مأموریت دشوار «عبدالمهدی» در عراق
 

انتخاب رئیس پارلمان عراق به منزله گشایش نخستین گره از کلاف سردرگم تشکیل دولت در بغداد بود که در نهایت به اعلان نخست وزیری عبدالمهدی انجامید. با این حال نخست وزیر جدید چالش‌هایی جدی را پیش روی خود می بیند.به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، «برهم صالح» نامزد «اتحادیه میهنی کردستان» عراق دهم مهرماه در دور دوم رای گیری نمایندگان پارلمان با پیروزی قاطع (۲۱۹ در مقابل ۲۲ رای) بر رقیب اصلی خود «فواد حسین» نامزد حزب «دموکرات کردستان» پیروز و سومین رئیس جمهوری عراق پس از سقوط دیکتاتوری صدام شد .

وی پس از انتخاب و ادای سوگند قانون اساسی، «عادل عبدالمهدی» را مامور تشکیل کابینه جدید کرد و از او خواست ظرف ۳۰ روز آینده کابینه‌اش را تشکیل دهد. عبدالمهدی پیشتر مورد توافق اکثریت ائتلاف‌های پیروز در انتخابات پارلمانی ۲۲ اردیبهشت عراق گرفته بود و بدون مخالفتی جدی به عنوان نخست وزیر جدید معرفی شد. شبکه خبری «الجزیره» قطر در این زمینه در گزارشی به قلم «مروان الجبوری» نوشت: در کوتاه ترین زمان پس از اینکه برهم صالح به عنوان رئیس جمهوری عراق برگزیده شد، وی عادل عبدالمهدی را مامور تشکیل دولت جدید کرد. به نوشته این رسانه، در سایه شکاف سیاسی در جامعه عراق به نظر می رسد که عبدالمهدی ماموریت آسانی نخواهد داشت و راه برای او هموار نیست. در این زمینه «حبیب الطرفی» عضو دفتر سیاسی جریان «الحکمه» معتقد است که اوضاع اقتصادی شکننده و گسترش فساد در نظام اداری عراق، برجسته ترین چالش‌های او خواهد بود و این مسائل موانعی در برابر سامان بخشیدن به اوضاع است.روزنامه «العربی الجدید» چاپ لندن به نقل از یک مقام برجسته عراقی نوشت:عادل عبدالمهدی پس از توافقی که میان جریان‌های «الفتح» و «سائرون» صورت گرفته است ماموریت تشکیل دولت جدید شده است. عبدالمهدی در دوران جوانی دارای افکار لیبرالیستی و با «ایاد علاوی» معاون رئیس جمهوری کنونی و «احمد چلبی» رئیس کنگره ملی عراق دارای ارتباط تنگاتنگی بود. سپس او اندیشه سوسیالیسم را دنبال کرد و پس از آن به شیعیان گرایش پیدا کرد. در دهه نود قرن گذشته مسئول مجلس اعلی اسلامی عراق در اقلیم کردستان بود. او از فرصت حضور خود در اقلیم کردستان استفاده با «جلال طالبانی» و «مسعود بارزانی» روابط تنگاتنگی برقرار کرد. او همچنین در تشکیل سازمان بدر عراق نقش برجسته ای داشت. نزدیکان او می گویند که او توانسته است به طور همزمان با ایرانی‌ها و آمریکایی‌ها روابطی مناسب برقرار کند. او همچنین با رهبران کُرد و اهل تسنن عراق شبکه ای از روابط را تاسیس کرده است. در این پیوند، «علی الدباغ» سخنگوی رسمی دولت سابق عراق به روزنامه «الشرق الاوسط» عربستان گفته عادل عبدالمهدی در شرایطی به عنوان نخست وزیر انتخاب می شود که عراق در نتیجه جنگ علیه داعش و مسائلی چون حاشیه نشینی‌های دوران گذشته، کم آبی و افزایش سطح انتظارها با مشکلاتی روبرو است و برای او آسان نیست که ماموریت خود را با موفقیت پشت سر گذارد. او باید با شهروندان با آرامش برخورد کند و با فراهم کردن فرصت کاری و دادن انگیزه آنان را امیدوار سازد. او روی کاهش تنش‌های سیاسی در داخل و منطقه تمرکز خواهد کرد زیرا او مرد گفت و گو است. او در سطح منطقه ای باید با آرامش با بحران‌هایی که منطقه را فرا گرفته و روابط کشورها را تیره کرده است، برخورد کند.

تارنمای «الخلیج آنلاین» امارات در گزارشی به قلم «عمر الجنابی» به چالش‌هایی که عادل عبدالمهدی با آن روبرو خواهد شد پرداخت و نوشت: برجسته ترین این چالش‌ها ناآرامی‌ها اخیر بصره و دیگر شهرهای عراق است. او همچنین باید قدرت تعامل با تحریم‌های آمریکا علیه ایران را داشته باشد. همچنین چگونگی رفتار او درباره گسترش سلاح به طور غیرقانونی در میان شبه نظامیان هم مهم است. بازسازی مناطق آزاد شده از کنترل داعش و چگونگی اعتماد سازی با مردم هم در این زمینه از اهمیت خاص خود برخوردار است.روزنامه «العربی الجدید» در بخشی از گزارش خود از قول «واثق الهاشمی» تحلیلگر مسائل سیاسی عراق نوشت: عبدالمهدی اقدام به تشکیل دولت کرده و در این مسیر قانون را زیر پا نخواهد گذاشت زیرا او نامزد مورد توافق همه جریان‌ها است و در شرایطی برای نخست وزیری عراق انتخاب شد که با مطالبات اصلی احزاب شیعی، کرد و سنی موافقت کرده است.

به نوشته این رسانه، عادل عبدالمهدی در نتیجه توافق ائتلاف سائرون به رهبری «مقتدا صدر»، ائتلاف الفتح به رهبری «هادی العامری» و پذیریش ایران برای تشکیل دولت جدید مامور شد. او دارای روابط خوبی با ایران است. آمریکایی‌ها در شرایطی که مهره‌های مورد نظرشان برای نخست وزیری عراق با استقبال جریان‌های عراق روبرو نشده است چاره ای جز تعامل با عادل عبدالمهدی ندارند. در این زمینه «مشعان الجبوری» عضو سابق پارلمان عراق گفت: ایران با ماموریت عبدالمهدی برای تشکیل دولت به پیروزی دیگری در عراق دست یافت. این کشور همچنین با انتخاب «محمد الحلبوسی» برای ریاست پارلمان عراق و برهم صالح برای ریاست جمهوری عراق نیز به پیروزی‌ها دیگری نیز دست یافته است.

روزنامه «الاخبار» لبنان نیز در گزارشی با عنوان «با نقش آفرینی ایران موضوع حل شد» آورد: انتخاب برهم صالح برای ریاست جمهوری عراق و ماموریت عادل عبدالمهدی برای تشکیل دولت دو تحول مهمی است که نشانه‌های اصلی حل مسائل را ترسیم می کند. این نشانه‌ها با انتخاب الحلبوسی به عنوان رئیس پارلمان پدیدار شده بود. با وجود اینکه این موضوع بیانگر توازن نفوذ در عرصه سیاسی عراق است، این انتخاب دارای پیامی با این محتوا است که تهران و همپیمانان آن در روند این انتخابات و نتایج آن دستاوردهای سیاسی پی در پی داشته اند. سناریوی مربوط به انتخاب ریاست پارلمان در روند انتخاب رئیس جمهوری عراق تکرار شد. این سناریو پس از شکست تلاش آمریکا برای برای رقم زدن امور به سود خود تکرار شد. واشنگتن خواست در ساعت‌های پایانی روند انتخابات با حمایت از نامزد مورد حمایت مسعود بارزانی خود را نجات دهد، اما این موضوع سبب شد که جریان‌های شیعی از برهم صالح حمایت کنند. برهم صالح در نتیجه این روند عادل عبدالمهدی را مامور تشکیل دولت کرد.

تشدید رقابت حزبی در کردستان عراق با انتخاب رئیس جمهوری

پیروزی «حزب دموکرات کردستان» عراق در انتخابات پارلمانی اقلیم و انتخاب رئیس جمهوری عراق از «اتحادیه میهنی کردستان»، عواملی هستند که به اعتقاد تحلیلگران باعث افزایش رقابت و چالش حزبی در منطقه کردنشین عراق می شود. «حزب دموکرات کردستان» و «اتحادیه میهنی کردستان» در حدود دو دهه اخیر روابط و خط مشی نسبتا پایدار و منسجمی را با یکدیگر در اقلیم کردستان عراق به اجرا گذاشته اند. اما تحولات اخیر، آینده این همکاری را مبهم ساخته است. به اعتقاد تحلیلگران انتخاب رئیس جمهوری عراق از یک چهره سیاسی اتحادیه میهنی، باوجود پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات پارلمانی، ممکن است به تنش در داخل اقلیم کردستان منجر شود.نتایج انتخابات پارلمانی که هفته گذشته در اقلیم برگزار شد از صدرنشینی حزب دموکرات کردستان عراق(KDP) خبر می دهد. پس از آن نیز اتحادیه میهنی کردستان(PUK) و جنبش تغییر (گوران) و جنبش نسل نو توانستند با کسب بیشترین آرا کرسی‌هایی از مجلس را به خود اختصاص دهند. پس از این احزاب نیز جماعت اسلامی کردستان، ائتلاف‌های به سوی اصلاح و معاصر در رده‌های بعدی قرار گرفتند .

انتخابات اقلیم کردستان و حاشیه‌های آن

اگرچه کمیسیون عالی مستقل انتخابات اقلیم کردستان به صورت رسمی نتایج انتخابات را مورد تایید نهایی قرار نداده است اما گفته می شود حزب دموکرات با ۴۵ و اتحادیه میهنی با ۲۲ و گوران با ۱۲ کرسی در صدر قرار گرفته اند. پارلمان اقلیم کردستان دارای ۱۱۱ کرسی دارد. از این تعداد یازده کرسی به اقلیت‌های مذهبی و نژادی تعلق می گیرد و احزاب کرد برای تصاحب ۱۰۰ کرسی رقابت می کنند. با این حال خبرهای منتشر شده در رسانه‌ها از تنش میان احزاب سیاسی اقلیم و اعتراض به نتیجه انتخابات حکایت دارد. تارنمای یورونیوز نوشت: کمیسیون انتخابات اعلام کرد که بیش از ۱۰۰۰ مورد شکایت را در این زمینه دریافت کرده است. به نوشته این شبکه خبری پیشتر اتحادیه میهنی اعلام کرده بود که نتیجه این انتخابات را نمی پذیرد زیرا در فرایند رای گیری نقص‌هایی وجود دارد. تارنمایNew Arab نیز آورده است علاوه بر اعتراض حزب اتحادیه میهنی، بازرسان نیز از برخی بی نظمی و بی‌قانونی‌ها سخن می گویند و همین امر بر ابهام در نتیجه این انتخابات افزوده است. با این حال تحلیلگران احتمال مشارکت و همکاری دوباره دو حزب رقیب را پس از اعلام نتایج نهایی بالا می دانند. در این شرایط گفته می شود مسعود بارزانی در فرایندهای سیاسی کردستان عراق حاکمیت محسوس خود را حفظ می کند. بنا بر تحلیل این تارنمای خبری با وجود برتری سیاسی حزب دموکرات، نکته مهم آن است که در انتخابات داخلی احزاب کردستان عراق، برهم صالح از حزب اتحادیه میهنی قادر شد تا نظر همه گروه‌ها را به خود جلب کند و در رقابتی جدی با دموکرات‌ها در راه نامزدی برای ریاست جمهوری عراق پیروز شود.

تشدید رقابت حزبی در اقلیم کردستان

پارلمان عراق هفته گذشته از میان چند چهره سیاسی کُرد، «برهم صالح» را پس از دو رای گیری به عنوان سومین رئیس جمهوری این کشور در دوره پس از سقوط صدام حسین معرفی کرد. تحلیلگران صالح را فردی تحول خواه می دانند که می‌تواند با رویکردهای خود ثبات و پیشرفت را نخست برای اقلیم کردستان و عراق و سپس منطقه باعث شود. تارنمای «گلف نیوز» (Gulf News) در مورد تحولات مربوط به منطقه کردستان آورده است: برهم صالح که به عنوان رئیس جمهوری جدید عراق انتخاب شده است می تواند هوای تازه سیاسی را برای تنفس به کشوری که به شدت به آن نیاز دارد بدمد. به ویژه آنکه وی از سوی تهران و واشنگتن که دو قدرت اصلی در این کشور هستند پذیرفته شده است. تارنمای این روزنامه شناخته شده در میان کشورهای عرب حوزه خلیج فارس، برهم صالح را تکنوکرات کردی دانست که تکنوکرات دیگری با نام «عادل عبدالمهدی» را به عنوان نخست وزیر عراق معرفی کرد. وی نیز همچون صالح فردی میانه رو و بدون جهت گیری تند سیاسی عنوان شده است. بر اساس دیدگاه گلف نیوز از زمان اشغال عراق به وسیله ایالات متحده و سرنگونی صدام حسین تاکنون، انتخاب برهم صالح متفاوت از دیگران بوده و امید می رود وی بتواند به تدریج تحولات در این کشور را سرو سامان دهد. صالح به عنوان عضو برجسته اتحادیه میهنی کردستان عراق توانست ۲۲۰ رای از ۲۷۳ عضو پارلمان را به دست آورد و رقیبان پرشمار خود را کنار بگذارد. بر اساس تحلیل این گزارش انتخاب صالح حاصل توافق درونی احزاب کرد بود. اگرچه حزب دموکرات کردستان به این انتخاب اعتراض داشت اما در نهایت نتوانست انتخاب صالح را تغییر دهد. صالح در مورد رفراندوم استقلال در کردستان بسیار محتاطانه و مشروط اظهارنظر کرد و باوجود شرکت در همه پرسی، آن را حرکتی اشتباه دانست. صالح در بین سیاستمداران کرد از جمله مصالحه جوترین افراد به شمار می رود و حزب دموکرات از این جهت نگران آینده حاکمیت خود است .با اینکه برخی تحلیل‌ها دو حزب اصلی کردستان عراق را در مسیر بازسازی مشارکت سیاسی استراتژیک متحد ارزیابی می کنند اما رقابت سخت آن‌ها در زمینه انتخاب نامزد ریاست جمهوری، ارتباط دو حزب را به دوره ای پرنوسان و غیرقابل پیش بینی وارد ساخت. تارنمایIraq Oil Report اعتقاد دارد انتخاب برهم صالح ممکن است روابط میان این دو حزب را تضعیف کند. حزب دموکرات و اتحادیه میهنی در بیش از ده سال گذشته قادر شدند با توافق دوجانبه، قدرت خود را در فرایند چانه زنی با بغداد و به حاشیه راندن احزاب رقیب افزایش دهند و موفق عمل کنند.

تارنمای شورای آتلانتیک نیز در گزارشی با عنوان «انتخابات کردستان؛ نقطه انفجار یا شرایطی عادی؟» آورده است: تلاش نافرجام برای استقلال و تنش لفظی میان دو حزب اصلی منطقه بر انتخابات و تحولات پس از آن سایه انداخته است. تحلیلگران اعتقاد دارند حزب دموکرات بر اثر پیامدهای برگزاری همه پرسی ناکام تضعیف شده و روابط خارجی آن با طرف‌های عراقی و منطقه ای و بین المللی آسیب دیده است. از این رو کسب نتایج خوب در انتخابات پارلمان نیز نتوانست مانع شکست این حزب از رقیب داخلی در انتخاب نامزد رئیس جمهوری شود. برخی کارشناسان نیز علت موفقیت اتحاد میهنی کردستان در این رقابت را تفکیک دو پرونده کردستان و بغداد و تعامل جداگانه و موثر با هر دو طرف از سوی این حزب عنوان می کنند. البته دلیل این امر نیز شاید مشخص بودن شکست در انتخابات پارلمانی از سوی رهبران سیاسی این حزب ارزیابی شود. حال تحلیلگران داخلی و خارجی، پیامد این تحولات را تشدید شکاف‌ها و تعمیق اختلافات دو حزب در اقلیم کردستان پیش بینی می‌کنند. به نوشته شورای آتلانتیک، بازگشت برهم صالح به حزب اتحادیه میهنی در کنار وجهه وی و نارضایتی‌ها از حزب دموکرات باعث افزایش رغبت به سوی اتحادیه میهنی شد. به همین دلایل شاید نتوان ائتلاف دو حزب را در شرایط فعلی خیلی جدی گرفت. تحولات زمان را برای دگرگونی در ساختار سیاسی کردستان به سوی یک فرمول جدید که موجب ثبات و کارآمدی بیشتر سیاسی می شود پیش می برد. اکنون دیگر هیچ تضمینی وجود ندارد که فرض شود حزب دموکرات مانند یک حزب قدرتمند و دارای ساختار مناسب رفتار کند.

Email this page

نسخه مناسب چاپ