی و دیپلماتیک ندارند .رسانه‌های اسرائیلی گزارش دادند که دعوت از نتانیاهو و همسر وی برای دیدار از پادشاهی عمان پس از «تماس‌های مداوم» بین دو طرف صورت گرفت.نتانیاهو در راس هیاتی از جمله رئیس سازمان جاسوسی رژیم صهیونیستی (موساد) به مسقط سفر کرد.بر اساس بیانیه صادره از دفتر نتانیاهو، دیدار او از مسقط «گامی ملموس در راستای اجرای سیاست نخست وزیر برای توسعه روابط اسرائیل با کشورهای منطقه از طریق ارائه توانمندی‌های اسرائیل در زمینه‌های امنیت، فناوری و اقتصاد است.بر اساس گزارش‌ها، دو طرف در این دیدار درباره «راه‌های حرکت دادن به فرایند صلح در خاورمیانه» گفت و گو کردند.

شگفتی در اسرائیل

«نفتالی بینت» وزیر آموزش اسرائیل در توئیتر خود نوشت: سفر نخست وزیر به پادشاهی عمان آغاز سیاسی مهمی است که بخش از استراتژی منطقه‌ای اسرائیل است. «روعی قیس» تحلیلگر مسائل کشورهای عربی در یکی از تلویزیون‌های رژیم صهیونیستی در توئیتی نوشت: در اتفاقی دیوانه‌کننده، عمانی‌ها در تلویزیون‌شان از این دیدار پرده برداشتند؛ قبل از اینکه بیانیه دفتر نتانیاهو منتشر شود؛ اتفاقی دوست‌داشتنی.

موضع آشکار ایران

جمهوری اسلامی ایران جزو نخستین کشورهایی بود که نسبت به دیدار نتانیاهو و سلطان قابوس واکنش نشان داد. «بهرام قاسمی» سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان با انتقاد از سفر نخست وزیر رژیم صهیونیستی به عمان گفت: این رژیم در پی ایجاد اختلاف میان کشورهای مسلمان و سر پوش نهادن بر ۷۰ سال غصب و تجاوز و کشتار مردم مظلوم فلسطین است.وی یادآورشد: از نظر ما کشورهای اسلامی منطقه نباید تحت فشار کاخ سفید به رژیم غاصب صهیونیستی فضای تحرک برای ایجاد مصائب و مشکلات جدید در منطقه دهند.

سخنگوی وزارت خارجه همچنین اظهار داشت: به نظر می رسد از آغاز دوران ریاست جمهوری آقای ترامپ لابی صهیونیستی در کاخ سفید و دولت آمریکا بیش از پیش در جهت منافع غیر مشروع رژیم صهیونیستی و فشار بر کشورهای اسلامی برای عادی سازی مناسبات دیپلماتیک با غاصبان قبله اول مسلمین فعال شده‌اند. قاسمی خاطر نشان کرد: تاریخ و تجربه نشان می دهد عقب‌نشینی و تن دادن به خواسته‌های نامشروع آمریکا و رژیم غاصب صهیونیستی، آنها را برای فشار و پیشروی بیشتر در منطقه و نادیده گرفتن حقوق مسلم و بحق ملت فلسطین جسورتر می کند.برخی از ناظران با اشاره به سرعت واکنش ایران با وجود داشتن روابط نزدیک با عمان این دیدگاه را مطرح کردند که موضع ایران در قبال فلسطین و رژیم صهیونیستی قاطع و محکم و غیرقابل تجدیدنظر است.

هشدار نسبت به عادی سازی

دیدار نتانیاهو و سلطان قابوس خشم و نارضایتی گروه‌های فلسطینی را در پی داشت. «داوود شهاب» سخنگوی جنبش جهاد اسلامی گفت: سفر نتانیاهو به مسقط نشانه‌های خطرناکی دارد. عادی‌سازی روابط با اسرائیل از درگاه کشورهای خلیج فارس علامت‌های سوال زیادی را ایجاد می کند. همچنان که این نگرانی وجود دارد که این دیدار راه را برای مذاکرات جدید بازکند. وی تاکید کرد که عادی سازی روابط به معنای «تسلیم در برابر دشمن اسرائیلی است و هر شکلی از این مساله، تهدیدی برای هویت منطقه است.سخنگوی جهاد اسلامی از همه احزاب و گروه‌های عربی و سازمان‌های مخالف عادی‌سازی خواست تا صدای خود را بلند کنند.در همین حال جنبش فلسطینی «فتح» نیز در بیانیه ای سفر نتانیاهو به پادشاهی عمان را «تخریب کننده ابتکار صلح عربی» دانست و تاکید کرد: هر آنچه رخ می دهد اجرای دقیق نقشه نتانیاهو و کوشنر و گرینبلات است که مهمترین بند آن گشایش در روابط کشورهای عربی و اسرائیل است .فتح خواستار واکنش ملت‌های عرب به «عادی‌سازی مجازی» با رژیم صهیونیستی شد که به تاکید این گروه، به حقوق فلسطینیان و اعراب احترام نمی گذارد.

«عزت‌الرشق» از رهبران حماس هم گفت: استقبال از نتانیاهوی جنایتکار یا هر هیات صهیونیستی در پایتخت‌های عربی عادی‌سازی و اقدامی مردود است.

وی در توئیتر خود نوشت: ملت فلسطین از پایتخت‌های عربی انتظار دارد به جای عادی سازی که تصویر دشمن را سفید می کند و آن را برای جنایت‌های بیشتر علیه ملت و مقدساتمان جسورتر دارد، پشتیبان و حامی ایستادگی ملت فلسطین باشد .

وزیر صهیونیست در ابوظبی

چندساعت پیش از دیدار سلطان قابوس و نتانیاهو، رویدادی مرتبط در ابوظبی رخ داد. پایتخت امارات متحده عربی میزبان «میری ریگف» وزیر فرهنگ و ورزش رژیم صهیونیستی بود که به بهانه برگزاری مسابقات جودو و در صدر هیاتی به این کشور رفت. امارات و رژیم صهیونیستی هم روابط رسمی دیپلماتیک با یکدیگر ندارند. هرچند پیش از این نیز وزرای دیگر این رژیم همچون «مئیر شطریت»، «عوزی لنداو» و «یووال شطاینیتس» به امارات سفر کرده بودند.گروه‌های فلسطینی با محکوم کردن این سفر، آن را نیز در راستای حرکت گام به گام کشورهای عربی برای عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی دانستند.

از ابتکار صلح تا معامله قرن

تلاش برای عادی سازی روابط اعراب با رژیم صهیونیستی محدود به دو دیدار اخیر نبوده است. طی ماه‌های اخیر بویژه از زمان قدرت گرفتن «دونالد ترامپ» در آمریکا، گزارش‌های متعددی از فشار واشنگتن به کشورهای عربی بویژه در حاشیه خلیج فارس برای عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی و استقبال و همراهی این کشورها با این ایده منتشر شد.همچنین خبرها و گزارش‌های متعددی از سفر هیات‌های رسمی و غیررسمی عربی و صهیونیستی به هر دو سو منتشر شد. «محمد بن سلمان» ولیعهد سعودی در یکی از سخنان جنجالی خود از «حق» اسرائیلی‌ها برای داشتن کشور سخن گفت.بسیاری حرکت‌های اخیر را در چارچوب طرح سازش بزرگ آمریکا موسوم به «معامله قرن» می‌دانند. اما پرسش اینجاست که در این طرح سازش، اعراب در مقابل برقراری روابط با رژیم صهیونیستی چه چیزی بدست می آورند؟

به عبارت دیگر سران و مقام‌های کشورهای عربی در مقابل دادن «امتیاز بزرگ» دیدار با مقام عالیرتبه رژیم صهیونیستی، آیا امتیاز بزرگ و همسنگ هم دریافت کرده اند؟شانزده سال پیش «عبدالله بن عبدالعزیز» ولیعهد وقت عربستان که در آن زمان قدرت نخست سعودی و صاحب نفوذ در کشورهای عربی بود، در نشست اتحادیه عرب طرحی را که به ابتکار صلح عربی معروف شد، ارائه کرد.مبنای این طرح بر اساس نوعی بده و بستان بود که به موجب آن، در صورت تشکیل کشور فلسطین در مرزهای موسوم به سال ۱۹۶۷ و بازگشت آوارگان و خروج رژیم صهیونیستی از بلندی‌های جولان سوریه، کشورهای عربی حاضر خواهند بود که اسرائیل را به رسمیت بشناسند. گرچه در همان زمان بسیاری از گروه‌های فلسطینی که رژیم صهیونیستی را از اساس فاقد اعتبار می دانند، این طرح را نوعی عقب نشینی از آرمان فلسطین بزرگ خواندند اما نکته اینجاست که رژیم صهیونیستی با عملکرد خود حتی حاضر به اجرا کردن این خواسته نیم بند اعراب نشد.تشکیل کشور فلسطین در چارچوب مرزهای سال ۱۹۶۷ منطبق با قطعنامه‌های بین المللی است. حال آنکه رژیم صهیونیستی سال‌هاست که پس از جنگ با اعراب در این سال، بخش‌های وسیعی از کرانه باختری رود اردن که از نظر بین‌المللی خاک رسمی فلسطین است، به اشغال درآورد.رژیم صهیونیستی طی این سال‌ها بدون کوچکترین اعتنایی به قطعنامه‌ها و خواسته‌های جهانی نه تنها حاضر به ترک کرانه باختری نشد بلکه در جای جای این مناطق شهرک‌های صهیونیستی ساخت. وضعیت شهر قدس هم گواه دیگری از بی احترامی صهیونیست‌ها به قطعنامه‌ها و خواست کشورهای عربی است. در حالی که قرار بوده طبق رویه‌های پیشین در مذاکرات موسوم به صلح و نیز قطعنامه‌های بین المللی، شرق این شهر متعلق به فلسطینیان باشد، صهیونیست‌ها مناطق وسیعی از شرق قدس را هم به اشغال خود درآورده اند.اخیرا نیز آمریکا در اقدامی یکجانبه و بدون توجه به رویه‌های پیشین و تعیین تکلیف کشور فلسطین، قدس را پایتخت رژیم صهیونیستی خواند و سفارت خود را به این شهر منتقل کرد. بازگشت آوارگان هم که در ابتکار صلح عربی به عنوان یک خواسته مورد تاکید قرار گرفته، از جمله مواردی است که صهیونیست‌ها آشکارا با آن مخالفت کرده اند.در چنین وضعیتی روشن نیست که کشورهای عربی با چه افق و چشم اندازی وارد عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی شده‌اند؛ رژیمی که کوچکترین نشانی از انعطاف در رفتارهای آن دیده نمی شود.بدیهی است در شرایطی که رژیم صهیونیستی که خود را در این سال‌ها تنها دیده، مقام‌های آن به دنبال کاستن از دشمنان خود و پیدا کردن دوستان تازه باشند. به نظر می‌رسد اقدام کشورهای عربی در عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی را باید نوعی قمار سیاسی برای رهبران این کشورها دانست. با توجه به مخالفت و نفرت ملت‌های عرب با رژیم صهیونیستی، شناسایی این رژیم بدون دریافت امتیاز مابه ازا می تواند در آینده ای نه چندان دور پاشنه آشیل حکام عرب باشد.

در این حال،کارشناس مسائل خاورمیانه با بیان اینکه سلطان قابوس پادشاه عمان همیشه طرفدار رابطه بین عمان و رژیم صهیونیستی بوده است، اظهار داشت: سلطان قابوس با اقدام اخیر خود در استقبال از بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی در مسقط ، عادی‌سازی روابط با این رژیم را به ایستگاه پایانی خود رساند. صابر گل عنبری در گفت‌وگو با ایسنا در ارتباط با سفر اخیر بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی به مسقط و رسانه‌ای کردن این موضوع از سوی رسانه‌های عمانی گفت: در حالی که برخی از کشورهای اروپایی مثل سوئد از دعوت رهبران اسرائیلی به کشورهایشان به دلایل مختلف احتراز می‌کنند، بنیامین نتانیاهو سفری را به عمان داشت و این سفر را خود عمانی‌ها قبل از رسانه‌های اسرائیلی علنی کردند که قطعا از انجام این کار دارای اهدافی بوده‌اند؛ چرا که معمولا در گذشته از اعلان سفرهای مقامات پایین‌تر اسرائیلی به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به شدت امتناع می‌شد.

وی گفت: این سفر در وضعیت کنونی به ویژه در سایه بن‌بست روند صلح بین اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها، انتقال سفارت آمریکا به قدس و مخالفت اسرائیلی‌ها با طرح صلح عربی، سوالات زیادی را در بین افکار عمومی دنیا به خصوص مسلمانان ایجاد کرده به خصوص که این موضوع با بحران ایجاد شده برای عربستان سعودی به خاطر به قتل رساندن «جمال خاشقجی» همزمان شده و برخی کارشناسان معتقدند که هدف از این سفر، انجام تلاش مشترک از سوی دو طرف ماجرا برای نجات محمد بن سلمان از مخمصه‌ای است که در آن گرفتار شده است.

این کارشناس مسائل خاورمیانه با اشاره به اینکه رئیس سازمان موساد و مشاور امنیتی ملی رژیم صهیونیستی، نتانیاهو را در این سفر همراهی می‌کردند و این خود بر اهمیت این سفر می‌افزاید، در بخش دیگری از صحبت‌های خود تصریح کرد: واقعیت این است که هر چند پذیرایی از نتانیاهو در مسقط حامل پیام‌های زیادی است، اما چنین کاری از سلطان قابوس پادشاه عمان دور از انتظار نبوده است. وی همیشه طرفدار این رابطه بوده است. موضوعی که از سال ۱۹۹۴آغاز شد. در آوریل آن سال معاون وزیر خارجه وقت اسرائیل به مسقط رفت و در نشست کمیته آب درباره صلح در خاورمیانه شرکت کرد. در نوامبر همان سال او بار دیگر به مسقط رفت و با مقامات این کشور به تفسیر در مورد روابط عمان و رژیم صهیونیستی گفت‌وگو کرد. بعد از یک ماه ، اسحاق رابین نخست وزیر وقت اسرائیل به عمان رفت و با سلطان قابوس دیدار کرد. پس از آن نیز یوسف بن علوی وزیر امور خارجه عمان هم چند بار با مقامات اسرائیلی در اردن و قدس از جمله با شخص شیمون پرز دیدار و گفت‌وگو کرد.

وی ادامه داد: بر اساس اخبار منتشر شده او در دسامبر ۱۹۹۵در یک کنفرانس خبری در قاهره گفت« عمان هیچ پیش شرطی برای برقراری رابطه با اسرائیل ندارد »از دیگر سو وقتی اسحاق رابین نیز ترور شد، سلطان قابوس، یوسف بن علوی را برای تسلیت راهی رژیم صهیونیستی کرد و در آنجا او بار دیگر با شیمون پرز دیدار کرد.گل عنبری در ادامه گفت: در سال ۱۹۹۶نیز شیمون پرز به عنوان جانشین اسحاق رابین به مسقط رفت و با پادشاه عمان بر سر برقراری روابط از طریق دائر کردن دفاتر نمایندگی بین عمان و رژیم صهیونیستی به توافق رسید. این روابط ادامه داشت تا اینکه عمان پس از شروع انتفاضه دوم در سال ۲۰۰۰اعلام کرد که در دفتر نمایندگی تجاری اسرائیل در مسقط را بسته است.

این کارشناس مسائل خاورمیانه در ادامه صحبت‌های خود با بیان اینکه سلطان قابوس با اقدام اخیر خود در استقبال از نخست وزیر رژیم صهیونیستی عادی سازی روابط با این رژیم را به ایستگاه پایانی رساند ، گفت: او همچنین با این استقبال ، موقعیت نتانیاهو و حزب راستگرای لیکود را که اکنون در داخل سرزمین‌های اشغالی در وضعیت نامناسبی به سر می‌برند، برای انتخابات آتی کنست به صورت چشمگیری تقویت کرد. وی با اعتقاد به این که این سفر بی‌ارتباط با طرح معامله قرن رئیس‌جمهور آمریکا نیست، افزود: این طرح بدون این که رونمایی شود، مرحله به مرحله در حال اجراست. از به رسمیت شناختن قدس به عنوان پایتخت اسرائیل گرفته تا قطع کمک به سازمان «آنروا »و بستن دفتر نمایندگی ساف در آمریکا و رساندن عادی سازی روابط برخی از کشورهای عربی با این رژیم به فاز نهایی خود، چنان که در این راستا شاهد این بودیم که دو روز پیش هم “مری ریگیف” وزیر وزرش دولت نتانیاهو مهمان امارات بود. یک تیم ورزشی اسرائیلی نیز هم اکنون در قطر حضور دارد. چند روز قبل هم رئیس ستاد ارتش آذربایجان در سفر بی‌سابقه‌ای به تل‌آویو رفت. این دیدارها و سفرها بر این نکته تاکید دارد که منطقه پیرامونی ایران آبستن تحولات ژئوپلیتیکی قابل توجهی است.

Email this page

نسخه مناسب چاپ